मंत्राच्या महिम्याचा ऐकून, त्या तपस्वी ऋषींनी दिलेल्या सूचनांनुसार मंत्राचे सर्व प्रयोग अत्यंत भक्तीभावाने केले. त्या मंत्राच्या महिम्यामुळे, त्या काळात देव, दानव, मनुष्य, विविध जातीजाती आणि त्यांचे विभाग, तसेच सर्व उत्तम धर्म प्रकट झाले. पूर्वीच्या युगांमध्ये जसे विश्व, वेद आणि महान ऋषी पूर्वकालीन चक्रातून उत्पन्न झाले, तसेच या पंचाक्षरी मंत्राच्या सामर्थ्यानेही त्यांनी ऐकले आणि अनुभवले. शाश्वत धर्म, देवता आणि हे संपूर्ण विश्व कायम आहे; आता मी याचे स्पष्टीकरण करतो—तुम्ही सर्व लक्षपूर्वक ऐका. हा मंत्र, अक्षरांनी संक्षिप्त पण अर्थाने विशाल, वेदाचा सार आहे, मोक्ष प्रदान करणारा, आज्ञेने स्थापित, शंका रहित आणि शिवस्वरूप आहे. विविध सिद्धींचा लाभ देणारा, दिव्य, सर्व प्राण्यांच्या मनाला प्रिय, निश्चित अर्थाचा आणि गहन—असा माझा सर्वोच्च उच्चार आहे. मंत्र, सहज उच्चारता येणारा, सर्व उद्दिष्टे पूर्ण करतो; तो सर्व ज्ञानाचा बीज आहे, मंत्रांमध्ये श्रेष्ठ आणि सुंदर. अत्यंत सूक्ष्म पण महान अर्थाचा, वटवृक्षाच्या बीजासारखा जाणावा; तो वेद त्रिगुणांपलीकडे, सर्वज्ञ आणि सर्व कर्मांचा अधिपती आहे. एकाक्षरी मंत्र 'ॐ' हा शिव आहे, सर्वत्र उपस्थित; सूक्ष्म षडाक्षरी मंत्रात शिव पंचाक्षरी रूपात वास करतो. शिव स्वतःच अर्थ (वाच्य) आणि शब्द (वाचक) म्हणून राहतो; शिव हा वाच्य आहे कारण तो ज्ञानाचा विषय आहे, आणि मंत्र वाचक म्हणून ओळखला जातो. वाच्य-वाचक यांचे हे संबंध अनादि आणि स्थिर आहेत, वेदात किंवा शैव शास्त्रात, जिथे षडाक्षरी मंत्र आढळतो, तिथेही. मंत्र नेहमीच प्रमुख राहतो; जगात पंचाक्षरी मंत्र श्रेष्ठ मानला जातो. अनेक मंत्र किंवा विस्तृत ग्रंथांची गरज नाही. ज्याच्या हृदयात हा सर्वोच्च मंत्र वसतो, त्याने जे काही अभ्यासले, ऐकले किंवा आचरणात आणले—सर्व काही सिद्ध होते. जो विद्वान, नियमाप्रमाणे मंत्राचा योग्य जप करतो—याच ज्ञानाला शिवज्ञान म्हणतात, हेच सर्वोच्च स्थिती आहे. हेच ब्रह्मज्ञान आहे; म्हणून, ज्ञानी व्यक्तीने नेहमी पंचाक्षरी मंत्राचा जप प्राणवासह करावा—हे माझ्या हृदयाचे आहे. आता मी या मंत्राचे सर्वांत गुप्त, थेट, श्रेष्ठ मोक्षज्ञान सांगतो—मंत्राचा ऋषी, छंद आणि अधिष्ठाता याबद्दल. बीज, शक्ती, स्वर, अक्षर, प्रत्येक अक्षराचा स्थान—वामदेव हा मंत्राचा ऋषी आहे, पंक्ती हा छंद आहे, असे सांगितले आहे. हे सुंदरमुखी, मी स्वतः शिव, या मंत्राचा अधिष्ठाता आहे; 'न' पासून सुरू होणाऱ्या अक्षरांना बीज मानले जाते आणि ती पंचमहाभूतांच्या स्वरूपाची आहेत. प्रणवाला आत्मा, सर्वव्यापी आणि अविनाशी म्हणून जाणावे; आणि तू, देवी, सर्व देवांनी पूज्य, तूच शक्ती आहेस. तुझा प्रणव वेगळा, माझा वेगळा; तुझा प्रणव, देवी, मंत्रांचा स्रोत आहे—यात शंका नाही. 