वृष्णी आणि अंधक वंशाच्या विनाशासाठी शाप दिला गेला, त्यातून एरका या गवताचा उद्भव झाला, आणि त्याचप्रमाणे गदा (मुसळ) जन्माला आली. एरका गवत मिळाल्यामुळे वृष्णी लोकांमध्ये वाद निर्माण झाला; त्यांनी आपसात संघर्ष केला, आणि श्रीकृष्णाने आपल्या लीला स्वरूपात स्वतःच्या कुलाचा विनाश केला. एरका गवताच्या शक्तीमुळे इच्छेनुसार हालचाल होते, आणि त्यातून मुक्ती व ब्रह्मज्ञान याचे सविस्तर विवेचन केले जाते. प्राचीन अंधक, अग्नी, दक्ष, इंद्र, हत्ती, हरिण, मदन या आदिदेव, आणि अमरांचा शत्रू ब्रह्मा—यांचे विविध रूप वर्णिले आहेत. हाळाहाळ नावाच्या राक्षसाचा पिनाकीने अपमान केला; जलंधराचा वध आणि सुदर्शनाचा उद्गम यांचे वर्णन आले आहे. विष्णूने वरायुध प्राप्त केले, रुद्राचे विविध कृत्ये आणि त्याचे असंख्य अद्भुत कार्ये सांगितली आहेत. हरी, पितामह आणि महात्मा इंद्र यांची शक्ती व अनुभव, आणि शिवाच्या लोकांचे वर्णन केले आहे. पृथ्वीवर रुद्राचे क्षेत्र, पाताळात हाटकेश्वर, तपस्येचे गुण आणि द्विजांचा तेज यांचे वर्णन आले आहे. सर्व रूपांमध्ये, विशेषतः लिंगरूपाची सर्वोच्चता येथे क्रमाने आणि सविस्तरपणे सांगितली आहे. जो कोणी हे समजून घेत, पुराणाचा सारांश पठण करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि ब्रह्मलोकात पोहोचतो. अव्यक्त हे लिंगाचा मूळ मानले जाते; अव्यक्त लिंग म्हणून ओळखले जाते. अव्यक्त हेच शिव आहे; लिंग हे शैव म्हणून स्मरण केले जाते. जेव्हा सर्वोच्च लिंगाला प्रधान आणि प्रकृती असे सांगितले जाते, तेव्हा ते गंध, रंग, स्वाद, ध्वनी, स्पर्श यापासून मुक्त असते. गुणरहित, शाश्वत, अविनाशी, अव्यक्त हेच शिवाचे चिन्ह आहे; आणि गंध, रंग, स्वाद, ध्वनी, स्पर्श युक्त लिंग हेच सगुण रूप आहे. द्विजश्रेष्ठा, जगाचा स्रोत, महान तत्त्व, स्थूल आणि सूक्ष्म, जगाचे रूप असलेले लिंग, अव्यक्तातून स्वयंभू उत्पन्न झाले. सात, आठ, आणि पुन्हा अकरा प्रकारे अव्यक्ताचे लिंग माया द्वारे पसरवले गेले. त्यातून प्रमुख देवांमध्ये तीन उत्पन्न झाले, ज्यांचा स्वरूप शिवासारखा आहे. एकातून विश्व तीन प्रकारे निर्माण झाले, आणि एकाने ते जपले. एकानेच विश्वाचा संहार केला; त्यामुळे शिवाने सर्वत्र व्यापले आहे. अव्यक्त आणि लिंग, लिंगाचे आणि अव्यक्ताचे रूप, हेच प्रकट रूप आहेत. म्हणून, ब्रह्माच स्वतः जग आहे; अव्यक्त प्रभू बीज आहे, तोच सर्वोच्च अधिपती आहे. बीज, गर्भ, आणि बीजरहित—बीजरहित हेच बीज मानले जाते. बीज, गर्भ, आणि प्रधान यामध्ये स्वयंनाम अस्तित्वात आहे. सर्वोच्च आत्मा, ऋषी ब्रह्मा, शाश्वत बुद्धिमान आणि शुद्ध आहे; तसेच रुद्र, ज्याला पुराणात शिव म्हणतात. शिवाने पाहिले तेव्हा प्रकृती शैवी