लिङ्गपुराणम्

नारदो ऽभ्यर्च्य शैलेशे शङ्करं सङ्गमेश्वरे हिरण्यगर्भे स्वर्लीने ह्य् अविमुक्ते महालये

नारदाने शैलेश, शंकर, संगमेश्वर, हिरण्यगर्भ, स्वर्लीन आणि अविमुक्त महालय यांची भक्तीपूर्वक पूजा केली.

रौद्रे गोप्रेक्षके चैव श्रेष्ठे पाशुपते तथा विघ्नेश्वरे च केदारे तथा गोमायुकेश्वरे

रौद्र, गोपरेक्षक, श्रेष्ठ पाशुपत, विघ्नेश्वर, केदार आणि गोमायुकेश्वर या ठिकाणीही नारदाने पूजन केले.

हिरण्यगर्भे चन्द्रेशे ईशान्ये च त्रिविष्टपे शुक्रेश्वरे यथान्यायं नैमिषं प्रययौ मुनिः

हिरण्यगर्भ, चंद्रेश, त्रिविष्टपातील ईशान्य आणि योग्य क्रमाने शुक्रेश्वर येथेही नारदाने पूजा केली आणि मग तो नैमिषारण्याकडे गेला.

नैमिषेयास्तदा दृष्ट्वा नारदं हृष्टमानसाः समभ्यर्च्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

त्या वेळी नैमिषाचे रहिवासी नारदाला पाहून अत्यंत आनंदित झाले, त्यांनी त्याची पूजा केली आणि त्याच्यासाठी योग्य आसन तयार केले.

सो ऽपि हृष्टो मुनिवरैर् दत्तं भेजे तदासनम् सम्पूज्यमानो मुनिभिः सुखासीनो वरासने

त्यावर नारदही आनंदित झाला, ऋषींनी दिलेले आसन त्याने स्वीकारले आणि त्यांच्या सन्मानाने तो त्या उत्तम आसनावर सुखाने बसला.

चक्रे कथां विचित्रार्थां लिङ्गमाहात्म्यमाश्रिताम् एतस्मिन्नेवकाले तु सूतः पौराणिकः स्वयम्

त्याने लिंगाच्या महिम्यावर आधारलेली अद्भुत अर्थाची कथा सांगायला सुरुवात केली. त्याच वेळी पुराणकथा सांगणारे सूत स्वतः तिथे आले.

जगाम नैमिषं धीमान् प्रणामार्थं तपस्विनाम् तस्मै साम च पूजां च यथावच्चक्रिरे तदा

ध्यानस्थ सूत नैमिषारण्यात आला, तपस्वींच्या चरणी वंदन करण्यासाठी. त्याला त्यांनी योग्य आदर आणि पूजा केली.

नैमिषेयास्तु शिष्याय कृष्णद्वैपायनस्य तु अथ तेषां पुराणस्य शुश्रूषा समपद्यत

नैमिषाचे रहिवासी, जे कृष्णद्वैपायनाचे शिष्य होते, त्यांना सूताकडून पुराण ऐकण्याची इच्छा झाली.

दृष्ट्वा तम् अतिविश्वस्तं विद्वांसं रोमहर्षणम् अपृच्छंश्च ततः सूतम् ऋषिं सर्वे तपोधनाः

तेव्हा सर्व तपस्वी ऋषींनी विद्वान आणि विश्वासू रोमहर्षण सूत ऋषीला प्रश्न विचारले.

पुराणसंहितां पुण्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् त्वया सूत महाबुद्धे कृष्णद्वैपायनो मुनिः

लिंगाच्या महिम्याने युक्त अशी पुण्यशाली पुराणसंहिता, हे महाबुद्धी सूता, तुला कृष्णद्वैपायन ऋषींकडून मिळाली आहे.

उपासितः पुराणार्थं लब्धा तस्माच्च संहिता तस्माद्भवन्तं पृच्छामः सूत पौराणिकोत्तमम्

तू त्या ऋषींची सेवा करून पुराणाचा अर्थ मिळवला आणि ती संहिता मिळवलीस. म्हणून, हे पुराणकथांचे श्रेष्ठ, आम्ही तुला विचारतो.

पुराणसंहितां दिव्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् नारदो ऽप्यस्य देवस्य रुद्रस्य परमात्मनः

लिंगाच्या महिम्याने युक्त अशी दिव्य पुराणसंहिता, या रुद्र परमात्म्याविषयी, नारदालाही मिळाली आहे.

क्षेत्राण्यासाद्य चाभ्यर्च्य लिङ्गानि मुनिपुङ्गवः इह संनिहितः श्रीमान् नारदो ब्रह्मणः सुतः

पवित्र क्षेत्रांना भेट देऊन आणि लिंगांची पूजा करून, ब्रह्माचा पुत्र, तेजस्वी नारद येथे उपस्थित आहे.

भवभक्तो भवांश्चैव वयं वै नारदस्तथा अस्याग्रतो मुनेः पुण्यं पुराणं वक्तुमर्हसि

आम्ही सर्वजण आणि नारदही भवाचे भक्त आहोत. या ऋषीसमोर तू हे पुण्य पुराण सांगावेस.

