एके दिवशी, परमेश्वर विष्णू म्हणाले, "जे काही करायचे आहे, जे काही केले गेले आहे, आणि जे काही होत आहे—स्वर्ग, आकाश, आणि पृथ्वी—मीच या जगाच्या पलीकडचा सर्वोच्च धाम आहे." असे सांगून, विष्णूने पुन्हा विचारले, "हे पूज्य ब्रह्मन्, तुम्ही कोण आहात? कुठून आला आहात?" "पुन्हा कुठे जाणार आहात? तुमचे आश्रय काय आहे? तुम्ही, खरेच, या विश्वाचा स्वरूप आहात; मी तुमच्यासाठी काय करू?" असे विचारले. वैकुंठाने असे विचारल्यावर, ब्रह्मा—शंभूच्या मायेत गुंतून, जनार्दनाला ओळखू न शकता—उत्तर दिले. मायेत भ्रमित झाल्यामुळे, ब्रह्मा म्हणाले, "तुम्ही जसे आहात, तसेच मी—मूळ सर्जक, प्राण्यांचा अधिपती." ब्रह्मा, जगांचा शासक, यांचे शब्द ऐकून विष्णूला आश्चर्य वाटले आणि त्याने संमती दिली. कुतूहलाने, महान योगी विष्णू ब्रह्माच्या तोंडातून आत गेले, सोबत अठरा द्वीप, समुद्र आणि पर्वत घेऊन. विष्णू तेजाने भरलेले, चार वर्णांनी युक्त, ब्रह्माच्या कमळाच्या दांडीच्या शेवटपर्यंत, सात शाश्वत लोकांमध्ये प्रवेशले. ब्रह्माच्या पोटात, बलवान विष्णूने सर्व काही पाहिले आणि वारंवार म्हणाले, "अहो, त्याच्या तपाची शक्ती!" विविध लोकांमध्ये आणि वेगवेगळ्या निवासांमध्ये भटकून, विष्णू हजार वर्षे शोध घेत होते, पण शेवट काही सापडला नाही. शेवटी, ब्रह्माच्या तोंडातून बाहेर येऊन, नारायण—जगताचा पालनकर्ता, ज्याचे निवास सर्पराज आहे—ब्रह्माशी बोलले. "हे पूज्य, तुम्हीच मूळ, आसन, मध्य, काळ, दिशा आणि आकाश आहात. तुमच्या पोटाचा शेवट मला दिसत नाही, हे निष्पाप!" असे सांगून, हरिने पुन्हा ब्रह्माला संबोधले, "माझे पोटही तसेच—शाश्वत आहे." "हे देवश्रेष्ठ, आत जा आणि हे अद्वितीय लोक पाहा." त्याच्या आनंददायक शब्दांनी ब्रह्मा प्रसन्न झाले. मग, सर्जनाचा अधिपती, निर्धाराने, पुन्हा विष्णूच्या पोटात प्रवेशले आणि त्या लोकांना गर्भात अस्तित्वात पाहिले. भगवानच्या शरीरात भटकून, ब्रह्माला विष्णूचा शेवट सापडला नाही; त्याने सर्जनाच्या मार्गाची जाणीव घेतली. विष्णूने सर्व द्वार बंद केले आणि विचार केला, "मी आता आराम करेन." सर्व द्वार बंद असल्याचे पाहून, ब्रह्माने आपला आकार सूक्ष्म केला आणि नाभीच्या द्वारातून मार्ग शोधला. कमळाच्या धाग्याचा मागोवा घेत, ब्रह्माने निरीक्षण केले आणि त्या कमळातून, चारमुखी ब्रह्मा स्वतःची रूप प्रकट करून बाहेर आले. कमळावर बसलेला, कमळगर्भ तेजाने उजळलेला, स्वयंभू ब्रह्मा, जगाचा स्रोत, सर्जनाचा अधिपती, तेजस्वी दिसत होता. दरम्यान, दोघेही एकमेकांशी पूर्णपणे वाद करत होते, आणि त्या महासागरात एक मोठा संघर्ष उभा राहिला. कुठून तरी, अपरिमित प्रभू, प्राण्यांचा अधिपती, त्रिशूलधारी, सुवर्ण पराक्रमी वस्त्रात सजलेला महादेव प्रकट झाले. अनंत, नागांचा अधिपती, हरि, वेगाने पुढे गेले, आणि त्यांच्या पायांनी भूमी दाबली व त्रासली. अचानक, आकाशात घनघोर जलबिंदू वेगाने उठले; वारा अगदी गरम आणि थंड दोन्ही प्रकारे वाहू लागला. ते अद्भुत दृश्य पाहून, ब्रह्मा विष्णूला म्हणाले, "हे जलबिंदू, थंड आणि गरम, कमळाला मोठ्या प्रमाणात हलवत आहेत." "माझा हा संशय सांग, किंवा दुसरे काही करायचे आहे का?" अशी विचारणा ब्रह्माने केली. हे ऐकून, असुरांचा संहार करणारा प्रभू, अद्वितीय कार्य करणारा, विचार करू लागला, "माझ्या नाभीत काही दुसरे प्राणी आहे का?" तो प्रेमाने बोलत असताना, मी त्याच्यावर रागावलो; मनात विचार करून, मी उत्तर दिले, "आज कमळात अशी गोंधळ का? मी काय केले आहे, हे देव, की तुम्ही मला इतक्या प्रेमाने बोलता?" "हे नरश्रेष्ठ, तुम्ही असे का बोलता? खरे सांग." असा प्रश्न देवाधिदेव, जगाचा मार्ग ठेवणारा, विचारत होता. ब्रह्मा, वेदांचा कोष, कमळनेत्री विष्णूला उत्तर दिले, "तुमच्या इच्छेनेच मी, पूर्वी तुमच्या पोटात प्रवेश केला." "जसे तुम्ही माझ्या पोटात सर्व लोक पाहिले, तसे मी तुमच्या पोटात सर्व लोक पूर्णपणे पाहिले." "मग, हजार वर्षांनंतर, हे निष्पाप, तुम्ही मला जिंकण्यासाठी, स्पर्धेने, मला बाहेर काढले." "सर्व द्वार पटकन बंद केले; मग, मी स्वतःच्या शक्तीने विचार केला." "नाभीच्या भागातून मार्ग सापडला, कमळाच्या दांडीतून बाहेर आलो; तुमच्या हेतूला कुठलाही अडथळा येऊ नये." "असे, हे विष्णू, हा कार्याचा मार्ग आहे; आता सांगा, पुढे मी काय करू?" मग, अपरिमित आत्म्याचा शत्रू हिरण्यकशिपू, ब्रह्माकडून निर्दोष, प्रिय आणि शुभ वर मिळवला. हे शब्द ऐकून, द्वेषरहित हरिने त्याला वर दिला; कारण मी तुझ्यासाठी अशी कृती करण्याचा निर्धार केला नव्हता. तुला शिकवण्यासाठी, आणि योगायोगाने, खेळकरपणाने, मी पटकन माझ्या सर्व द्वार बंद केले. तू वेगळ्या अर्थाने समजू नकोस; तू मला आदरणीय आणि पूज्य आहेस. मी तुझ्याविरुद्ध जे काही केले, ते सर्व क्षमा कर. तू मला सन्मानित करतोस, हे प्रभू, कमळावरून उतर; मी तुला, हे तेजस्वी आणि पूज्य, सहन करू शकत नाही.