भगवान शिव पार्वती देवीला सांगतात, “भैरवेश्वर, ईशान, ओंकार नावाचा, अमरेश्वर, महाकाळ, ज्योतिष आणि भस्मगात्रक—हे सर्व आणि पृथ्वीवरील माझी इतर सर्व पवित्र स्थाने, जी एकूण अडुसष्ट म्हणून प्रसिद्ध आहेत, तसेच इतरही जी संपूर्णपणे स्थापीत केलेली आहेत—हे सर्व स्थान, अपवाद न करता, प्रत्येक पवित्र उत्सवाच्या वेळी वाराणसीमध्ये माझ्यात विलीन होतात. हा गूढ रहस्य मी तुला सांगतो आहे. म्हणूनच, गंगेच्या पवित्र स्नानाने आणि माझे दर्शन घेऊन जो कुणी येथे देह ठेवतो, तो दिव्य आणि अमर अवस्था प्राप्त करतो, हे शुभेच्छा असलेल्या देवी, तू जाण. येथे केलेल्या सर्व यज्ञांचे, शेकडो-हजारो इच्छित आहुत्यांचे फळ एकाच वेळी मिळते—याहून अधिक अद्भुत दुसरे काय असू शकेल? स्वर्गातील, पृथ्वीवरील आणि पर्वतांवरील सर्व श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्रांमध्ये, हे देवी, मी जसे सांगितले तसे, हेच सर्वोच्च, सर्वश्रेष्ठ स्थान आहे. द्विजजन वेदांप्रमाणे ‘अवि’ हा शब्द पापमुक्त अर्थाने म्हणतात; म्हणून मी हे स्थान शुद्ध मानले, म्हणून त्याला अविमुक्त असे म्हणतात. असे सांगून, सर्व लोकांचे प्रभु, पुण्यवान रुद्र म्हणाले, “हे देवतांच्या देवी, माझे अविमुक्ताचे निवासस्थान सर्वांना प्रसिद्ध कर.” असे म्हणून, भगवान शिव, उमा देवीसह, श्रीपर्वताचे अत्यंत पावन दर्शन घडवले. ते सदैव अविमुक्तेश्वर रूपाने तेथे उमा देवीसोबत वास करतात; कारण ते सर्वत्र व्यापलेले आहेत, सर्वांचे आत्मरूप आहेत, अस्तित्व व अनस्तित्व या दोन्हींचे स्वरूप आहेत. श्रीपर्वतावर देवीसह पोहोचून, देवाधिदेव, सर्व प्राण्यांचे स्वामी हराने तिला पवित्र क्षेत्रे दाखवली. त्यात दिव्य कुंडीप्रभा, वैश्रवणेश्वर, आशालिंग, देवांचा दिव्य स्वामी, तसेच दिव्य बिलेेश्वर दाखवला. त्यांनी विष्णूने स्थापिलेला परम रामेश्वर दाखवला, आणि दक्षिण दरवाज्याजवळ कुंडलेश्वर, प्रभू दाखवला. पूर्व दरवाज्याजवळ उत्तम त्रिपुरांतक आहे, जो पर्वताशी एकरूप झाला आहे आणि देवाधिदेवांनी पूजा केली आहे. तेथे मध्यमेश्वर आहे, जो तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे, आणि अमरेश्वर, वरदायक, जो पूर्वी देवांनी स्थापिला. पुढे गोचर्मेश्वर, ईशान, अद्भुत इंद्रेश्वर, आणि ब्रह्म्याने कर्मासाठी निर्माण केलेला महाकर्मेश्वर दाखवला. त्यानंतर त्यांनी माझे नित्य निवासस्थान, तेजस्वी सिद्धवट, दिव्य अजबिल, अव्यक्ताने थेट निर्माण केलेले, शुभ असे दाखवले. तेथे, पवित्र पादुके आणि माझ्या बिलेेश्वराजवळ, शृंगाटाचल पर्वताच्या शिखरासारख्या मध्यभागी— शृंगाटकेश्वर नावाचा, पुण्यवती देवीने स्थापिलेला, आणि मल्लीकार्जुनक, हे माझे शुभ निवासस्थान दाखवले. त्यांनी राजेश्वर, धुळीने स्थापिलेला, वैशाख महिन्यात गजेश्वर, आणि अक्षय कपोटेश्वर