लिङ्गपुराणम्

सदारान् सर्वतत्त्वज्ञान् ब्राह्मणान् वेदपारगान् प्रणम्य तेभ्यो यद्दत्तम् अन्नं मानुष उच्यते

सर्व तत्त्वांचे ज्ञान असलेले, वेदपारंगत आणि पत्नींसह असलेल्या ब्राह्मणांना वंदन करून त्यांना जे अन्न दिले जाते, त्याला मानवयज्ञ म्हणतात.

पितॄन् उद्दिश्य यद्दत्तं पितृयज्ञः स उच्यते एवं पञ्च महायज्ञान् कुर्यात् सर्वार्थसिद्धये

पितरांच्या स्मरणार्थ जे काही अर्पण केले जाते, त्याला पितृयज्ञ म्हणतात; अशा प्रकारे सर्व इच्छित फळांसाठी हे पाच महायज्ञ करावेत.

सर्वेषां शृणु यज्ञानां ब्रह्मयज्ञः परः स्मृतः ब्रह्मयज्ञरतो मर्त्यो ब्रह्मलोके महीयते

सर्व यज्ञांमध्ये ब्रह्मयज्ञ श्रेष्ठ मानला जातो; जो मनुष्य ब्रह्मयज्ञात रमतो, त्याचा ब्रह्मलोकात सन्मान होतो.

ब्रह्मयज्ञेन तुष्यन्ति सर्वे देवाः सवासवाः ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः शङ्करो नीललोहितः

ब्रह्मयज्ञामुळे सर्व देवता, इंद्रासह, तसेच भगवंत ब्रह्मा, विष्णु आणि नीलकंठ शंकर तृप्त होतात.

वेदाश् च पितरः सर्वे नात्र कार्या विचारणा ग्रामाद्बहिर्गतो भूत्वा ब्राह्मणो ब्रह्मयज्ञवित्

वेद आणि सर्व पितर सुद्धा या यज्ञामुळे तृप्त होतात, यात शंका नाही; ब्राह्मण गावाबाहेर असला तरी त्याने ब्रह्मयज्ञाची ओळख ठेवावी.

यावत् त्वदृष्टम् अभवद् उटजानां छदं नरः प्राच्यामुदीच्यां च तथा प्रागुदीच्यामथापि वा

माणसाला जिथपर्यंत झोपड्यांच्या गवताच्या छपरांचे दर्शन होते, पूर्व, उत्तर, ईशान किंवा इतर कोणत्याही दिशेला,

पुण्यमाचमनं कुर्याद् ब्रह्मयज्ञार्थमेव तत् प्रीत्यर्थं च ऋचां विप्राः त्रिः पीत्वा प्लाव्य प्लाव्य च

त्याने ब्रह्मयज्ञासाठी पुण्य आचमन करावे; ब्राह्मण तृप्तीसाठी ऋचांचा उच्चार करून तीनदा पाणी पितात आणि तोंड धुतात.

यजुषां परिमृज्यैवं द्विः प्रक्षाल्य च वारिणा प्रीत्यर्थं सामवेदानाम् उपस्पृश्य च मूर्धनि

मग यजुर्वेदाने हात पुसून, दोनदा पाण्याने धुऊन, तृप्तीसाठी सामवेदाचा स्पर्श डोक्याला करावा.

स्पृशेदथर्ववेदानां नेत्रे चाङ्गिरसां तथा नासिके ब्राह्मणो ऽङ्गानां क्षाल्य क्षाल्य च वारिणा

अथर्ववेद आणि आंगिरस ऋचांचा स्पर्श डोळ्यांना करावा; नंतर नाकाला स्पर्श करून, ब्राह्मणाने आपले सर्व अंग पुन्हा पुन्हा पाण्याने धुवावे.

अष्टादशपुराणानां ब्रह्माद्यानां तथैव च तथा चोपपुराणानां सौरादीनां यथाक्रमम्

अठरा पुराणांतील ब्रह्मा व इतर देवता, तसेच उपपुराणे जसे सौरपुराण, यांचा योग्य क्रमाने स्पर्श करावा.

पुण्यानामितिहासानां शैवादीनां तथैव च श्रोत्रे स्पृशेद्धि तुष्ट्यर्थं हृद्देशं तु ततः स्पृशेत्

शैव व इतर पुण्यशाली इतिहासांचा स्पर्श कानांना तृप्तीसाठी करावा आणि मग हृदयाच्या जागी स्पर्श करावा.

कल्पादीनां तु सर्वेषां कल्पवित्कल्पवित्तमाः एवमाचम्य चास्तीर्य दर्भपिञ्जूलम् आत्मनः

सर्व कल्पांचे ज्ञान असलेल्याने स्वतःला त्या सर्व कल्पांचा स्पर्श करावा; असे आचमन करून, आपल्या खाली कुशाचे आसन पसरावे.

कृत्वा पाणितले धीमान् आत्मनो दक्षिणोत्तरम् हेमाङ्गुलीयसंयुक्तो ब्रह्मबन्धयुतो ऽपि वा

शहाण्या माणसाने उजवे हात उत्तरेकडे ठेवावा, त्यावर सोन्याची अंगठी घालावी, आणि जरी त्याने यज्ञोपवीत घातले नसेल तरी चालेल.

विधिवद्ब्रह्मयज्ञं च कुर्यात्सूत्री समाहितः अकृत्वा च मुनिः पञ्च महायज्ञान्द्विजोत्तमः

यज्ञोपवीत घातलेला, एकाग्र आणि मन लावून असलेला द्विज ब्रह्मयज्ञ योग्य रीतीने करावा. आणि जो ऋषी हे पाच महायज्ञ करत नाही, तो खरा श्रेष्ठ मानला जात नाही.

