या पवित्र श्लोकांमध्ये योग आणि प्राणांच्या रहस्यांचा सुंदर उलगडा केला आहे. वाऱ्यांच्या स्वच्छतेची आठ नावं सांगितली आहेत: नाग, कूर्म, कृकल, देवदत्त आणि धनंजय. हे पाच वारे शरीरात विविध कार्ये करतात. प्राण वाऱ्यामुळे हालचाल होते; अपान अन्न वगैरे बाहेर टाकतो. व्यान शरीराच्या सर्व अंगांत व्यापून राहतो आणि रोग वगैरे उत्तेजित करतो; तसेच, जो प्राण vital points हलवतो, त्याला उदान म्हणतात. समन अंगांना संतुलित ठेवतो. हे पाच वारे अशा प्रकारे ओळखले जातात: नाग डकार आणतो, कूर्म डोळे उघडतो, कृकल भूक निर्माण करतो, देवदत्त जांभई आणतो, आणि धनंजय हा मोठा आवाज, मृत्यूनंतरही सर्वत्र व्यापून राहतो. या दहा वाऱ्यांची स्वच्छता श्वासाच्या नियंत्रणाने साधता येते. पुढे, चार नावांची चौथी ओळख सांगितली आहे. बुद्धीचे विविध स्वरूप सांगितले आहेत: विश्व, महान, प्रज्ञा, मनस, ब्रह्मा, चिती, स्मृती, ख्याती, संवित, ईश्वर आणि मती. हे बुद्धीच्या नावांनी ओळखले जातात, आणि या बुद्धीची स्वच्छता श्वासाच्या नियंत्रणाने साधता येते. विश्व हे सर्वव्यापक अवस्था आहे, महान हे सर्व तत्त्वांमध्ये श्रेष्ठ आहे. ज्ञानाची गुहा आणि प्रमाण, ज्यातून मन विचार करतं, त्याच्या विशालतेमुळे ब्रह्मा असे श्रेष्ठ ब्रह्मज्ञानी म्हणतात. चिती सर्व कर्म एकत्र करते, स्मृती आठवण ठेवते, संवित सर्व जाणण्याची शक्ती आहे. ख्याती ज्ञानाद्वारे वस्तू ओळखण्याची शक्ती आहे; ईश्वर हा सर्व तत्त्वांचा स्वामी, सर्व जाणणारा आहे. मती विचार करण्याची, अर्थ समजण्याची शक्ती आहे, याला बुद्धी म्हणतात. या बुद्धीची स्वच्छता श्वासाच्या नियंत्रणाने साधता येते; श्वासाच्या नियंत्रणाने सर्व दोष रोखता येतात, याला यम म्हणतात. धारणा आणि प्रत्याहाराने पाप नष्ट होते; इंद्रियांचे विषय विषासारखे मानून, अशासकीय गुणांवर ध्यान करावे. समाधीने तपस्वी ज्ञान वाढवतो; योग्य अवस्था मिळाल्यावर योगाचे आठ अंग अनुक्रमे साधावे. योगसिद्धीसाठी योग्य आसन मिळवून, आत्मज्ञान असणारा योगी चुकीच्या वेळी योगदर्शन करत नाही. अग्नीमध्ये, पाण्यात, कोरड्या पानांच्या ढिगात, जीवांची गर्दी असलेल्या जागेत, स्मशानात, पडलेल्या गोठ्यात किंवा चौकात योगाभ्यास करू नये. आवाज, भय, मुंग्यांचे घर, अशुद्ध जागा, दुष्ट लोक, डास वगैरे असलेल्या जागेतही योगाभ्यास टाळावा. शारीरिक त्रास किंवा मानसिक अस्वस्थता असताना योगाभ्यास करू नये; पण डोंगरातील गुहा, शेत, गुप्त जागा, रम्य वन, शुभ घरातील