सूर्यदेव आपल्या तेजाने औषधींना बळ देतो, पितरांसाठी होमाचा भाग पोहोचवतो आणि देवांसाठी अमृताची निर्मिती करतो. हे तीनही पदार्थ सूर्य त्रिलोकांमध्ये पोहोचवतो. हजार किरणांनी युक्त असलेली ही सूर्यशक्ती, पृथ्वीच्या कार्यासाठी, जगाच्या कल्याणासाठी, पाण्याच्या माध्यमातून शीत आणि उष्णता सोडत, प्रत्येक लोकात विभागली जाते. हा तेजस्वी, प्रकाशमान सूर्यगोल हा सर्व तारका, ग्रह, आणि चंद्र यांचा मूळ आणि आधार आहे. सर्व ग्रह, तारे आणि चंद्र हे सूर्यापासूनच उत्पन्न झाले आहेत, असे समजावे. सोम, जो तारकांचा अधिपती आहे, तो त्या परमेश्वराचा डावा डोळा आहे. सूर्य स्वतः त्या परमेश्वराचा उजवा डोळा आहे आणि त्यांच्या दृष्टीने सर्व प्राणी या जगात मार्गदर्शित होतात. पुढे, उरलेले पाच ग्रह हे स्वायत्त शासक आहेत, ते आपल्या इच्छेनुसार फिरतात. अग्नी, सूर्य, जल आणि चंद्र यांचेही वर्णन केले जाते. आता मी उरलेल्या ग्रहांचे स्वरूप सांगतो—देवतांचा सेनापती स्कंद, ग्रहांमध्ये अंगारक म्हणून ओळखला जातो. ज्ञानी लोक बुधाला नारायण, देव म्हणतात; यम, सर्व लोकांचा स्वामी, हा प्रत्यक्ष प्राण्यांचा अधिपती आहे. श्रेष्ठ द्विजांनो, शनैश्चर, जो मंदगतीने फिरतो, तो देव आणि दानवांचा गुरु आहे; हे दोन्ही तेजस्वी ग्रह आहेत. यानंतर शुक्र आणि बृहस्पति हे प्रजापतीचे पुत्र मानले जातात. सर्व त्रैलोक्याचा मूळ सूर्य आहे—याबद्दल काहीही शंका नाही. त्याच्यापासून सर्व विश्व, देव, दानव, मनुष्य, रुद्र, इंद्र, उपेन्द्र, चंद्र, श्रेष्ठ ब्राह्मण, अग्नि आणि स्वर्गवासी निर्माण झाले आहेत. सर्व तेजस्वींचे तेज, तुमचे लौकिक तेज, सर्वांचा आत्मा, सर्व लोकांचा स्वामी—महादेव, प्रजापती—हे सर्व सूर्यच आहेत. सूर्य हा त्रैलोक्याचा एकमेव स्वामी, आदिदेव आणि सर्व कारणांचा मूळ आहे; त्याच्यापासून सर्व काही उत्पन्न होते आणि त्यातच सर्व लीन होते. जगांची उत्पत्ती आणि विनाश हे सूर्यापासूनच होते; हे तेजस्वी, प्रखर रवि सहजपणे समजू शकत नाही. येथे क्षण, निमिष, दिवस, रात्र, पक्ष हे सर्व संपतात आणि पुन्हा जन्म घेतात. महिने, वर्षे, ऋतू आणि युग—सूर्याशिवाय या सर्व कालगणना अस्तित्वातच येत नाहीत. कालांशिवाय कोणतीही व्यवस्था, आरंभ, दिनक्रम, ऋतूंचे विभाजन, फुल, मूळ किंवा फळही होत नाही. धान्ये पिकणे, गवत-वनस्पतींच्या विविधता—हे सर्व सूर्याशिवाय अशक्य आहे. त्याशिवाय, या लोकात किंवा स्वर्गात, प्राण्यांचे अस्तित्वही शक्य नाही. भास्कर, जो