लिङ्गपुराणम्

विभो रुद्र महामाय इच्छया वां कृतौ त्वया तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा अभिनन्द्याभिमान्य च

हे प्रभो रुद्र, तुझ्या इच्छेनेच हे सर्व घडले; त्यांचे शब्द ऐकून, त्याने आनंदाने आणि अभिमानाने त्यांचे स्वागत केले.

उवाच भगवान्देवो मधुरं श्लक्ष्णया गिरा भो भो हिरण्यगर्भ त्वां त्वां च कृष्ण ब्रवीम्यहम्

भगवंत देवाने गोड आणि मृदू वाणीने म्हटले, 'अरे अरे हिरण्यगर्भा, तुला आणि तुला, कृष्णा, मी सांगतो.'

प्रीतो ऽहमनया भक्त्या शाश्वताक्षरयुक्तया भवन्तौ हृदयस्यास्य मम हृद्यतरावुभौ

या अखंड आणि अक्षय भक्तीमुळे मी प्रसन्न झालो आहे; तुम्ही दोघे माझ्या हृदयाचे अत्यंत प्रिय आहात.

युवाभ्यां किं ददाम्यद्य वराणां वरमीप्सितम् अथोवाच महाभागो विष्णुर्भवमिदं वचः

आज मी तुम्हा दोघांना कोणता वर द्यावा, सर्वात इच्छित असा वर सांगा. मग महाभाग विष्णूंनी भवाला हे शब्द सांगितले.

सर्वं मम कृतं देव परितुष्टो ऽसि मे यदि त्वयि मे सुप्रतिष्ठा तु भक्तिर्भवतु शङ्करः

हे देव, माझ्यासाठी सर्व काही झाले आहे; जर तू माझ्यावर संतुष्ट असशील, तर माझी भक्ती तुझ्यात दृढ राहो, शंकरा.

एवमुक्तस्तु विज्ञाय संभावयत केशवम् प्रददौ च महादेवो भक्तिं निजपदांबुजे

असे ऐकून, केशवाचा सन्मान करून, महादेवाने त्याला आपल्या चरणकमळांवरील भक्ती दिली.

भवान्सर्वस्य लोकस्य कर्ता त्वमधिदैवतम् तदेवं स्वस्ति ते वत्स गमिष्याम्यंबुजेक्षण

तू सर्व जगाचा कर्ता आहेस, तूच सर्वोच्च देवता आहेस; म्हणून तुला शुभेच्छा, वत्सा, मी निघतो, कमळासारख्या डोळ्याच्या.

एवमुक्त्वा तु भगवान् ब्रह्माणं चापि शङ्करः अनुगृह्यास्पृशद्देवो ब्रह्माणं परमेश्वरः

असे म्हणून, भगवंत शंकराने ब्रह्माचा आशीर्वाद देऊन, परमेश्वराने त्याला स्पर्श केला.

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च प्राह हृष्टतरः स्वयम् मत्समस्त्वं न संदेहो वत्स भक्तश् च मे भवान्

स्वतःच्या सुंदर हातांनी, अत्यंत आनंदित होऊन तो म्हणाला, 'तू माझ्यासारखाच आहेस, यात शंका नाही, वत्सा, आणि तू माझा भक्त आहेस.'

स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि संज्ञा भवतु सुव्रत एवमुक्त्वा तु भगवांस् ततो ऽन्तर्धानमीश्वरः

तुला शुभेच्छा असो, मी निघतो; तुझ्या मनात समज येवो, हे सुव्रता. असे म्हणून भगवंत ईश्वर अदृश्य झाला.

गतवान् गणपो देवः सर्वदेवनमस्कृतः अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः

सर्व देवांनी वंदन केलेला गणांचा स्वामी देव निघून गेला; गोविंदाकडून समज मिळाल्यावर, कमळातून जन्मलेला पितामह ब्रह्मा.

प्रजाः स्रष्टुमनाश्चक्रे तप उग्रं पितामहः तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित् समवर्तत

पितामहाने सृष्टी करायचे ठरवले आणि कठोर तप सुरू केले; पण तो तप करत असताना काहीच घडले नाही.

ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो ह्यजायत क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः

मग खूप काळाने, दुःखातून त्याला राग आला; रागाने भरून, त्याच्या डोळ्यांतून अश्रूच्या थेंबा पडले.

ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो वातपित्तकफात्मकाः महाभागा महासत्त्वाः स्वस्तिकैरप्यलंकृताः

मग त्या अश्रूच्या थेंबांपासून वायू, पित्त आणि कफ यांच्या गुणांनी युक्त, फार भाग्यवान आणि सामर्थ्यशाली जीव निर्माण झाले, जे शुभ चिन्हांनीही सुशोभित होते.

प्रकीर्णकेशाः सर्पास्ते प्रादुर्भूता महाविषाः सर्पांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानम् अनिन्दयत्

त्यावेळी विस्कटलेले केस असलेले, प्रचंड विष असलेले साप प्रकट झाले; ते मोठे सर्प पाहून ब्रह्मदेवाने स्वतःलाच दोष दिला.

अहो धिक् तपसो मह्यं फलमीदृशकं यदि लोकवैनाशिकी जज्ञे आदावेव प्रजा मम

अरे देवा! माझ्या तपस्येचे हेच फळ असेल तर धिक्कार आहे; कारण माझ्या पहिल्याच सृष्टीमुळे जगाचा नाश होऊ लागला आहे.

