लिङ्गपुराणम्

मोक्षो धर्मस्तथार्थश् च कामश्चेति चतुष्टयम् यस्माद्वेदाश् च वेद्यं च चतुर्धा वै भविष्यति

मोक्ष, धर्म, संपत्ती आणि काम — ही चारही कारणे आहेत, आणि त्यांच्यामुळे वेद आणि जाणण्यासारखेही चार प्रकारचे होतील.

भूतग्रामाश् च चत्वार आश्रमाश् च तथैव च धर्मस्य पादाश्चत्वारश् चत्वारो मम पुत्रकाः

चार प्रकारची जीवसृष्टी आहे, तसेच चार आश्रम आहेत; धर्माचे चार आधार आहेत, आणि माझेही चार पुत्र आहेत.

तस्माच्चतुर्युगावस्थं जगद्वै सचराचरम् चतुर्धावस्थितश्चैव चतुष्पादो भविष्यति

म्हणून हे जग, ज्या मध्ये जड आणि सजीव दोन्ही आहेत, चार युगांमध्ये राहील आणि चार आधारांवर स्थिर राहील.

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोकश् च महस् तथा जनस्तपश् च सत्यं च विष्णुलोकस्ततः परम्

भूर्लोक, मग भुवर्लोक, स्वर्लोक आणि महर्लोक; जनलोक, तपलोक आणि सत्यलोक, आणि त्यापुढे विष्णुलोक आहे.

अष्टाक्षरस्थितो लोकः स्थाने स्थाने तदक्षरम् भूर्भुवः स्वर्महश्चैव पादाश्चत्वार एव च

संपूर्ण जग आठ अक्षरांच्या मंत्रात स्थिर आहे, आणि प्रत्येक ठिकाणी ते अक्षर आहे; भू, भुवः, स्वः आणि महर्लोक हे चार आधार आहेत.

भूर्लोकः प्रथमः पादो भुवर्लोकस्ततः परम् स्वर्लोको वै तृतीयश् च चतुर्थस्तु महस् तथा

भूर्लोक हा पहिला आधार आहे, त्यानंतर भुवर्लोक दुसरा, स्वर्लोक तिसरा, आणि महर्लोक चौथा आहे.

पञ्चमस्तु जनस्तत्र षष्ठश् च तप उच्यते सत्यं तु सप्तमो लोको ह्य् अपुनर्भवगामिनाम्

पाचवा जनलोक आहे, सहावा तपलोक म्हणतात, आणि सत्यलोक सातवा आहे, जो पुन्हा जन्म घेणार्‍यांसाठी नाही.

विष्णुलोकः स्मृतं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम् स्कान्दमौमं तथा स्थानं सर्वसिद्धिसमन्वितम्

विष्णुलोक हे असे स्थान आहे जिथे पुन्हा जन्म घेणे कठीण असते; स्कांद आणि औमाचे स्थानही सर्व सिद्धींनी युक्त आहे.

रुद्रलोकः स्मृतस्तस्मात् पदं तद्योगिनां शुभम् निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः

रुद्रलोक हे योग्यांसाठी शुभ स्थान मानले जाते — जे निरपेक्ष, अहंकाररहित, इच्छा आणि राग यांपासून मुक्त आहेत.

द्रक्ष्यन्ति तद्द्विजा युक्ता ध्यानतत्परमानसाः यस्माच्चतुष्पदा ह्येषा त्वया दृष्टा सरस्वती

योग्य मनाने ध्यान करणारे द्विज ते पाहतील; आणि तू ही चार पायांची सरस्वती पाहिलीस म्हणून.

पादान्तं विष्णुलोकं वै कौमारं शान्तमुत्तमम् औमं माहेश्वरं चैव तस्माद्दृष्टा चतुष्पदा

पायांचा शेवट म्हणजे विष्णुलोक, शांत आणि श्रेष्ठ कुमाराचे स्थान, तसेच औम आणि महेश्वराचे स्थान; म्हणूनच चार पायांची रूप दिसली.

तस्मात्तु पशवः सर्वे भविष्यन्ति चतुष्पदाः ततश्चैषां भविष्यन्ति चत्वारस्ते पयोधराः

म्हणून सर्व पशू चार पायांचे होतील, आणि त्यांना चार स्तन असतील.

सोमश् च मन्त्रसंयुक्तो यस्मान्मम मुखाच्च्युतः जीवः प्राणभृतां ब्रह्मन् पुनः पीतस्तनाः स्मृताः

मंत्रासह सोम माझ्या मुखातून वाहिला म्हणून, प्राण्यांमध्ये जो जीव आहे, हे ब्रह्मन्, त्यांना पुन्हा स्तनपान करणारे म्हणतात.

तस्मात्सोममयं चैव अमृतं जीवसंज्ञितम् चतुष्पादा भविष्यन्ति श्वेतत्वं चास्य तेन तत्

म्हणून सोममय अमृत हेच जीव म्हणून ओळखले जाते; ते चार पायांचे होतील आणि त्यामुळे त्यांचा रंग पांढरा असेल.

यस्माच्चैव क्रिया भूत्वा द्विपदा च महेश्वरी दृष्टा पुनस्तथैवैषा सावित्री लोकभाविनी

कर्म घडल्यामुळे, दोन पायांची महेश्वरी पुन्हा दिसली, तसेच ही सवित्री, जी जग निर्माण करणारी आहे.

