लिङ्गपुराणम्

न्यसेन्मन्त्राणि तत्तोये सद्योजातादिकानि तु सुवर्णकलशेनाथ तथा वै राजतेन वा

सद्योजातासह इतर मंत्र त्या पाण्यात ठेवावेत, सुवर्ण किंवा चांदीच्या पात्रात.

ताम्रेण पद्मपत्रेण पालाशेन दलेन वा शंखेन मृन्मयेनाथ शोधितेन शुभेन वा

किंवा तांब्याच्या पात्रात, कमळाच्या पानात, पळसाच्या पानात, शंखात, शुद्ध मातीच्या पात्रात किंवा इतर शुभ पात्रातही ठेवू शकतात.

सकूर्चेन सपुष्पेण स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् मन्त्राणि ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वार्थसिद्धये

कुशा आणि फुलांसह, योग्य मंत्रांनी स्नान करावे; हे मंत्र मी तुला सांगतो—सर्व सिद्धीसाठी ऐक.

यैर्लिङ्गं सकृदप्येवं स्नाप्य मुच्येत मानवः पवमानेन मन्त्रज्ञाः तथा वामीयकेन च

या मंत्रांनी लिंगाचे एकदाच स्नान केल्यानेही माणूस मुक्त होतो; पवमान मंत्राने आणि वामीयक मंत्रानेही तसेच.

रुद्रेण नीलरुद्रेण श्रीसूक्तेन शुभेन च रजनीसूक्तकेनैव चमकेन शुभेन च

रुद्र, नीलरुद्र, शुभ श्रीसूक्त, रजनीसूक्त आणि शुभ चमक मंत्रांनीही.

होतारेणाथ शिरसा अथर्वेण शुभेन च शान्त्या चाथ पुनः शान्त्या भारुण्डेनारुणेन च

होता, शिरस, शुभ अथर्व, शांती आणि पुन्हा शांती, भारुंड आणि अरुण या मंत्रांनीही.

वारुणेन च ज्येष्ठेन तथा वेदव्रतेन च तथान्तरेण पुण्येन सूक्तेन पुरुषेण च

वारुण, ज्येष्ठ, वेदव्रत, तसेच दुसऱ्या शुभ सूक्ताने, आणि पुरुष सूक्तानेही.

त्वरितेनैव रुद्रेण कपिना च कपर्दिना आवोसजेति साम्ना तु बृहच्चन्द्रेण विष्णुना

तेव्हा रुद्र आणि कपि-मुख असलेला, तसेच बृहच्चंद्ररूप विष्णू यांनी, 'हे स्थिर होवो' असे सामगानाने आवाहन केले.

विरूपाक्षेण स्कन्देन शतऋग्भिः शिवैस् तथा पञ्चब्रह्मैश् च सूत्रेण केवलप्रणवेन च

विरूपाक्ष, स्कंद, अनेक शिव, तसेच पाच ब्रह्मा यांनी, सूत्र आणि शुद्ध प्रणवानेही तसेच आवाहन केले.

स्नापयेद्देवदेवेशं सर्वपापप्रशान्तये वस्त्रं शिवोपवीतं च तथा ह्याचमनीयकम्

सर्व पाप शांत व्हावीत म्हणून देवांचा देव असलेल्या प्रभूचे अभिषेक करावा, वस्त्र, शिवोपवीत आणि आचमनासाठी पाणी अर्पण करावे.

गन्धं पुष्पं तथा धूपं दीपमन्नं क्रमेण तु तोयं सुगन्धितं चैव पुनराचमनीयकम्

मग सुवासिक, फुले, धूप, दीप, अन्न, पुन्हा सुगंधी पाणी आणि आचमनासाठी पाणी य順ाने अर्पण करावे.

मुकुटं च शुभं छन्नं तथा वै भूषणानि च दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकानि च

सुंदर झाकलेला मुकुट, दागिने आणि प्रणव उच्चारून मुखवास वगैरे अर्पण करावीत.

ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षरम् कारणं सर्वदेवानां सर्वलोकमयं परम्

मग स्फटिकासारखा तेजस्वी, अविनाशी, सर्व देवांचा कारण, सर्व लोकांत व्यापून असलेला, असा परमेश्वर ध्यानात धरावा.

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैर् ऋषिदेवैर् अगोचरम् वेदविद्भिर् हि वेदान्तैस् त्व् अगोचरमिति श्रुतिः

ब्रह्मा, इंद्र, विष्णू, रुद्र आणि इतर ऋषी-देवतांना तो जाणवू शकत नाही; वेद आणि वेदान्त जाणणाऱ्यांनाही तो गम्य नाही, असे वेद सांगतात.

आदिमध्यान्तरहितं भेषजं भवरोगिणाम् शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिङ्गे व्यवस्थितम्

जो आदि, मध्य आणि अंत नसलेला, संसाररूपी आजाराचे औषध, शिवतत्त्व म्हणून प्रसिद्ध आणि शिवलिंगात स्थित आहे.

