लिङ्गपुराणम्

पुण्यानामितिहासानां शैवादीनां तथैव च श्रोत्रे स्पृशेद्धि तुष्ट्यर्थं हृद्देशं तु ततः स्पृशेत्

शैव व इतर पुण्यशाली इतिहासांचा स्पर्श कानांना तृप्तीसाठी करावा आणि मग हृदयाच्या जागी स्पर्श करावा.

कल्पादीनां तु सर्वेषां कल्पवित्कल्पवित्तमाः एवमाचम्य चास्तीर्य दर्भपिञ्जूलम् आत्मनः

सर्व कल्पांचे ज्ञान असलेल्याने स्वतःला त्या सर्व कल्पांचा स्पर्श करावा; असे आचमन करून, आपल्या खाली कुशाचे आसन पसरावे.

कृत्वा पाणितले धीमान् आत्मनो दक्षिणोत्तरम् हेमाङ्गुलीयसंयुक्तो ब्रह्मबन्धयुतो ऽपि वा

शहाण्या माणसाने उजवे हात उत्तरेकडे ठेवावा, त्यावर सोन्याची अंगठी घालावी, आणि जरी त्याने यज्ञोपवीत घातले नसेल तरी चालेल.

विधिवद्ब्रह्मयज्ञं च कुर्यात्सूत्री समाहितः अकृत्वा च मुनिः पञ्च महायज्ञान्द्विजोत्तमः

यज्ञोपवीत घातलेला, एकाग्र आणि मन लावून असलेला द्विज ब्रह्मयज्ञ योग्य रीतीने करावा. आणि जो ऋषी हे पाच महायज्ञ करत नाही, तो खरा श्रेष्ठ मानला जात नाही.

भुक्त्वा च सूकराणां तु योनौ वै जायते नरः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्याः शुभमिच्छता

जर कोणी जेवल्यानंतर हे यज्ञ करत नाही, तर तो पुढच्या जन्मी डुकराच्या पोटी जन्म घेतो. म्हणून जो शुभता इच्छितो, त्याने हे सर्व यत्नपूर्वक करावे.

ब्रह्मयज्ञादथ स्नानं कृत्वादौ सर्वथात्मनः तीर्थं संगृह्य विधिवत् प्रविशेच्छिबिरं वशी

ब्रह्मयज्ञ झाल्यावर, मन लावून स्नान करावे, विधिपूर्वक पाणी गोळा करावे आणि संयम ठेवून घरात प्रवेश करावा.

बहिरेव गृहात्पादौ हस्तौ प्रक्षाल्य वारिणा भस्मस्नानं ततः कुर्याद् विधिवद् देहशुद्धये

घराच्या बाहेरच पाय आणि हात पाण्याने धुवावेत, त्यानंतर शरीरशुद्धीसाठी विधिपूर्वक भस्मस्नान करावे.

शोध्य भस्म यथान्यायं प्रणवेनाग्निहोत्रजम् ज्योतिः सूर्य इति प्रातर् जुहुयादुदिते यतः

भस्म योग्य पद्धतीने, प्रणव मंत्राने शुद्ध करावे आणि अग्निहोत्रातून घेतलेले भस्म वापरावे. सकाळी सूर्य उगवल्यावर 'ज्योतिः सूर्य' या मंत्राने होम करावा.

ज्योतिरग्निस् तथा सायं सम्यक् चानुदिते मृषा तस्मादुदितहोमस्थं भसितं पावनं शुभम्

संध्याकाळी, सूर्यास्त होण्यापूर्वी 'ज्योतिरग्नि' या मंत्राने अग्नीत होम करावा. म्हणून, सकाळच्या होमाचे उरलेले भस्म शुद्ध आणि मंगल मानले जाते.

नास्ति सत्यसमं यस्माद् असत्यं पातकं च यत् ईशानेन शिरोदेशं मुखं तत्पुरुषेण च

सत्यासारखे काहीच नाही, कारण असत्य हे पाप आहे. ईशान मंत्राने शिरावर आणि तत्पुरुष मंत्राने मुखावर भस्म लावावे.

उरोदेशमघोरेण गुह्यं वामेन सुव्रताः सद्येन पादौ सर्वाङ्गं प्रणवेनाभिषेचयेत्

अघोर मंत्राने छातीवर, वामदेव मंत्राने गुप्तांगावर, सद्योजात मंत्राने पायांवर आणि प्रणव मंत्राने संपूर्ण अंगावर अभिषेक करावा, हे सज्जनहो.

ततः प्रक्षालयेत्पादं हस्तं ब्रह्मविदां वरः व्यपोह्य भस्म चादाय देवदेवमनुस्मरन्

मग, ब्रह्मवेत्ता श्रेष्ठ पुरुषाने हात आणि पाय धुवावेत, भस्मातील अशुद्धता दूर करून ते घ्यावे आणि देवांचा देव आठवावा.

मन्त्रस्नानं ततः कुर्याद् आपोहिष्ठादिभिः क्रमात् पुण्यैश्चैव तथा मन्त्रैर् ऋग्यजुःसामसंभवैः

यानंतर, 'आपो हिष्ठा' आणि इतर पवित्र मंत्रांनी, तसेच ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदातील पवित्र मंत्रांनी, योग्य क्रमाने मंत्रस्नान करावे.