भुक्त्वा च सूकराणां तु योनौ वै जायते नरः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्याः शुभमिच्छता

जर कोणी जेवल्यानंतर हे यज्ञ करत नाही, तर तो पुढच्या जन्मी डुकराच्या पोटी जन्म घेतो. म्हणून जो शुभता इच्छितो, त्याने हे सर्व यत्नपूर्वक करावे.

ब्रह्मयज्ञादथ स्नानं कृत्वादौ सर्वथात्मनः तीर्थं संगृह्य विधिवत् प्रविशेच्छिबिरं वशी

ब्रह्मयज्ञ झाल्यावर, मन लावून स्नान करावे, विधिपूर्वक पाणी गोळा करावे आणि संयम ठेवून घरात प्रवेश करावा.

बहिरेव गृहात्पादौ हस्तौ प्रक्षाल्य वारिणा भस्मस्नानं ततः कुर्याद् विधिवद् देहशुद्धये

घराच्या बाहेरच पाय आणि हात पाण्याने धुवावेत, त्यानंतर शरीरशुद्धीसाठी विधिपूर्वक भस्मस्नान करावे.

शोध्य भस्म यथान्यायं प्रणवेनाग्निहोत्रजम् ज्योतिः सूर्य इति प्रातर् जुहुयादुदिते यतः

भस्म योग्य पद्धतीने, प्रणव मंत्राने शुद्ध करावे आणि अग्निहोत्रातून घेतलेले भस्म वापरावे. सकाळी सूर्य उगवल्यावर 'ज्योतिः सूर्य' या मंत्राने होम करावा.

ज्योतिरग्निस् तथा सायं सम्यक् चानुदिते मृषा तस्मादुदितहोमस्थं भसितं पावनं शुभम्

संध्याकाळी, सूर्यास्त होण्यापूर्वी 'ज्योतिरग्नि' या मंत्राने अग्नीत होम करावा. म्हणून, सकाळच्या होमाचे उरलेले भस्म शुद्ध आणि मंगल मानले जाते.

नास्ति सत्यसमं यस्माद् असत्यं पातकं च यत् ईशानेन शिरोदेशं मुखं तत्पुरुषेण च

सत्यासारखे काहीच नाही, कारण असत्य हे पाप आहे. ईशान मंत्राने शिरावर आणि तत्पुरुष मंत्राने मुखावर भस्म लावावे.

उरोदेशमघोरेण गुह्यं वामेन सुव्रताः सद्येन पादौ सर्वाङ्गं प्रणवेनाभिषेचयेत्

अघोर मंत्राने छातीवर, वामदेव मंत्राने गुप्तांगावर, सद्योजात मंत्राने पायांवर आणि प्रणव मंत्राने संपूर्ण अंगावर अभिषेक करावा, हे सज्जनहो.

ततः प्रक्षालयेत्पादं हस्तं ब्रह्मविदां वरः व्यपोह्य भस्म चादाय देवदेवमनुस्मरन्

मग, ब्रह्मवेत्ता श्रेष्ठ पुरुषाने हात आणि पाय धुवावेत, भस्मातील अशुद्धता दूर करून ते घ्यावे आणि देवांचा देव आठवावा.

मन्त्रस्नानं ततः कुर्याद् आपोहिष्ठादिभिः क्रमात् पुण्यैश्चैव तथा मन्त्रैर् ऋग्यजुःसामसंभवैः

यानंतर, 'आपो हिष्ठा' आणि इतर पवित्र मंत्रांनी, तसेच ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदातील पवित्र मंत्रांनी, योग्य क्रमाने मंत्रस्नान करावे.

द्विजानां तु हितायैवं कथितं स्नानमद्य ते संक्षिप्य यः सकृत्कुर्यात् स याति परमं पदम्

द्विजांच्या कल्याणासाठी आज मी हे स्नान संक्षिप्तपणे सांगितले. जो कोणी हे एकदाच करतो, तो परमपदाला पोहोचतो.

वक्ष्यामि शृणु संक्षेपाल् लिङ्गार्चनाविधिक्रमम् वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरेण यत्

आता मी लिंगार्चनेची विधी थोडक्यात सांगतो, ऐक. कारण शंभर वर्षे जरी सांगितली, तरी पूर्णपणे विस्ताराने सांगता येणार नाही.

एवं स्नात्वा यथान्यायं पूजास्थानं प्रविश्य च प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेद्देवं त्रियंबकम्

अशा प्रकारे योग्य रीतीने स्नान करून, पूजा करण्याच्या जागेत जाऊन, प्राणायामाचे तीन प्रकार करून, त्र्यंबक देवाचे ध्यान करावे.

पञ्चवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् सर्वाभरणसंयुक्तं चित्रांबरविभूषितम्

तो पंचमुखी, दहा हातांचा, शुद्ध स्फटिकासारखा तेजस्वी, सर्व अलंकारांनी सुशोभित आणि सुंदर वस्त्रांनी सजलेला आहे.

तस्य रूपं समाश्रित्य दाहनप्लावनादिभिः शैवीं तनुं समास्थाय पूजयेत्परमेश्वरम्

त्याचे रूप ध्यानात घेऊन, दाहन आणि स्नानादी शैव विधीने शैवी देह धारण करून, परमेश्वराची पूजा करावी.

देहशुद्धिं च कृत्वैव मूलमन्त्रं न्यसेत् क्रमात् सर्वत्र प्रणवेनैव ब्रह्माणि च यथाक्रमम्

शरीरशुद्धी करून, मग मुळमंत्र क्रमाने, सर्वत्र प्रणव मंत्राने आणि योग्य त्या ब्रह्ममंत्रांनी स्थापन करावे.