तो तेजस्वी, हजार किरणांनी झळाळणारा, अत्यंत तेजस्वी, आठ भुजांचा, सर्वात शुभ, अर्धस्त्री-अर्धपुरुष स्वरूप धारण करणारा, आणि स्पष्टपणे तीन डोळे असलेला, देवांचा स्वामी आहे. केवळ त्याच्या कृपेने, हे द्विजश्रेष्ठ, विविध प्रकारच्या पावसाचा उदय होतो; आपल्या तेजाच्या किरणांनी तो जल उचलतो आणि पुन्हा हजारपट प्रमाणात पृथ्वीवर सोडतो. त्याच्या दृष्टीने जलाचे नाश किंवा वाढ होत नाही; ध्रुवावर स्थिर असलेला वायू पावसाचे जल पुन्हा एकत्र करतो. हे जल ग्रहांमधून, सूर्यापासून आणि नक्षत्रमंडलात सर्वत्र प्रवास करून, शेवटी ध्रुवाच्या अधिष्ठानाने पुन्हा सूर्याच्या अंतर्गत प्रवेश करते. आता मी तुला सूर्याच्या रथाचे, तसेच चंद्राच्या रथाचे आणि इतर ग्रहांच्या गतीचे, तसेच जलवाहकाचे वर्णन थोडक्यात सांगतो. ब्रह्मदेवाने सूर्यरथ एका विशिष्ट हेतूने निर्माण केला; तो वर्षाच्या विभागांपासून बनलेला आहे, हे द्विजश्रेष्ठ. या रथाला तीन नाभ्या आणि पाच आरे असलेले एक सोन्याचे चाक आहे; तो सर्व देवांचा, विशेषतः सूर्याचा, निवासस्थान आहे. या रथाची लांबी आणि रुंदी प्रत्येकी नऊ हजार योजन आहे; त्याचा अक्ष, रथाच्या फळकुटाच्या दुप्पट लांबीचा, तदनुसार मोजला जातो. ज्या ठिकाणी चाक उभे राहते, तेथे त्याचे सात अश्व, छंदांपासून बनवलेले, जुंपलेले नसतानाही उभे असतात. चाकाच्या आऱ्यांना बांधलेला अक्ष ध्रुवाशी जोडलेला आहे; चाक आणि अश्व फिरतात, तसेच अक्ष आणि ध्रुवही फिरतात. अक्ष आणि एकच चाक, ध्रुवाच्या प्रेरणेने फिरतात; वायूने चालवला जाणारा, स्थिर ध्रुव प्रकाशांना गती देतो. रथाच्या दोन किरणांचे टोक जुव्याच्या आणि अक्षाच्या टोकाशी जोडलेले असते; किरणांनी ध्रुवाशी बांधलेले जुव आणि अक्ष फिरतात. या फिरण्याने, आकाशरथाने वर्तुळे तयार होतात; जुव आणि अक्षाची टोके रथाच्या उजव्या बाजूला असतात. ध्रुव आणि घोड्यांना जोडलेल्या लगामांनी धरलेला, फिरताना दोन्ही किरणे ध्रुवाच्या मागे जातात. या वायूने चालवलेल्या रथाचा जुव आणि अक्षाचा शेवट एका खूंट्याशी बांधलेला आहे, आणि दोरीसारखा सर्व दिशांना फिरतो. फिरताना, उत्तरेकडील मार्गात वर्तुळातील किरणे वाढतात; दक्षिणेकडे वळताना वर्तुळे तयार होतात. जेव्हा हे किरण, ध्रुवाच्या अधीन राहून, आत ओढले जातात, तेव्हा सूर्य, आत राहून, वर्तुळात फिरतो. दोन विभागांमध्ये ऐंशीशे वर्तुळे आहेत; जेव्हा हे किरण ध्रुवाने सोडले जातात, तेव्हा पुन्हा परत येतात. त्याचप्रमाणे, सूर्य बाह्य वर्तुळात फिरतो, वेगाने वर्तुळे उलगडत