झाली, द्विजश्रेष्ठा; सृष्टीच्या प्रारंभात, ती पूर्वी अव्यक्त स्वरूपाची होती, पण गुणांनी युक्त झाली. तिच्यातून विश्व उत्पन्न झाले, अव्यक्तापासून विशिष्टापर्यंत; तीच विश्वाची वाहक आहे आणि 'अजा' म्हणून ओळखली जाते. ती अज, लाल, पांढरी आणि काळी, अनेक जीवांची एकच माता आहे—तो, आपल्या स्वरूपात रमणारा, तिच्याशी एकरूप झाला, तीच माता व स्रोत आहे. दुसरी अज, तिच्या सुखांचा अनुभव घेऊन, निघून गेली; अज माता विश्वांची, अजसह स्थिर झाली. तिच्यातून, अजच्या आज्ञेने, सृष्टीच्या वेळी, महत उत्पन्न झाले, तीन गुणांनी युक्त आणि पुरुषाच्या अधिपत्याखाली. सृष्टीची इच्छा करून, महत अव्यक्त आणि अविनाशीमध्ये प्रवेश करते, आणि स्वतःमध्ये स्थिर राहून प्रकट सृष्टी निर्माण करते. महतमधून संकल्प आणि निश्चितीची क्रिया उत्पन्न होते; महत, तीन गुणांनी युक्त, त्यातून अहंकार उत्पन्न होतो, ज्यावर राजसाचा प्रभाव असतो. त्या अहंकाराने, जो तमसप्रधान आहे, महतापासून सूक्ष्म तत्त्वे उत्पन्न होतात, जी जीवांची निर्मिती करतात. अहंकारातून ध्वनीचे सूक्ष्म तत्त्व उत्पन्न होते; त्यातून अविनाशी आकाश; आकाश, ध्वनी असलेले, त्याला व्यापते, आणि ध्वनीचे कारण बनते. सूक्ष्म तत्त्वांपासून तत्त्वांची निर्मिती सांगितली आहे, द्विजश्रेष्ठा; आकाशातून स्पर्शाचे सूक्ष्म तत्त्व, त्यातून वायू, महर्षे. त्यातून रूपाचे सूक्ष्म तत्त्व, मग अग्नी; स्वादातून शुभ जल; त्यातून गंधाचे सूक्ष्म तत्त्व, आणि त्यातून पृथ्वी. द्विजश्रेष्ठा, आकाशाने स्पर्शाचे सूक्ष्म तत्त्व व्यापले; वायूने रूपाचे सूक्ष्म तत्त्व व्यापले. अग्नीने स्वादाचे सूक्ष्म तत्त्व व्यापले; जलाने गंधाचे सूक्ष्म तत्त्व व्यापले. म्हणून, पृथ्वी पाच गुणांनी युक्त आहे, आणि तिच्यातून कमी स्वाद असलेल्या वस्तू उत्पन्न होतात; अग्नी तीन गुणांनी युक्त आहे, आणि वायू, स्पर्शातून उत्पन्न, दोन गुणांनी युक्त आहे. मग, आकाश एक गुण असलेला, अविभाज्य देव आहे; सूक्ष्म तत्त्वांपासून तत्त्वांची निर्मिती परस्पर जोडलेली आहे, हे समजावे. वैकारिक, म्हणजे सात्त्विक, एकत्र पुढे जाते; म्हणून, अहंकारातून सृष्टी येथे वर्णन केली आहे. त्यातून पाच ज्ञानेंद्रिये, पाच कर्मेंद्रिये, आणि मन उत्पन्न होते, जे दोन्ही गुण घेते, ध्वनी वगैरे ग्रहण करण्यासाठी. महतापासून विशिष्ट तत्त्वांपर्यंत, त्यांनी ब्रह्मांड अंडे निर्माण केले; त्यातून, पाण्यातील बुडबुड्यासारखे, पितामह (ब्रह्मा) उतरला. तोच प्रभू, रुद्र, विष्णू, विश्व व्यापणारा अधिपती आहे; त्या ब्रह्मांड अंड्यात हे जग आणि सर्व विश्व आहे. अंड्याच्या बाहेर पाणी आहे, जे त्याच्या आकारापेक्षा दहा पट मोठे आहे; आणि त्या पाण्याच्या बाहेर अग्नी आहे, तोही दहा पट मोठा आहे.