ब्रह्मा आणि इतर देवतांच्या लीलांनी, त्यांच्या शरीरांच्या विभागांमुळे, प्रभू स्वतः शोभायमान होतो—पण हे सर्व प्रभूंच्या इच्छेशिवाय होत नाही. महेश्वराने स्वतः वराहदंत धारण केला नसता, तर ब्राह्मणांना मोक्ष कसा लाभला असता? पूर्वी, हिरण्याक्षाचा मोठा भाऊ नरसिंहाने मारला, असे ऐकिवात आहे. आता, हिरण्यकशिपूचा अंत कसा झाला, ते सांगतो. हिरण्यकशिपूचा मुलगा प्रह्लाद—तो अत्यंत धर्मज्ञ, सत्यप्रिय, तपस्वी आणि उत्तम बुद्धीचा होता. जन्मत:च तो अविनाशी, सर्वज्ञ, सर्वव्यापी, सर्व देवतांचा आदिप्रभू—विष्णूची भक्ती करत असे. तो आदिपुरुष, परब्रह्मस्वरूप, ब्रह्माचा अधिपती, सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचा कारण, याची प्रह्लाद भक्तीभावाने पूजा करीत असे. आपला मुलगा असा स्थिरचित्त, एकाग्र पाहून, हिरण्यकशिपूनेही वारंवार “नारायणाला नमस्कार! गोविंदाला नमस्कार!” असे उच्चारले. पण प्रह्लादाचे असे स्तुतीकरण पाहून, देवांचा शत्रू हिरण्यकशिपू, दुष्ट विचारांनी संतप्त होऊन म्हणाला, “मूर्खा, तू मला ओळखत नाहीस. मीच सर्व दैत्यांचा आणि देवांचा सनातन अधिपती आहे. प्रह्लादा, अज्ञानी पुत्रा, द्विज आणि देवांना त्रास देणारा! विष्णू कोण? कमलज (ब्रह्मा) कोण? इंद्र, वरुण कोण? वायू, सोम, ईशान, पावक—माझ्याशी समकक्ष कोण आहे? केवळ माझीच भक्ती कर; नारायणाला तुच्छ मान. “प्रह्लादा, तुला जीवन हवे असेल तर ऐक—तुझी काही इच्छा असेल तर.” असे ऐकूनही, प्रह्लादाने “नारायणाला नमस्कार!” असे म्हणत पूजा सुरूच ठेवली आणि सर्व दैत्यपुत्रांना देखील हेच शिकवले. त्यांना ब्रह्मज्ञानाचे ते दिव्य शिक्षण दिले, जे इंद्रादिकांनाही सहज प्राप्त होत नाही. पुत्राने आपला आदेश पाळला नाही, हे पाहून हिरण्यकशिपू दानवांना म्हणाला, “हा दुष्ट पुत्र अनेक प्रकारे मृत्यूस पात्र आहे; तुम्ही त्याला ठार मारा.” त्या दुष्ट दैत्याच्या आज्ञेने, दानवांनी प्रह्लादावर आघात केला. पण, क्षीरसागरावर शयन करणाऱ्या प्रभूच्या सामर्थ्यामुळे, त्या सर्वांचा परिणाम शून्य ठरला. हिरण्यकशिपूचा गर्व मोडला, तेव्हा प्रभू स्वतः नरसिंह रूप धारण करून तेथे प्रकट झाले, त्याचा वध करण्यासाठी. त्यांनी त्या दुष्ट दैत्याचा, त्याच्या पुत्राच्या समक्ष, शेकडो तीक्ष्ण नखांनी छिन्नविछिन्न करून वध केला. त्या दैत्यासह त्याच्या कुटुंबाचा नाश करून, पापांचा नाश करणाऱ्या प्रभूंनी दैत्यराजाला प्रलयाग्नीप्रमाणे त्रास दिला. नरसिंहाच्या भयंकर गर्जनांनी संपूर्ण जग भयभीत झाले; ब्रह्मलोकापर्यंत स्थिरचित्त मंडळीही थरथर कापू लागली. हे पाहून, देव, असुर, महानाग, सिद्ध, साध्य—सर्वांनी हरि आणि