पुढे जातो. याप्रकारे, देवता आणि ऋषी रात्रंदिवस, सदैव भास्कर या सृष्टीच्या अधिपतीचे पूजन करतात. या रथावर देव, आदित्य, ऋषी, गंधर्व, अप्सरा, प्रधान, नाग आणि राक्षस अधिष्ठित असतात. हे सर्व, प्रत्येकी दोन महिने, सूर्याबरोबर राहतात आणि आपल्या तेजाने, शुभ्र, तेजस्वी भास्कराचे पोषण करतात. ऋषी आपल्या गाथांनी रवि देवाची स्तुती करतात; गंधर्व आणि अप्सरा नृत्य आणि गीताने त्याचे पूजन करतात. प्रधान, यक्ष आणि प्रेत आपली शस्त्रे गोळा करतात; नाग सूर्याला वाहून नेतात, आणि यातुधान त्याचा पाठलाग करतात. वालखिल्य ऋषी सूर्यास्ताकडे सूर्याला नेतात आणि सूर्योदयाच्या वेळी त्याला वेढून राहतात; अशा प्रकारे, हे सर्व, प्रत्येकी दोन महिने, सूर्याबरोबर येथे वास करतात. मधू आणि माधव, शुक्र आणि शुचि, नभस् आणि नभस्य, ईष आणि ऊर्ज, तसेच सहस् आणि सहस्य, आणि पुन्हा तपस्य आणि तपः—हे बाराही महिने आहेत, जे मानवाचे एक वर्ष बनवतात, हे द्विजश्रेष्ठ. ऋतूंची नावे वसंत (वसंत), ग्रीष्म (उन्हाळा), वर्षा (पावसाळा), शरद (शरद), हेमंत (पूर्वहिवाळा), आणि शिशिर (उत्तरहिवाळा) अशी आहेत. धाता, अर्यमन्, मित्र, वरुण, इंद्र, विवस्वान, पूषा, पर्जन्य, अंशु, आणि भाग—हे आदित्यांचे नावे आहेत. त्वष्टा, विष्णु, पुलस्त्य, पुलह, अत्रि, वसिष्ठ, अंगिरस, आणि भृगु—हे श्रेष्ठ ऋषी आहेत. भरद्वाज, गौतम, कश्यप, क्रतु, जमदग्नि, कौशिक, वासुकी, आणि कंकणिकार—हेही त्यात आहेत. तक्षक, नाग, एलपत्र, शंखपाल, आणि ऐरावत हे नाग, तसेच धनंजय, महापद्म, कर्कोटक, कंबळ, अश्वतर, तुम्बुरु, आणि नारद. हाहा आणि हुहु हे श्रेष्ठ गंधर्व, विश्वावसु हा उत्तम असुर, उग्रसेन, सुरुचि, परवसु, चित्रसेन तेजस्वी, उर्णायु, धृतराष्ट्र, सूर्यवर्च, आणि देवी कृतस्थला. शुभनना, शुभश्रोणी, दिव्य पुण्जिकस्थला, मेनका, सहजंया, प्रम्लोचा, शुचिस्मिता, अनुंलोचा, घृताची, विश्वाची, उर्वशी, प्रसिद्ध पूर्वचित्ती, आणि देवी तिलोत्तमा. रंभा, अम्भोजवधना, रथकृत, ग्रामणी, रथोजा, रथचित्र, सुभाहु, रथस्वन, वरुण, सुशेन, सेनाजित, तक्षक, अरिष्टनेमि, क्षतजित, सत्यजित. राक्षोहेती, प्रहेती, पौरुषय, वध, सर्प, व्याघ्र, पाणी, वायू, वीज आणि सूर्य—हे सर्व त्या दिव्य सूर्यरथाशी संबंधित आहेत. अशा प्रकारे, सर्व देवता, ऋषी, गंधर्व, अप्सरा, प्रधान, नाग, राक्षस, आणि इतर दिव्य शक्ती, सूर्याच्या रथावर आपापली भूमिका पार पाडतात, आणि सृष्टीच्या नियमानुसार, सूर्य आपल्या तेजाने, सृष्टीला जीवन देत, दिवसरात्र अविरत फिरतो.