एकांत, प्राणीमुक्त जागा अशा शुभ, रम्य, स्वच्छ जागी योगाभ्यास करावा. जागा पूर्णपणे शुद्ध, उत्तमरीत्या लिपलेली, सुंदर सजलेली, आरशासारखी चमकणारी, काळ्या अगरच्या सुवासिक असावी. विविध फुलांनी सजलेली, छत्रांनी शोभिवंत, फळांनी आणि कोमल पानांनी समृद्ध, कुश आणि फुलांनी सुशोभित असावी. योग्य आसनावर बसून, प्रथम गुरूला, मग भव, देवी आणि विनायकाला नमस्कार करून योगाचे अंग साधावे. योग जाणणाऱ्याने योगस्वामी आणि त्यांच्या शिष्यांच्या उपस्थितीत स्वस्तिक, बंध, पद्म किंवा अर्धपद्म आसन धारण करावे. दोन्ही गुडघे सम, किंवा एक गुडघाही, आसन स्थिर आणि दृढ ठेवावे, दोन्ही पाय एकत्र आणावे. तोंड बंद, डोळे नियंत्रित, छाती सरळ, टाचांनी जननेंद्रिय सुरक्षित ठेवावे. डोके किंचित वर, दात न भिडलेले, नाकाच्या टोकाकडे नजर, कुठेही नजर न फिरवावी. अंधारावर रजस, रजसवर सत्व झाकून, सत्वात स्थिर होऊन शिवध्यान करावे. ओम् द्वारा प्रकट होणाऱ्या सर्वोच्च, शुद्ध स्वरूपावर, दीपाच्या ज्योतीसारख्या, कमळाच्या गर्भात ध्यान करावे. किंवा, नाभीखाली सर्वोच्च कमळावर ध्यान करावे, तीन बोटांची आकाराची, आठ किंवा पाच पाकळ्यांची. त्रिकोण आकृती, अग्नी क्षेत्र, चंद्र, सूर्य आणि त्यांच्या शक्ती, क्रमाने ध्यान करावे. अग्नी, सूर्य, चंद्र, अशा क्रमाने अग्नी क्षेत्राखाली ठेवावे; धर्म वगैरे चौकडीही त्याचप्रमाणे. मंडलावर तीन गुण क्रमाने ध्यान करावे, आणि सत्वात स्थिर होऊन, रुद्रावर, त्याच्या शक्तीने वेढलेल्या, ध्यान करावे. नाभी, गळा, भुवयांच्या मध्ये, कपाळाच्या मध्यभागी, किंवा शिरोमणीवर योग्य ध्यान करावे. शिवावर दोन पाकळ्यांच्या, सोळा, बारा, दहा, सहा किंवा चार बाजूच्या कमळावर योग्य क्रमाने ध्यान करावे. सुवर्णासारखा, राजवाड्यासारखा, शुद्ध पांढरा, बारा सूर्यांसारखा चमकणारा, किंवा चंद्राच्या गोलासारखा, अशा जागी ध्यान करावे. वीज चमकण्यासारख्या जागी सर्वोच्च परमेश्वरावर ध्यान करावे; किंवा, एकाग्र होऊन, अग्निरंग किंवा वीजसारख्या गोलावर ध्यान करावे. हीरकाच्या टोकासारखी, माणिकासारखी, निळ्या-लाल गोलासारखी जागा असो, योगीने ध्यान करावे. हृदयात महेश्वरावर, नाभीच्या कमळावर सदाशिवावर, कपाळावर चंद्रशेखरावर, आणि भुवयांच्या मध्ये शंकरावर ध्यान करावे. अशा प्रकारे, या श्लोकांमध्ये योगाचे अंग, प्राणांचे कार्य, बुद्धीचे स्वरूप, आणि ध्यानाची योग्य पद्धत सांगितली आहे. या मार्गाने योगी आत्मज्ञान, शुद्धता आणि परमेश्वराशी एकरूपता साधतो.