ब्रह्मा यांच्या नेतृत्वाखाली धैर्य मिळवले आणि सर्व दिशांना पसरले, असुरांचे रक्षण करण्याचा संकल्प केला. त्यांच्या निघून गेल्यानंतर, तो नरसिंह—सहस्त्र रूपांचा, सर्वव्यापी, हजारो भुजांचा, हजारो डोळ्यांचा, चंद्र, सूर्य, अग्नि ज्याचे नेत्र—तो सर्वत्र व्यापून, मायापती म्हणून उभा राहिला. जगातील आणि पर्वतांवरील श्रेष्ठ देव, ब्रह्मा, साध्य, यम, मरुतगण सर्वांनी त्याची स्तुती केली. ते म्हणाले, “तुम्ही सर्वोच्च ब्रह्मापलीकडील परमात्मा, सर्व सारांचा सार, दीपांतील तेज, सर्वव्यापी आत्मा आहात. स्थूल, सूक्ष्म, अतीसूक्ष्म, शब्दब्रह्ममय, मंगल, वाणीपलीकडील, आधाररहित, द्वैतापलीकडील, अशांतता नसलेले तुम्ही आहात. यज्ञाचे भोक्ता, यज्ञस्वरूप, यज्ञकर्त्यांना फलदाते, मत्स्य, कूर्म रूप धारण करून पृथ्वीवर स्थापन झालेले तुम्हीच. वराह, सिंह रूपे घेऊन, देवांच्या रक्षणासाठी दैत्याधिपतीचा वध केला. ब्राह्मणाच्या शापाच्या निमित्ताने, तुम्ही लीलया अवतरला; कारण, हे प्रभो, या चराचर जगात काहीही तुमच्यापलीकडे नाही. तुम्ही विष्णू, तुम्ही रुद्र, तुम्हीच पितामह; तुम्हीच प्रारंभ, तुम्हीच अंत, आणि, हे प्रभो, तुम्हीच आम्ही आहोत. संपूर्ण विश्व तुम्हीच आहात; अधिक बोलण्याची गरजच नाही. तुमच्या मायेने तुम्ही अनेक रूपे धारण करता, तरीही अद्वैतस्वरूप आहात. आम्ही तुम्हाला कसे स्तुती करावी, हे देवाधिदेव, पशुपती? कितीही स्तोत्रे, विविध भावांनी केलेली स्तुती असो, तुम्ही नेहमीच प्रभूच राहता. जो भक्तिभावाने हे नरसिंहस्तवन पठण किंवा चिंतन करतो, त्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही, न शांतता. किंवा तो जर सर्व द्विजांना ऐकवतो, तर विष्णुलोकात सन्मानित होतो; आणि देव, इंद्र, ब्रह्मा मिळून प्रभू शिवाची पूजा करतात. तेव्हा त्यांनी एकत्र येऊन त्या पशुरूपधारीला सर्व प्रकारे स्तुती केली; ब्रह्मा व इतरांनी वेगाने परमेश्वराची प्रार्थना केली. स्वतःच्या रक्षणासाठी, ते सर्वजण मंदार पर्वतावर वास करणाऱ्या, उमा-सहचर, अंतिम कारण असलेल्या महादेवाच्या चरणी शरण गेले. गण, गंधर्व, सिद्ध, अप्सरा यांच्या सेवेत असलेल्या, देवांसह भयभीत ब्रह्मा, कंपित वाणीने, भूमीवर साष्टांग दंडवत घालून, परमेश्वराची स्तुती करू लागले: “कालाचा संहार करणाऱ्या, रुद्र, उग्र, शिव, शंकर, मंगलमूर्ती, तुम्हाला नमस्कार. तुम्ही उग्र, सर्व प्राण्यांचे नियंत्रक, आमचे शिव; शर्व, शंकर, दुःखनाशक, तुम्हाला नमस्कार. आनंददायक, सर्वव्यापी, विष्णू, ब्रह्मा, संहारकर्ता, उमापती, तुम्हाला नमस्कार. सुवर्णभुज, सुवर्णस्वामी, शर्व, सर्वरूप, पुरुष, तुम्हाला पुनःपुन्हा नमस्कार.