तस्य तीव्राभवन्मूर्च्छा क्रोधामर्षसमुद्भवा मूर्च्छाभिपरितापेन जहौ प्राणान्प्रजापतिः

त्याच्या मनात प्रचंड राग आणि खंत यामुळे तीव्र मूर्च्छा आली; त्या मूर्च्छेच्या वेदनेने प्रजापतीने प्राण सोडले.

तस्याप्रतिमवीर्यस्य देहात्कारुण्यपूर्वकम् अथैकादश ते रुद्रा रुदन्तो ऽभ्यक्रमंस् तथा

त्या अतुलनीय सामर्थ्य असलेल्या ब्रह्मदेवाच्या देहातून, करुणेने भरलेले, अकरा रुद्र रडत रडत प्रकट झाले.

रोदनात्खलु रुद्रत्वं तेषु वै समजायत ये रुद्रास्ते खलु प्राणा ये प्राणास्ते तदात्मकाः

त्यांच्या रडण्यामुळे त्यांना 'रुद्र' हे नाव मिळाले; हे रुद्र म्हणजेच प्राण आहेत आणि ते प्राणच त्यांचे स्वरूप आहेत.

प्राणाः प्राणवतां ज्ञेयाः सर्वभूतेष्ववस्थिताः अत्युग्रस्य महत्त्वस्य साधुराचरितस्य च

सर्व सजीवांमध्ये असणारे प्राण हेच खरे प्राण समजावे, जे अत्यंत प्रबळ, महान आणि उत्तम आचरण असलेले आहेत.

प्राणांस्तस्य ददौ भूयस् त्रिशूली नीललोहितः लब्ध्वासून् भगवान्ब्रह्म देवदेवमुमापतिम्

त्रिशूळधारी, निळसर-तांबडा असलेला भगवानाने पुन्हा त्याला प्राण दिले; प्राण मिळाल्यावर ब्रह्मदेवाने सर्व देवांचे देव, उमा-पती पाहिले.

प्रणम्य संस्थितो ऽपश्यद् गायत्र्या विश्वमीश्वरम् सर्वलोकमयं देवं दृष्ट्वा स्तुत्वा पितामहः

नमस्कार करून, तो उभा राहिला आणि गायत्रीसह विश्वाचा ईश्वर पाहिला; सर्व लोकांचा सार असलेला तो देव पाहून, पितामहाने त्याची स्तुती केली.

ततो विस्मयमापन्नः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः उवाच वचनं शर्वं सद्यादित्वं कथं विभो

मग तो आश्चर्यचकित झाला, वारंवार वाकून, त्याने शर्वाला विचारले: 'हे महाबळवान, तुम्ही अगदी सुरुवातीलाच कसे प्रकट झाला?'

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो भगवान् भवः ब्रह्मरूपी प्रबोधार्थं ब्रह्माणं प्राह सस्मितम्

ब्रह्मदेवाचे ते शब्द ऐकून, भगवंत भव ब्रह्माचा रूप धारण करून, समजावण्यासाठी, हसत हसत ब्रह्मदेवास बोलला.

श्वेतकल्पो यदा ह्यासीद् अहमेव तदाभवम् श्वेतोष्णीषः श्वेतमाल्यः श्वेतांबरधरः सितः

श्वेत युग असताना, मीच एकटा होतो; माझ्या डोक्यावर पांढरा मुकुट, पांढऱ्या फुलांच्या माळा, पांढरे वस्त्र आणि पूर्णपणे पांढरा तेजस्वी होतो.

श्वेतास्थिः श्वेतरोमा च श्वेतासृक् श्वेतलोहितः तेन नाम्ना च विख्यातः श्वेतकल्पस्तदा ह्यसौ

माझी हाडे, केस, रक्त आणि काया सगळे पांढरे होते; म्हणून त्या काळाला 'श्वेत युग' असे नाव पडले.

मत्प्रसूता च देवेशी श्वेताङ्गा श्वेतलोहिता श्वेतवर्णा तदा ह्यासीद् गायत्री ब्रह्मसंज्ञिता

माझ्यापासून उत्पन्न झालेली देवीसुद्धा पांढऱ्या अंगाची, पांढऱ्या रक्ताची आणि पांढऱ्या वर्णाची होती; तेव्हा गायत्री, जी ब्रह्मा म्हणून ओळखली जाते, अस्तित्वात होती.

तस्मादहं च देवेश त्वया गुह्येन वै पुनः विज्ञातः स्वेन तपसा सद्योजातत्वमागतः

म्हणूनच, हे देवाधिदेव, तुझ्या गुप्त तपामुळे मी पुन्हा तुझ्या ओळखीला आलो आणि लगेचच 'सद्योजात' स्थिती प्राप्त केली.

सद्योजातेति ब्रह्मैतद् गुह्यं चैतत्प्रकीर्तितम् तस्माद्गुह्यत्वमापन्नं ये वेत्स्यन्ति द्विजातयः

'सद्योजात' हेच त्या ब्रह्माचे नाव आहे आणि हे गुपित मानले जाते; म्हणूनच हे गुप्त आहे आणि जे द्विज हे जाणतात—