दाखवला. त्यानंतर कोटीश्वर, हे महान तीर्थक्षेत्र, पूर्वी रुद्रांच्या समूहांनी सेवा केलेले—हे पाह, हे देवी, हे अत्यंत शुभ आणि सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे. त्यांनी दक्षिण बाजूला ब्रह्म्याने स्थापिलेला द्विदेवकुल, आणि उत्तरेस विष्णूने स्थापिलेला पर्वत दाखवला. माझ्याच पूर्वी स्थापिलेल्या विशाल लिंगाचे दर्शन घडवले; पश्चिम पर्वतावर ब्रह्मेश्वर आणि मलेश्वर दाखवले. तू, हे ब्रह्मा, ऋषींसह समोर उपस्थित राहून, या अलंघरह नावाच्या गृहात तो राहिला. तेथे, हे तीर्थज्ञानी देवी, पवित्र तीर्थ, माझे व्योमलिंग, आणि स्कंदाने स्वतः स्थापिलेला कदंबेश्वर पाह. नंदा वगैरे यांनी उत्तम प्रकारे स्थापिलेला गोमंडलेश्वर, आणि इंद्रासह सर्व देवांनी स्थापिलेली ही पवित्र स्थाने, हे सुंदरमुखी देवी, पाह. हे देवी, या सर्व पवित्र स्थाने तेजस्वी देवहरदाच्या काठावर आहेत; तसेच हारपुरात, जेव्हा तुझा हार पडला, तेथेही. लोककल्याणासाठी, तू हा हार-तलाव निर्माण केलास; आणि शिव-रुद्राच्या नगरीत, हे पुण्यवती, तो त्या शरीरावर ठेवला गेला. तेथे, त्याचे वडील सुशैल यांनी पर्वतराजाची स्थापना केली, मी, हे ब्रह्मा, ऋषींसह समोर उपस्थित राहून, त्यास अलंकृत केले. तेथेच, हे देवी, चंडिकेश्वराचे तीर्थ, चंडिकेशा तुझी कन्या, आणि चंडिकेने स्थापिलेलं, हे सर्वोच्च अम्बिका-तीर्थ आहे. रुचिकेश्वराचे तीर्थ आणि ही शुभ कपिला नदी—हे देवी, या सर्व स्थळी आणि विविध पवित्र घाटांवर, भक्तिभावाने नेहमी माझी पूजा करावी; माझ्यासोबत तो आनंद अनुभवतो. जो ब्राह्मण पापमुक्त होऊन श्रीशैलावर देह ठेवतो, तो मुक्त होतो—यात शंका नाही—जसे अविमुक्तात होते. जो घृताने, योग्य पद्धतीने, मोठा अभिषेक करतो, तो या स्थळी माझ्याशी एकरूप होतो, हे पुण्यवती. स्नान शंभर पलाचे, आणि अभिषेक पंचवीस पलाचे असावे. दोन हजार पलांचा मोठा अभिषेक सांगितला आहे. माझ्या लिंगावर गायीच्या दुधाने आणि तूपाने अभिषेक करावा. सर्व वस्तूंनी शुद्ध करून, पाण्याने स्नान घालावे; स्वच्छतेने शंभर यज्ञांचे पुण्य मिळते, आणि स्नानाने दहा लाख यज्ञांचे पुण्य मिळते. लाखो गीते आणि वाद्यांनी पूजा केल्यास, तो महान अभिषेक विशेष गौरविला जातो; स्नानाचे पुण्य आठपट मानले गेले आहे. फक्त पाण्याने, किंवा सुगंधी पाण्याने, भक्तिभावाने, पंचवीस पलाने सर्व अभिषेक करावा. शमीचे फुल, नियमानुसार बिल्वपत्र, कमळ आणि इतर फुले—पण बिल्वपत्र कधीही दुर्लक्षित करू नये. महादेवासाठी चार द्रोणांनी, किंवा आठ द्रोणांनी, किंवा दहा द्रोणांनी अर्पण, किंवा आठ द्रोणांनीही अभिषेक करावा.” अशा प्रकारे, भगवान शिवाने देवी पार्वतीला सर्व पवित्र स्थाने, त्यांचे महत्त्व, आणि त्यातील पूजा-विधी यांचे रहस्यपूर्ण, आदरयुक्त आणि प्रेमळ वर्णन केले.