लिङ्गपुराणम्

वर्णाश्रमविनिर्मुक्ता वर्णाश्रमपरायणैः

ज्यांनी वर्णाश्रम सोडले आहेत आणि जे वर्णाश्रमाचे पालन करणारे आहेत—

इदानीं श्रोतुमिच्छामि पुरा दारुवने विभो प्रवृत्तं तद्वनस्थानां तपसा भावितात्मनाम्

आता मला ऐकायचं आहे, प्रभो, पूर्वी दारू वनात काय घडलं, त्या वनात राहणाऱ्या, तपाने शुद्ध झालेल्या ऋषींच्या बाबतीत.

कथं दारुवनं प्राप्तो भगवान्नीललोहितः विकृतं रूपमास्थाय चोर्ध्वरेता दिगम्बरः

भगवान नीललोहित, ज्यांनी विचित्र रूप घेतलं, वीर्य वर धरलेलं होतं आणि दिशाच वस्त्र म्हणून घातल्या होत्या, ते दारू वनात कसे आले?

किं प्रवृत्तं वने तस्मिन् रुद्रस्य परमात्मनः वक्तुमर्हसि तत्त्वेन देवदेवस्य चेष्टितम्

त्या वनात रुद्र, परमात्मा यांच्या संदर्भात काय घडलं? देवांचा देव तिथे काय केले, ते खरं खरं सांगावं.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा श्रुतिसारविदां वरः शिलादसूनुर्भगवान् प्राह किंचिद्भवं हसन्

त्याचं बोलणं ऐकून, वेदांचा सार जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेले, शिलादाचा पुत्र, भगवान, थोडं हसून बोलले.

मुनयो दारुगहने तपस्तेपुः सुदारुणम् तुष्ट्यर्थं देवदेवस्य सदारतनयाग्नयः

दारू वनात ऋषींनी फार कठीण तप केलं, त्यांच्या बायका, मुले आणि यज्ञाग्नी यांच्यासह, देवाधिदेवांना प्रसन्न करण्यासाठी.

तुष्टो रुद्रो जगन्नाथश् चेकितानो वृषध्वजः धूर्जटिः परमेशानो भगवान्नीललोहितः

रुद्र, जगाचा स्वामी, बुद्धिमान, वृषध्वज, जटाधारी, परमेश्वर, नीललोहित, हे सर्व प्रसन्न झाले.

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं ज्ञातुं दारुवनौकसाम् परीक्षार्थं जगन्नाथः श्रद्धया क्रीडया च सः

दारू वनात राहणाऱ्यांच्या कर्मप्रधान ज्ञानाची परीक्षा घेण्यासाठी, श्रद्धा आणि खेळ म्हणून, जगाचा स्वामी तिथे आले.

निवृत्तिलक्षणज्ञानप्रतिष्ठार्थं च शङ्करः देवदारुवनस्थानां प्रवृत्तिज्ञानचेतसाम्

आणि शंकर, जे दैवी दारू वनात होते आणि ज्यांचं मन कर्माच्या ज्ञानात गुंतलेलं होतं, त्यांच्यात निवृत्तीच्या ज्ञानाची स्थापना व्हावी म्हणून—

विकृतं रूपमास्थाय दिग्वासा विषमेक्षणः मुग्धो द्विहस्तः कृष्णाङ्गो दिव्यं दारुवनं ययौ

त्यांनी विचित्र रूप घेतलं, अंगावर काहीच नव्हतं, डोळे वेगळे, गोंधळलेले, दोन हात असलेले, काळ्या रंगाचे, आणि ते दिव्य दारू वनात गेले.

मन्दस्मितं च भगवान् स्त्रीणां मनसिजोद्भवम् भ्रूविलासं च गानं च चकारातीव सुंदरः

भगवान फार सुंदर दिसत होते, मंद हसत, स्त्रियांच्या मनात कामदेवाने निर्माण केलेली भूक, भुवया हलवत आणि गाणं करत, असं सर्व दाखवत होते.

संप्रोक्ष्य नारीवृन्दं वै मुहुर्मुहुरनङ्गहा अनङ्गवृद्धिम् अकरोद् अतीव मधुराकृतिः

त्याने पुन्हा पुन्हा त्या स्त्रियांच्या समूहावर पाणी शिंपडले, आणि कामाचा नाश करणारा असूनही, त्यांचा उत्कट भाव वाढवला. त्याचा अत्यंत मोहक रूप पाहून त्या स्त्रिया आकर्षित झाल्या.

वने तं पुरुषं दृष्ट्वा विकृतं नीललोहितम् स्त्रियः पतिव्रताश्चापि तमेवान्वयुरादरात्

त्या जंगलात निळ्या आणि लाल रंगाचा तो विचित्र पुरुष दिसताच, अगदी पतीपरायण स्त्रियाही त्याच्या मागे आदराने गेल्या.

वनोटजद्वारगताश् च नार्यो विस्रस्तवस्त्राभरणा विचेष्टाः लब्ध्वा स्मितं तस्य मुखारविन्दाद् द्रुमालयस्थास् तम् अथान्वयुस्ताः

वनातील झोपड्यांच्या दारात उभ्या असलेल्या त्या स्त्रिया, ज्यांचे वस्त्र व दागिने सैल झाले होते, अस्वस्थपणे हलू लागल्या. त्याच्या कमळासारख्या मुखावरून हास्य मिळताच, त्या झाडांमध्ये राहणाऱ्या स्त्रियाही त्याच्या मागे गेल्या.