रुद्रस्वरूप आहे आणि जगाला तापवतो, त्याशिवाय कोणतेही तेज नाही; तोच काल, अग्नि, आणि द्वादश आदित्यांचा अधिपती आहे. तोच, श्रेष्ठ द्विजांनो, स्थावर-जंगम त्रैलोक्य जाळतो; तोच सर्व तेजाचा पुंज आहे, सर्वत्र व्यापलेला आहे. दिवसा आणि रात्री, तो सर्व बाजूंनी, वरखाली, या जगाला तापवतो. जसे घराच्या मध्यभागी लटकवलेले दिवा सर्व बाजूंना, वरखाली, अंधार दूर करतो, तसेच सूर्य, ग्रहांचा स्वामी, जगाचा अधिपती, हजारो किरणांनी सर्व दिशांना जग प्रकाशमान करतो. या सूर्याच्या हजारो किरणांपैकी सात श्रेष्ठ किरण आहेत—हेच ग्रहांचे मूळ आहेत. सुषुम्ना, हरिकेश, विश्वकर्मा, विश्वव्याचा, आद्य, संनद्ध, आणि पर—ही त्यांची नावे. सर्वावसु आणि स्वराटही ओळखले जातात. सुषुम्ना सूर्यकिरण दक्षिण दिशेला प्रज्वलित करतो. सुषुम्ना खाली, वर व तळाशी फिरते; हरिकेश, जो समोर आहे, तारकांचा मूळ मानला जातो. विश्वकर्मा उजवीकडे बुधासाठी किरण वाढवतो; विश्वव्याचा मागे असून, शुक्राचा मूळ मानला जातो. संनद्ध हा मंगळाचा किरण आहे; सहावा सर्वावसु बृहस्पतीचा किरण आहे. पुन्हा, शनैश्चर ग्रहाचा किरण पोसणारा किरण आहे. अशा प्रकारे सूर्याच्या तेजाने तारे, ग्रह आणि नक्षत्रे चमकतात. हे सर्व आकाशात दिसतात आणि हे संपूर्ण विश्वही; कारण ते नष्ट होत नाहीत, म्हणून त्यांना तारे म्हणतात. हे सर्व क्षेत्र त्यांच्या किरणांनी चमकतात; सूर्य त्यांच्या तारकांपासून आणि नक्षत्रांपासून तेज प्राप्त करतो. या जगात केलेल्या पुण्यकर्मांच्या शेवटी, ते ग्रहांमध्ये प्रवेश करतात; कारण ते पार करतात म्हणून त्यांना तारे म्हणतात, आणि त्यांच्या शुभ्रतेमुळेही त्यांना तारे म्हणतात. दैवी, भौम, आणि रात्रिच्या सर्व ताऱ्यांचे तेज सूर्य नेहमीच घेतो—even काळ्या ताऱ्यांचेही. यज्ञ आणि गतीसाठी, हा घटक सांगितला जातो; पाण्याचे तेज खेचतो म्हणून त्याला सविता म्हणतात. पौर्णिमेचा चंद्र आनंदाचा घटक मानला जातो; शुभ्रता, अमरत्व, आणि शीतलता यात तो जाणवतो. सूर्य आणि चंद्र यांच्या तेजस्वी, प्रकाशमान, आकाशातील कक्षांमध्ये, ज्या गोलाकार, जलयुक्त आणि शुभ्र आहेत, तिथे चंद्राचा गोल पाणीघन स्वरूपाचा आहे; सूर्याचा गोल तेजाने भरलेला आणि शुभ्र आहे. या ठिकाणी सर्व देवता वास करतात; प्रत्येक मन्वंतरात, ते सर्व तारे, सूर्य, आणि ग्रहांवर अवलंबून असतात. म्हणूनच, ग्रहांना 'गृह' म्हणतात; सूर्याने सूर्यगृहात प्रवेश केला आणि चंद्राने चंद्रगृहात प्रवेश केला.