सफलं साधितं सर्वं भवता विदितं भवेत् एवमुक्तः स हृष्टात्मा सूतः पौराणिकोत्तमः

तुझ्यामुळे सर्व काही फळाला आले आणि तुला सर्व ज्ञात आहे. असे म्हटल्यावर, पुराणकथांचे श्रेष्ठ सूत हर्षित झाला.

अभिवाद्याग्रतो धीमान् नारदं ब्रह्मणः सुतम् नैमिषेयांश्च पुण्यात्मा पुराणं व्याजहार सः

त्याने ब्रह्मपुत्र नारद आणि नैमिषाचे रहिवासी यांना नम्रतेने वंदन केले आणि मग त्या पुण्यात्म्याने पुराण सांगायला सुरुवात केली.

नमस्कृत्य महादेवं ब्रह्माणं च जनार्दनम् मुनीश्वरं तथा व्यासं वक्तुं लिङ्गं स्मराम्यहम्

मी महादेव, ब्रह्मा, जनार्दन आणि व्यास ऋषी यांना वंदन करून, लिंगाचे स्मरण करतो आणि पुराण सांगायला सुरुवात करतो.

शब्दं ब्रह्मतनुं साक्षाच् छब्दब्रह्मप्रकाशकम् वर्णावयवम् अव्यक्तलक्षणं बहुधा स्थितम्

ध्वनी म्हणजेच ब्रह्माची मूर्ती आहे, जी थेट शब्दब्रह्म प्रकट करते. ती अक्षरांनी बनलेली असून, अव्यक्त स्वरूपाची ओळख तिच्यात आहे आणि ती अनेक रूपांनी सर्वत्र वावरते.

अकारोकारमकारं स्थूलं सूक्ष्मं परात्परम् ओङ्काररूपम् ऋग्वक्त्रं समजिह्वासमन्वितम्

अ, उ आणि म हे अक्षर, स्थूल, सूक्ष्म आणि सर्वश्रेष्ठ असे तीन प्रकारचे आहेत. हेच ओंकाराचे रूप घेतात, ऋग्वेदाचा मुख असलेले, आणि सर्व जिभा समानपणे यामध्ये एकरूप होतात.

यजुर्वेदमहाग्रीवम् अथर्वहृदयं विभुम् प्रधानपुरुषातीतं प्रलयोत्पत्तिवर्जितम्

यजुर्वेदाचा गळा, अथर्ववेदाचे हृदय, सर्वत्र व्यापणारे, प्रधान आणि पुरुष यांच्याही पलीकडे असणारे, नाश आणि उत्पत्तीपासून मुक्त असे हे स्वरूप आहे.

तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम्

तमोगुणामुळे त्याला काळरुद्र म्हणतात; रजोगुणामुळे ते सोन्याच्या अंड्यातून जन्मलेले मानतात; सत्त्वगुणामुळे ते सर्वत्र व्यापणारे विष्णु आहे; आणि निर्गुण अवस्थेत ते महेश्वर आहे.

प्रधानावयवं व्याप्य सप्तधाधिष्ठितं क्रमात् पुनः षोडशधा चैव षड्विंशकम् अजोद्भवम्

प्रधानाच्या सर्व अंगांमध्ये व्यापून, सात प्रकारांनी स्थिर झालेले, नंतर सोळा प्रकारांनी आणि शेवटी सहावीस प्रकारांनी, अजन्म असे ते स्वरूप आहे.

सर्गप्रतिष्ठासंहारलीलार्थं लिङ्गरूपिणम् प्रणम्य च यथान्यायं वक्ष्ये लिङ्गोद्भवं शुभम्

सृष्टी, स्थिती आणि संहार या लीला करण्यासाठी ज्याने लिंगरूप धारण केले, त्याला मी योग्य रीतीने वंदन करून, आता त्या शुभ लिंगाच्या उत्पत्तीचे वर्णन सांगतो.

ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

ईशान कल्पाचा इतिहास लक्षात घेऊन, महान आत्मा ब्रह्मदेवाने पूर्वी लिंगपुराणाची उत्तम रचना केली.

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै

या ग्रंथाचा विस्तार ग्रंथांच्या मर्यादेपलीकडे, शंभर कोटीपर्यंत होता; व्यासांनी तो सर्व युगांसाठी चार लाख श्लोकांत संक्षिप्त केला.

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्

दहा विभागांत विभागलेले, ब्रह्मादि युगांपासून द्वापर इत्यादी काळात, एकादश लिंग मी सांगितले आणि ते व्यासांकडून ऐकले.

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

हे ग्रंथ एकादश हजार श्लोकांचे आहे, म्हणून मी येथे जे विस्ताराने ऐकले गेले नाही ते थोडक्यात सांगणार आहे.

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः

कृष्णद्वैपायनाने चार लाख श्लोकांत संक्षिप्त केलेल्या या पुराणात, येथे एकादश हजार श्लोकांत लिंगाची उत्पत्ती सांगितली आहे.

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्

सर्वप्रथम प्रधान सृष्टी, मग प्रकृत आणि विकृत सृष्टी, या अंड्याची उत्पत्ती आणि त्याच्या आठ आवरणांची माहिती येथे आहे.