दृष्ट्वा काश्चिद्भवं नार्यो मदघूर्णितलोचनाः विलासबाह्यास्ताश्चापि भ्रूविलासं प्रचक्रिरे

काही स्त्रियांनी भवंला पाहिल्यावर, मदाने त्यांचे डोळे फिरले आणि त्या सर्व लाज विसरून, भुवया हलवून संकेत करू लागल्या.

अथ दृष्ट्वापरा नार्यः किंचित् प्रहसिताननाः किंचिद् विस्रस्तवसनाः स्रस्तकाञ्चीगुणा जगुः

मग इतर काही स्त्रियांनी त्याला पाहून हलकेसे हसले, त्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद होता; काहींची वस्त्रे सरकली, कंबरपट्टे सैल झाले आणि त्या गाणे गाऊ लागल्या.

काश्चित्तदा तं विपिने तु दृष्ट्वा विप्राङ्गनाः स्रस्तनवांशुकं वा स्वान्स्वान्विचित्रान् वलयान्प्रविध्य मदान्विता बन्धुजनांश् च जग्मुः

त्या वेळी काही ब्राह्मण स्त्रियांनी त्याला जंगलात पाहिल्यावर, त्यांच्या नवीन रेशमी वस्त्रांचे तुकडे सैल झाले, त्या आनंदाने आपली विविध बांगड्या फेकून, आपल्या नातेवाईकांकडे गेल्या.

काचित्तदा तं न विवेद दृष्ट्वा विवासना स्रस्तमहांशुका च शाखाविचित्रान् विटपान्प्रसिद्धान् मदान्विता बन्धुजनांस्तथान्याः

त्या वेळी एका स्त्रीने त्याला पाहून ओळखलेच नाही, तिचे वस्त्र खाली पडले होते, मोठा कपडा सैल झाला होता; मदाने ती रंगीबेरंगी फांद्या आणि झाडांकडे गेली, तसेच तिच्या इतर नातेवाईकाही.

काश्चिज्जगुस्तं ननृतुर् निपेतुश् च धरातले निषेदुर्गजवच्चान्या प्रोवाच द्विजपुङ्गवाः

काही स्त्रिया त्याच्यासाठी गाऊ लागल्या, काही नाचू लागल्या, काही जमिनीवर पडल्या; इतर काही हत्तींसारख्या बसल्या आणि काहींनी श्रेष्ठ ब्राह्मणांशी बोलले.

अन्योन्यं सस्मितं प्रेक्ष्य चालिलिङ्गुः समन्ततः निरुध्य मार्गं रुद्रस्य नैपुणानि प्रचक्रिरे

त्या एकमेकींकडे हसत पाहू लागल्या आणि सर्वत्र एकमेकींना मिठी मारू लागल्या, रुद्राचा मार्ग अडवला आणि आपले कौशल्य दाखवू लागल्या.

को भवानिति चाहुस्तं आस्यतामिति चापराः कुत्रेत्यथ प्रसीदेति जजल्पुः प्रीतमानसाः

काहींनी त्याला विचारले, 'तुम्ही कोण?' तर इतर म्हणाल्या, 'इथे बसा.' मग आनंदी मनाने विचारले, 'कुठून आलात? कृपा करा.'

विपरीता निपेतुर्वै विस्रस्तांशुकमूर्धजाः पतिव्रताः पतीनां तु संनिधौ भवमायया

काहींचे केस आणि वस्त्रे सैल झाले आणि त्या गोंधळात खाली पडल्या; अगदी पतीपरायण स्त्रियाही, आपल्या पतीसमोर, भवरूपी मायेमुळे तसेच वागल्या.

दृष्ट्वा श्रुत्वा भवस्तासां चेष्टावाक्यानि चाव्ययः शुभं वाप्यशुभं वापि नोक्तवान्परमेश्वरः

त्या स्त्रियांच्या कृती आणि बोलणे पाहून व ऐकून, अविनाशी परमेश्वराने शुभ किंवा अशुभ काहीही बोलले नाही.

दृष्ट्वा नारीकुलं विप्रास् तथाभूतं च शङ्करम् अतीव परुषं वाक्यं जजल्पुस्ते मुनीश्वराः

त्या स्त्रियांचा समूह आणि शंकर अशा अवस्थेत पाहून, त्या महान ऋषींनी अत्यंत कठोर शब्द बोलले.

तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः

शंकरामुळे त्यांचं सगळं तप नष्ट झालं, जसं आकाशातील तारे सूर्यप्रकाशाने अदृश्य होतात.

श्रूयते ऋषिशापेन ब्रह्मणस्तु महात्मनः समृद्धश्रेयसां योनिर् यज्ञा वै नाशमाप्तवान्

ऐकायला येतं की, ऋषींच्या शापामुळे, ब्रह्मा या महात्म्याचंही कल्याणाचं मूळ नष्ट झालं आणि यज्ञांचा नाश झाला.

भृगोर् अपि च शापेन विष्णुः परमवीर्यवान् प्रादुर्भावान्दश प्राप्तो दुःखितश् च सदा कृतः

भृगूच्या शापामुळे, परमशक्तिमान विष्णूला दहा जन्म घ्यावे लागले आणि तो नेहमी दुःखी राहिला.

इन्द्रस्यापि च धर्मज्ञ छिन्नं सवृषणं पुरा ऋषिणा गौतमेनोर्व्यां क्रुद्धेन विनिपातितम्

इंद्रालाही, जो धर्म जाणणारा आहे, एकदा ऋषी गौतमाच्या रागामुळे, त्याचे वृषण कापून पृथ्वीवर फेकले गेले.

गर्भवासो वसूनां च शापेन विहितस् तथा ऋषीणां चैव शापेन नहुषः सर्पतां गतः

शापामुळे वसूंना गर्भात राहावं लागलं आणि ऋषींच्या शापामुळे नहुष सर्प झाला.