तस्माच्च द्विपदाः सर्वे द्विस्तनाश् च नराः शुभाः तस्माच्चेयमजा भूत्वा सर्ववर्णा महेश्वरी

म्हणून सर्व माणसे दोन पायांची आणि दोन स्तनांची असतात; आणि ही अजन्मा महेश्वरी सर्व रंगांची झाली.

या वै दृष्टा महासत्त्वा सर्वभूतधरा त्वया तस्माच्च विश्वरूपत्वं प्रजानां वै भविष्यति

जी तुला दिसली, ती महान शक्ती असलेली, सर्व जीवांना धारण करणारी आहे; म्हणून सर्व जीव विश्वरूप होतील.

अजश्चैव महातेजा विश्वरूपो भविष्यति अमोघरेताः सर्वत्र मुखे चास्य हुताशनः

ज्याचा जन्म नाही, असा तेजस्वी परमात्मा सर्व विश्वाचा रूप धारण करील; त्याचे बीज कधीच व्यर्थ जाणार नाही, आणि त्याच्या तोंडात यज्ञाचा अग्नी वास करील.

तस्मात्सर्वगतो मेध्यः पशुरूपी हुताशनः तपसा भावितात्मानो ये मां द्रक्ष्यन्ति वै द्विजाः

म्हणून सर्वत्र व्यापलेला, पवित्र, पशुरूप असलेला, ज्याच्या तोंडात अग्नी आहे—जे ब्राह्मण तपाने मन शुद्ध करून मला अशा स्वरूपात पाहतील—

ईशित्वे च वशित्वे च सर्वगं सर्वतः स्थितम् रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तास् त्यक्त्वा मानुष्यकं वपुः

सर्वत्र असणारा, सर्व गोष्टींमध्ये स्थिर असणारा, प्रभुत्व आणि नियंत्रण असलेला, ज्याने रज आणि तम या दोन्ही गुणांपासून मुक्त होऊन मानवी देह सोडला आहे—

मत्समीपमुपेष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् इत्येवमुक्तो भगवान् ब्रह्मा रुद्रेण वै द्विजाः

ते माझ्या सान्निध्यात येतील, जिथे पुन्हा जन्म घेणे फार कठीण आहे. असे भगवंत ब्रह्मदेवांनी रुद्राला सांगितले, हे द्विजांनो.

प्रणम्य प्रयतो भूत्वा पुनराह पितामहः य एवं भगवान् विद्वान् गायत्र्या वै महेश्वरम्

नमस्कार करून, एकाग्र होऊन, पुन्हा पितामह बोलले—'जो ज्ञानी भगवंत गायत्रीच्या माध्यमातून महेश्वराला ओळखतो—'

विश्वात्मानं हि सर्वं त्वां गायत्र्यास्तव चेश्वर तस्य देहि परं स्थानं तथास्त्विति च सो ऽब्रवीत्

'हे ईश्वर, सर्व विश्वाचा आत्मा तूच आहेस, सर्व काही तुझ्यातच आहे, तुझ्या गायत्रीमुळे. त्याला तू परमपद दे.' असे त्यांनी सांगितले.

तस्माद्विद्वान् हि विश्वत्वम् अस्याश्चास्य महात्मनः स याति ब्रह्मसायुज्यं वचनाद् ब्रह्मणः प्रभोः

म्हणून जो ज्ञानी या महात्म्याच्या सर्वव्यापकतेला ओळखतो, तो ब्रह्माच्या वचनावरून ब्रह्माशी एकरूप होतो.

श्रुत्वैवमखिलं ब्रह्मा रुद्रेण परिभाषितम् पुनः प्रणम्य देवेशं रुद्रमाह प्रजापतिः

हे सर्व ऐकून, रुद्रांनी सांगितलेले ब्रह्मदेवांनी पुन्हा देवाधिदेव रुद्रांना नमस्कार केला आणि प्रजापतीने रुद्राला विचारले.

भगवन्देवदेवेश विश्वरूपं महेश्वर उमाधव महादेव नमो लोकाभिवन्दित

'हे भगवंत, देवांचे देव, विश्वरूप, महेश्वर, उमा-पती, महादेव, तुला सर्व लोक वंदन करतात, मी तुला नमस्कार करतो.'

विश्वरूप महाभाग कस्मिन्काले महेश्वर या इमास्ते महादेव तनवो लोकवन्दिताः

'हे विश्वरूप, महान भाग्यशाली, महेश्वरा, तुझ्या या सर्व लोकांनी वंदन केलेल्या रूपांचा प्रकट होण्याचा काळ कोणता आहे?'

कस्यां वा युगसंभूत्यां द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः केन वा तपसा देव ध्यानयोगेन केन वा

'कोणत्या युगाच्या प्रारंभात हे द्विज लोक तुझे रूप येथे पाहतील? कोणत्या तपाने, किंवा ध्यानयोगाने हे शक्य आहे?'

नमस्ते वै महादेव शक्यो द्रष्टुं द्विजातिभिः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शर्वः सम्प्रेक्ष्य तं पुरः

'हे महादेव, मी तुला नमस्कार करतो—द्विजांना तुझे दर्शन होऊ शकते का?' असे विचारल्यावर, शर्वाने समोर पाहिले.