द्विजानां तु हितायैवं कथितं स्नानमद्य ते संक्षिप्य यः सकृत्कुर्यात् स याति परमं पदम्

द्विजांच्या कल्याणासाठी आज मी हे स्नान संक्षिप्तपणे सांगितले. जो कोणी हे एकदाच करतो, तो परमपदाला पोहोचतो.

वक्ष्यामि शृणु संक्षेपाल् लिङ्गार्चनाविधिक्रमम् वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरेण यत्

आता मी लिंगार्चनेची विधी थोडक्यात सांगतो, ऐक. कारण शंभर वर्षे जरी सांगितली, तरी पूर्णपणे विस्ताराने सांगता येणार नाही.

एवं स्नात्वा यथान्यायं पूजास्थानं प्रविश्य च प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेद्देवं त्रियंबकम्

अशा प्रकारे योग्य रीतीने स्नान करून, पूजा करण्याच्या जागेत जाऊन, प्राणायामाचे तीन प्रकार करून, त्र्यंबक देवाचे ध्यान करावे.

पञ्चवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् सर्वाभरणसंयुक्तं चित्रांबरविभूषितम्

तो पंचमुखी, दहा हातांचा, शुद्ध स्फटिकासारखा तेजस्वी, सर्व अलंकारांनी सुशोभित आणि सुंदर वस्त्रांनी सजलेला आहे.

तस्य रूपं समाश्रित्य दाहनप्लावनादिभिः शैवीं तनुं समास्थाय पूजयेत्परमेश्वरम्

त्याचे रूप ध्यानात घेऊन, दाहन आणि स्नानादी शैव विधीने शैवी देह धारण करून, परमेश्वराची पूजा करावी.

देहशुद्धिं च कृत्वैव मूलमन्त्रं न्यसेत् क्रमात् सर्वत्र प्रणवेनैव ब्रह्माणि च यथाक्रमम्

शरीरशुद्धी करून, मग मुळमंत्र क्रमाने, सर्वत्र प्रणव मंत्राने आणि योग्य त्या ब्रह्ममंत्रांनी स्थापन करावे.

सूत्रे नमः शिवायेति छन्दांसि परमे शुभे मन्त्राणि सूक्ष्मरूपेण संस्थितानि यतस्ततः

पवित्र सूत्रात 'नमः शिवाय' हा मंत्र आहे. छंद आणि इतर मंत्र सूक्ष्म रूपाने त्यात वास करतात.

न्यग्रोधबीजे न्यग्रोधस् तथा सूत्रे तु शोभने महत्यपि महद्ब्रह्म संस्थितं सूक्ष्मवत्स्वयम्

जसा वटवृक्ष त्याच्या बियेत असतो, तसा, हे शुभे, महान ब्रह्म सूत्रात सूक्ष्म रूपात वास करतो, अगदी महानातही.

सेचयेदर्चनस्थानं गन्धचन्दनवारिणा द्रव्याणि शोधयेत्पश्चात् क्षालनप्रोक्षणादिभिः

पूजेच्या जागी सुगंधी चंदन मिसळलेल्या पाण्याने शिंपडावे, आणि त्यानंतर पूजेच्या सर्व वस्तू धुऊन, शिंपडून व इतर प्रकारांनी शुद्ध कराव्यात.

क्षालनं प्रोक्षणं चैव प्रणवेन विधीयते प्रोक्षणी चार्घ्यपात्रं च पाद्यपात्रम् अनुक्रमात्

धुणे आणि शिंपडणे हे 'ॐ' या मंत्राने करावे. शिंपडण्यासाठीचे पात्र, अर्घ्याचे पात्र आणि पाद्याचे पात्र योग्य क्रमाने मांडावीत.

तथा ह्याचमनीयार्थं कल्पितं पात्रमेव च स्थापयेद् विधिना धीमान् अवगुण्ठ्य यथाविधि

अचमनासाठी तयार केलेले पात्र योग्य पद्धतीने, नीट झाकून, शास्त्रानुसार ठेवावे.

दर्भैर् आच्छादयेच्चैव प्रोक्षयेच्छुद्धवारिणा तेषु तेष्वथ सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम्

ती सर्व पात्रे कुशांनी झाकावीत आणि शुद्ध पाण्याने शिंपडावीत. त्यानंतर त्या प्रत्येक पात्रात थंड पाणी ओतावे.

प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान् उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत्

मंत्र 'ॐ' उच्चारून, सर्व वस्तू नीट पाहून त्या पात्रात ठेवाव्यात. पाद्याच्या पाण्यात उशीरा आणि चंदन घालावे.

जातिकङ्कोलकर्पूरबहुमूलतमालकम् चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके

जायफळ, कंकोल, कर्पूर, बहुमूल आणि तमाल हे सर्व नीट वाटून, योग्य प्रकारे अचमनाच्या पात्रात टाकावेत.

एवं सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनं तथा कर्पूरं च यथान्यायं पुष्पाणि विविधानि च

सर्व पात्रांमध्ये चंदन, योग्य प्रमाणात कर्पूर आणि विविध प्रकारची फुले ठेवावीत.

कुशाग्रमक्षतांश्चैव यवव्रीहितिलानि च आज्यसिद्धार्थपुष्पाणि भसितं चार्घ्यपात्रके

कुशाचे टोक, अक्षता, ज्वारी, तांदूळ, तीळ, तूप, राई, फुले आणि भस्म हे सर्व अर्घ्याच्या पात्रात ठेवावेत.