पूर्वीच्या काळात, देव, ऋषी आणि पितर यांच्या साक्षीने, शैलादिने ही दिव्य कथा सांगितली होती. आता ब्रह्मदेवांचे पुत्र यांचे वचन सर्वांनी ऐकावे. धर्मशील हो, द्वापरयुगाच्या समाप्तीला व्यासांच्या अवतारांची, योगाचार्यांच्या अवतारांची, आणि तिष्य युगातील त्रिशूळधारी महादेवांच्या अवतारांची कथा सांगितली जाते. प्रत्येक काळात, भगवंताचे चार शिष्य असतात, जे शांततेचे पात्र असतात; त्यांच्या अनेक उपशिष्यांमुळे भगवान संतुष्ट होतात. अशा प्रकारे, ज्ञानाची परंपरा भगवंताच्या मुखातून मानवांपर्यंत पोहोचते—ब्राह्मणांपासून वैश्यांपर्यंत, प्रत्येकाच्या स्वभावानुसार आणि दयाळूपणानुसार. प्रत्येक द्वापरयुगात कोण-कोण व्यास होते, कुठे होते, कोणत्या कल्पात आणि कोणत्या युगचक्रात होते, हे येथे सांगावे. ऐका, द्विजजनांनो! वराहकल्पात, वैवस्वत मन्वंतरात, आताचे व्यास, रुद्र आणि इतर सर्व युगातील व्यास, हे मी योग्य क्रमाने सांगतो—ज्यांनी वेद, पुराणे आणि ज्ञान प्रकट केले. त्यामध्ये क्रतु, सत्य, भार्गव, अंगिरा, सविता, मृत्यू, शतकृतु, आणि वसिष्ठ हे श्रेष्ठ ऋषी होते. सारस्वत, त्रिधामा, त्रिवृत, शततेजा, स्वयंधर्मा आणि नारायण असेही ऋषी होते. तसेच तारक्षु, अरुणि, देव, कृतंजय, ऋतंजय, भरद्वाज, गौतम हे कवीश्रेष्ठ, तसेच वाचश्रवा, शुश्मायणी, तृणबिंदू, शाक्ति, शाक्तेय आणि उत्तर हेही होते. जातूर्न्य, हरि, कृष्णद्वैपायन हेही व्यास झाले. आता कलीयुगातील योगाचार्यांची नावे ऐका. भगवंत, रुद्र आणि व्यास यांच्या अनंत अवतारांनी सर्व कल्प, युग आणि विशेषतः कलीयुग पावन केले आहे. वैवस्वत मन्वंतरात, वराहकल्पात आणि इतर सर्व कल्पांत मी पुन्हा त्या अवतारांची नावे सांगतो. या वराहकल्पातील सर्व मन्वंतरं आणि वरच्या कल्पातील सिद्ध पुरुष, तसेच वैवस्वत मन्वंतरातील सिद्ध पुरुष, यांचीही माहिती सांगावी. या मन्वंतरांची सुरुवात मनु स्वायंभुव पासून होते, मग स्वरौचिष, उत्तम, तामस, रैवत, चाक्षुष, आणि पुढे वैवस्वत, सावर्णि, धर्मसावर्णिक, पिशंग, अपिशंगाभ, शबल, वर्णक अशी नावे आहेत. ‘अ’ ने सुरू होणारे आणि ‘औ’ ने संपणारे शुभ मनू—श्वेत, पांडु, रक्त, ताम्र, पीत, कापिल—आणि कृष्ण, श्याम, धूम्र, सुधूम्र, अपिशंग, पिशंग, त्रिवर्ण, शबल—हे सर्व मनू वर्णानुसार ‘कलंधुर’ म्हणून ओळखले जातात. ज्यांचा स्वरूप ध्वनी आहे, अशा अंतर्गत अधिपतींची संक्षिप्त नावे—वैवस्वत, ऋकार, मनु, कृष्ण, सुरेश्वर—ही आहेत. या सर्वांमध्ये सातव्या मनुच्या काळातील योगींची मी कथा सांगतो, जी भूत, भविष्य आणि वर्तमान कल्पांत आहे. सध्या सातव्या अंतराळात वराह कल्प आहे; त्या काळातील योगावतार, तसेच त्यांच्या शिष्यपरंपरा, मी सांगतो. सर्व काळ व युगांमध्ये, पहिल्या अंतराळात श्वेत, कलीत रुद्र, सुतर, मदन हे योगी होते. सुहोत्र, कंकण, लोकाक्षी, तेजस्वी जैगीषव्य, धन्य दधिवाहन, ऋषभ, उग्र, अत्रि, सुबालक, गौतम, आणि सर्व देवांनी पूजलेला श्रेष्ठ ऋषी—हे सर्व योगी होते. वेदशीर्ष, गोकर्ण, गुहावासी, केशधारी, जटामाळी, ट्टहास, दारुक, लांगली, विशालकाय शूली, दंडी, मुंडीश्वर, सहिष्णु, सोमशर्मा, नकुलीश—जगाचा गुरु—हेही योगी होते. वैवस्वत अंतराळात परमात्म्याच्या योगाचार्य अवतारांची, त्यांच्या उत्तम व्रतधारी शिष्यांची, सर्व कल्पांत योग्य रीतीने वर्णना केली आहे. द्वापरयुगात व्यास आणि श्रेष्ठ ऋषी, तसेच योगपतींचे चार अविनाशी शिष्य होते. त्यामध्ये श्वेत, श्वेतशिखंडी, श्वेताश्व, श्वेतलोहित, दुंदुभी, शतरूपा, ऋचीक, केतुमान, विषोक, विकेश, विपाश, पापनाशक, सुमुख, दुर्मुख, दुर्दम, दुरतिक्रम—हे सर्व शिष्य होते. सनक, सनंद, प्रभु, सनातन, ऋभु, सनत्कुमार, सुधामा, विरज—हेही योगी होते. शंखपाद, वैराज, मेघ, सारस्वत, सुवाहन, श्रेष्ठ ऋषी मेघवाह—हेही होते. कपिल, आसुरी, पंचशिख, वाल्कल—महायोगी, धर्मात्मा, तेजस्वी—हेही होते. पराशर, गर्ग, भार्गव, आंगिरस, बलबंधु, निरामित्र, केतुष्यृंग, तपोधन—हेही ऋषी होते. लंबोदर, लंब, लंबाक्ष, लंबकेशक, सर्वज्ञ, समचित्त, साध्य, सर्व—ही नावेही आहेत. सुधामा, कश्यप, वसिष्ठ, विरजा, अत्रि, देवसद, श्रवण, श्रविष्ठक, कुंणी, कुंणिबाहु, कुशरीर, कुनेत्रक—हेही ऋषी आहेत. कश्यप, उशना, च्यवन, बृहस्पती, उतथ्य, वामदेव—महायोगी आणि बलवान—हेही होते. वाचश्रवा, सुधीक, श्यावाश्व, तपस्वींचे स्वामी, हिरण्यनाभ, कौशल्य, लोकाक्षी, आणि कुथुमी—हेही होते. अशा प्रकारे, या सर्व ऋषी, योगी, व्यास, मनू, आणि भगवंताचे अवतार, प्रत्येक कल्प, युग, आणि मन्वंतरात अवतरले; त्यांच्या कृपेने व ज्ञानाने हा सृष्टीचक्र अखंड चालू आहे.