प्रणवेनैव मन्त्रेण पूजयेल्लिङ्गमूर्धनि स्तोत्रं जपेच्च विधिना नमस्कारं प्रदक्षिणम्

प्रणव मंत्राने लिंगाच्या शिखराची पूजा करावी, नियमानुसार स्तोत्र जपावे, नमस्कार व प्रदक्षिणा करावी.

अर्घ्यं दत्त्वाथ पुष्पाणि पादयोस्तु विकीर्य च प्रणिपत्य च देवेशम् आत्मन्यारोपयेच्छिवम्

अर्घ्य अर्पण करून, पायांवर फुले वाहून, देवेशास नमस्कार करून, शिवाला स्वतःमध्ये ध्यानात धरावे.

एवं संक्षिप्य कथितं लिङ्गार्चनमनुत्तमम् आभ्यन्तरं प्रवक्ष्यामि लिङ्गार्चनमिहाद्य ते

अशा प्रकारे लिंगाची श्रेष्ठ पूजा संक्षिप्त सांगितली; आता मी तुला आज येथे अंतर्भूत लिंगपूजा सांगतो.

आग्नेयं सौरममृतं बिम्बं भाव्यं ततोपरि गुणत्रयं च हृदये तथा चात्मत्रयं क्रमात्

आग्नेय, सौर आणि अमृतमय असे बिंब, त्यावर हृदयात तीन गुण आणि मग अनुक्रमे तीन आत्म्यांचे ध्यान करावे.

तस्योपरि महादेवं निष्कलं सकलाकृतिम् कान्तार्धरूढदेहं च पूजयेद्ध्यानविद्यया

त्यावर ध्यानविद्येने, सर्व रूपांचा आणि निराकार, अर्धांगिनी शरीरात असलेला महादेव याची पूजा करावी.

ततो बहुविधं प्रोक्तं चिन्त्यं तत्रास्ति चेद्यतः चिन्तकस्य ततश्चिन्ता अन्यथा नोपपद्यते

मग तिथे जे काही ध्यान करायचे ते अनेक प्रकारे सांगितले आहे; ध्यान करणाऱ्याच्या वृत्तीप्रमाणेच ध्यान होते, अन्यथा होत नाही.

तस्माद्ध्येयं तथा ध्यानं यजमानः प्रयोजनम् स्मरेत्तन्नान्यथा जातु बुध्यते पुरुषस्य ह

म्हणून यजमानाने असेच ध्यान करावे आणि हेतू आठवावा; अन्यथा मनुष्याला खरी जागृती होत नाही.

पुरे शेते पुरं देहं तस्मात्पुरुष उच्यते याज्यं यज्ञेन यजते यजमानस्तु स स्मृतः

जो शरीररूपी पुरात वास करतो म्हणून त्याला पुरुष म्हणतात; यज्ञाने जो पूजला जातो तो यज्य, आणि जो पूजा करतो तो यजमान म्हणतात.

ध्येयो महेश्वरो ध्यानं चिन्तनं निर्वृतिः फलम् प्रधानपुरुषेशानं याथातथ्यं प्रपद्यते

महेश्वराचे ध्यान करावे; ध्यान म्हणजेच चिंतन, आणि त्याचे फळ म्हणजे मुक्ती. प्रधान आणि पुरुष यांचे ईश्वर याचे खरे स्वरूप प्राप्त होते.

इह षड्विंशको ध्येयो ध्याता वै पञ्चविंशकः चतुर्विंशकम् अव्यक्तं महदाद्यास्तु सप्त च

इथे छब्बीसावा ध्यानाचा विषय आहे, ध्यान करणारा पंचवीसावा, अव्यक्त चोवीसावा, आणि महत्तत्त्वापासून सात घटक आहेत.

महांस् तथा त्वहङ्कारं तन्मात्रं पञ्चकं पुनः कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च

महत्त्व, मग अहंकार, पुन्हा पाच सूक्ष्म तत्त्वं, पाच कर्मेंद्रियं आणि त्याचप्रमाणे पाच ज्ञानेंद्रियं अशी मांडणी आहे.

मनश् च पञ्च भूतानि शिवः षड्विंशकस्ततः स एव भर्ता कर्ता च विधेरपि महेश्वरः

मन आणि पाच स्थूल भूतं—अशा रीतीने शिव हा सहावीसावा आहे. तोच सर्वांचा पोशिंदा आणि कर्ता, ब्रह्मदेवाचाही परमेश्वर आहे.

हिरण्यगर्भं रुद्रो ऽसौ जनयामास शङ्करः विश्वाधिकश् च विश्वात्मा विश्वरूप इति स्मृतः

शंकर, म्हणजेच रुद्र, यांनी हिरण्यगर्भाची उत्पत्ती केली. तो विश्वापेक्षा मोठा, विश्वाचा आत्मा आणि सर्वांचा मूळस्वरूप म्हणून ओळखला जातो.

विना यथा हि पितरं मातरं तनयास्त्विह न जायन्ते तथा सोमं विना नास्ति जगत्त्रयम्

जसा वडील आणि आई नसताना मुलं जन्माला येत नाहीत, तसंच सोमाशिवाय हे तीनही जग अस्तित्वात येत नाही.