'अ', 'आ', आणि 'म' माझ्या प्रणवात स्थापित आहेत; 'उ', 'म', आणि 'अ' क्रमाने आहेत. तुझ्या प्रणवाला सर्वोच्च, त्रिसम, आणि दीर्घ मानावे; ओंकाराचा ऋषी ब्रह्मा आहे, आणि त्याचा रंग श्वेत आहे. छंद गायत्री आहे, सर्वोच्च आत्मा अधिष्ठाता आहे; पहिला आणि चौथा उदात्त, आणि दुसरा देखील. पाचवा स्वरित, मधला निषध; 'न' अक्षर पिवळ्या रंगाचे, स्थान पूर्वेकडे आहे. इंद्र अधिष्ठाता, छंद गायत्री, ऋषी गौतम; 'म' अक्षर काळ्या रंगाचे, स्थान दक्षिणेकडे. छंद अनुष्टुप, ऋषी अत्री, रुद्र अधिष्ठाता; 'शि' अक्षर धुरकट रंगाचे, स्थान पश्चिमेकडे. विश्वामित्र ऋषी, त्रिष्टुप छंद, विष्णु अधिष्ठाता; 'व' अक्षर सोन्याचा रंग, स्थान उत्तर दिशेला. ब्रह्मा अधिष्ठाता, बृहती छंद, अंहिरा ऋषी; 'य' अक्षर लाल रंगाचे, स्थान वर, विराट. छंद ऋषी, भरद्वाज ऋषी, स्कंद अधिष्ठाता; मी त्याचा न्यास सांगतो, जो सर्व सिद्धी देणारा आणि शुभ आहे. त्रिविध न्यास सर्व पाप दूर करतो; सृष्टी, स्थिती, आणि संहार यानुसार त्रिविध मानला जातो. ब्रह्मचारी, गृहस्थ, आणि संन्यासी यासाठी क्रमाने करावा: सृष्टी ब्रह्मचार्यांसाठी, स्थिती गृहस्थांसाठी. संन्यास्यांसाठी संहार न्यास; याशिवाय सिद्धी मिळत नाही. तीन प्रकार आहेत: अंगन्यास, करन्यास, आणि देहन्यास. हे सुंदरमुखी, मी तुला सृष्टीपासून सुरू होणारा त्रिविध विभाग सांगतो; प्रथम करन्यास, नंतर देहन्यास करावा. त्यानंतर, अक्षरांच्या योग्य क्रमाने, डोक्यापासून पायापर्यंत अंगन्यास करावा; याला सृष्टी न्यास म्हणतात. पायापासून डोक्यापर्यंत संहार आहे, प्रिय; हृदय, तोंड, आणि घशावर न्यास स्थिती न्यास म्हणतात. ब्रह्मचारी, गृहस्थ, आणि संन्यासी, हे शुभेच्छू, डोक्याला स्पर्श केल्यानंतर मंत्राने संपूर्ण शरीर स्पर्श करावे. याला देहन्यास म्हणतात, जो सर्वांसाठी समान आहे; उजव्या अंगठ्यापासून डाव्या अंगठ्यापर्यंत. अशा प्रकारे ठेवलेले सृष्टी आहे; उलटे म्हणजे संहार. अंगठ्यापासून लहान बोटापर्यंत, दोन्ही हातांवर न्यास करावा. देवी, अंगन्यासाची ही पद्धत गृहस्थांसाठी विशेष फलदायी आहे; प्रथम हातांवर न्यास करून, नंतर शरीरावर न्यास करावा. नंतर, अंगांवर न्यास करावा; ही सामान्य पद्धत आहे. ओंकार अक्षराला सर्व अंगांवर ठेवावे, आणि सर्व अंगांवर न्यास करावा.