एका काळी, जो कोणी मनुष्य पापमुक्त व्हावे अशी इच्छा बाळगतो, त्याने एक दिवस-रात्र उपवास करावा, स्नान करून, कुशांचे मिश्रण भगवान शिवांच्या समोर पिऊन, ब्रह्ममंत्राचा जप करावा आणि शास्त्रानुसार शुद्धीकरण करावे. अगदी ज्याने ब्रह्महत्येचे, गर्भहत्येचे, वीरहत्येचे, गुरूहत्येचे किंवा मित्राचा विश्वासघात केले असेल, चोर, सुवर्णचोर, गुरुपत्नीगामी, मद्यपानाचा व्यसनी, अस्पृश्य स्त्रियांमध्ये आसक्त, परस्त्रीगामी, वेद यज्ञाचा नाश करणारा, गायीची हत्या करणारा, माता-पित्याचा वध करणारा, देवांना दूर करणारा किंवा लिंगाचा नाश करणारा, तसेच मनाने, वाणीने किंवा कृतीने हजारो पापे केलेली असली, तरीही या विधीने तो त्वरित मुक्त होतो—शेकडो जन्मांच्या पापांपासूनही. हे गुपित अघोरेश्वरांच्या कृपेने सांगितले गेले आहे. म्हणून द्विजांनी नेहमीच सर्व पापांपासून शुद्धीसाठी या मंत्राचा जप करावा. आता, श्रेष्ठ ऋषींनो, ब्रह्माचा एक नवीन कल्प सांगतो, ज्याचे नाव आहे विश्वरूप—हे अत्यंत अद्भुत आहे. सृष्टीच्या प्रारंभानंतर, ब्रह्मदेवाने पुन्हा पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने परमेश्वराचे ध्यान केले. त्यावेळी, एक महान नाद प्रकट झाला—तो म्हणजे सरस्वती, ज्याचे रूप विश्वरूप होते. ती विश्वाचे हार आणि वस्त्रे धारण करणारी, विश्वयज्ञाचा उपवित धारण करणारी होती. तिच्या शिरावर विश्वमुकुट होता, तिच्या देहात विश्वगंध दरवळत होता; ती सर्वांची जननी आणि महामधुमक्षिका होती. अशा या रूपात पूज्य ब्रह्मदेवाने ईशान, परब्रह्मस्वरूप परमेश्वराचे ध्यान केले. ती अत्यंत स्वच्छ, क्रिस्टलसमान, सर्व अलंकारांनी सुशोभित होती. पितामह ब्रह्मदेव एकाग्रचित्ताने त्या परमेश्वराचे ध्यान करू लागले. त्यांनी ईशान, सर्वांचे अधिपती, सर्वव्यापी प्रभू यांची स्तुती केली—"ॐ ईशानाय नमः, महादेवाय नमः." "ईशान, सर्व विद्येचे अधिपती, वृषध्वज, सर्व प्राण्यांचे स्वामी, ब्रह्मदेवाचे प्रभू, ब्रह्मरूपधारी, शिव, सदा शिव, नेहमीच माझ्यावर कृपा असो." "देवताधिपती, ॐकारस्वरूप, सद्योजात, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे, सद्योजातास नमस्कार." "असत्त्वात आणि सत्त्वात, आणि दोन्ही नसताना, हे अस्तित्वाचे मूळ, प्रभो, तेजस्वी, माझ्यावर कृपा कर." "वामदेव, ज्येष्ठ, वरदायक, रुद्र, काळ, मापक, विकरण, काळासारखा रंग, बलवान, सदा बलवानांमध्ये; तुला नेहमी नमस्कार." "शक्तीचा नाश करणारा, बलवान, ब्रह्मरूप, सर्व प्राण्यांचा स्वामी, संहारक; उच्च मनाचा, तेजस्वी, वामदेव, सौम्य, महात्मा." "ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, रुद्र, वरदायक, काळाचा संहारक, महात्मा; तुला नमस्कार." या प्रकारे, या स्तोत्राने ब्रह्मदेवाने वृषध्वज भगवानाची पूजा केली. जो कोणी या स्तोत्राचा एकदाही जप करतो, त्याला ब्रह्मलोकाची प्राप्ती होते; किंवा जर तो श्राद्धकाळी द्विजांना ऐकवतो, तर तो परमपदाला पोहोचतो. अशा प्रकारे पितामह ब्रह्मदेव ध्यानस्थ राहून, नमस्कार करीत होते. तेव्हा, भगवंत प्रकट झाले आणि म्हणाले, "मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; काय वर मागतोस?" ब्रह्मदेवाने शुद्ध वाणीने महेश्वराला वंदन करून विचारले, "भगवन्, तुमच्या या विश्वरूप, विश्वगौमातेबद्दल मला जाणून घ्यायचे आहे—ती चार पायांची, चार तोंडांची, चार शिंगांची, चार दातांची, चार स्तनांची, चार भुजांची, चार डोळ्यांची आणि विश्वरूप असलेली देवी कोण आहे? तिचे नाव, वंश, सामर्थ्य आणि कृती काय?" त्यावर वृषध्वज भगवानाने, दिव्य वृषभ आणि ब्रह्मदेव यांना, सर्व मंत्रांचे गूढ, शुद्ध, पोषण करणारे रहस्य सांगितले—"हे ब्रह्मन्, सृष्टीच्या प्रारंभात जे होते, तेच हे परम रहस्य आहे. जो त्यानुसार आचरण करतो, तो विश्वरूप मानला जातो. हे ब्रह्मदेवा, तू प्राप्त केलेले हे स्थान ब्रह्माचे आहे; त्यापुढे विष्णूचे पुण्य स्थान आहे. माझ्या डाव्या भागातून किंवा वैकुंठातून, हे विष्णूने प्राप्त केले; हे तिसत्तिसावे कल्प आहे. लाखो कल्पे ब्रह्मदेवांनी पार केल्या आहेत, हे देवाधिदेव, ते पूर्वीचे ऐक. तो आनंदस्वरूप, आनंदात स्थित, मांंडव्य वंशातील, तपश्चर्येने माझा पुत्र झाला. तुझ्यात योग, सांख्य, तप, ज्ञान, कर्म, सत्य, तत्त्व, करुणा, ब्रह्म, अहिंसा, उत्तम बुद्धी आणि क्षमा आहेत. ध्यान, ध्यानाचा विषय, संयम, शांती, विद्या, अज्ञान, समज, धैर्य, सौंदर्य, आचार, कीर्ती, बुद्धिमत्ता, लज्जा, दृष्टि आणि सरस्वती—हे सर्व तुझ्यात आहेत. संतोष, पोषण, कृती आणि कृपा—हे एकूण बत्तीस गुण, बत्तीस अक्षरांनी ओळखले जातात. हे ब्रह्मन्, प्रकृती ही ठरवलेली आहे; ही महासरस्वती तुझी, विष्णूची आणि इतरांची कन्या आहे. ही पूज्य देवी माझी कन्या आहे, चार मुखांची, विश्वाची गर्भधारिणी, प्रकृती, गोमाता, आणि विश्वरूप आहे.