शतशृंग पर्वतावर असामान्य शक्ती असलेल्या यक्षांची शंभर महानगरे वसलेली आहेत. ताम्राभ पर्वतावर काद्रवेयांचा निवास आहे, आणि विशाख पर्वतावर गुहाचे निवासस्थान आहे. श्वेतोदरा पर्वतावर श्रेष्ठ ऋषी आणि महात्मा सुपर्णाचा वास आहे; पिशाचक पर्वतावर कुबेराचे निवासस्थान आहे, तर हरिकूट पर्वतावर हरिचे घर आहे. कुमुद पर्वतावर किन्नरांचा निवास आहे; अंजन पर्वतावर चारणांचा वास आहे; कृष्ण पर्वतावर गंधर्वांची वस्ती आहे; पांडुर पर्वतावर सात नगरे आहेत. हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, विद्याधर सर्व सुखांनी संपन्न अशा अवस्थेत तिथे राहतात; सहस्रशिखर पर्वतावर भयंकर कर्म करणारे दैत्य वसतात. इंद्राच्या शत्रूंच्या सात हजार प्राचीन नगरे तिथे आहेत; मुकुट पर्वतावर नागांचा निवास आहे, आणि पुष्पकेतु पर्वतावर महान ऋषी राहतात. त्या प्रभुत्वशाली पर्वतांवर वैवस्वत, सोम, वायू, नागांचा अधिपती आणि तक्षक यांच्या चार निवासस्थान आहेत. तिथे ब्रह्मा, इंद्र, विष्णु, रुद्र, महान आत्मा गुह, कुबेर, सोम आणि अन्य महान आत्म्यांचे निवास आहेत. सीमा पर्वतांवरही मुख्य तीर्थस्थाने आहेत; श्रीकंठ आपल्या सर्वव्यापक निवासस्थानी, उमा समवेत, गुहेत वसतो. श्रीकंठ हे सर्व देवांचे अधिपती आणि या ब्रह्मांडाच्या उत्पत्तीचे कारण आहे, यात शंका नाही. अनंत आणि अन्य प्रत्येकजण एका ब्रह्मांडाच्या संरक्षक आहेत, आणि त्यांना सार्वभौम सम्राट म्हटले जाते; त्यानंतर विद्येश्वर येथे आहेत. आता, मी श्रीकंठच्या सीमा पर्वतांवरील निवासस्थाने थोडक्यात सांगतो; ऐका. हे संपूर्ण चराचर विश्व श्रीकंठच्या अधिपत्याखाली आहे; आता मी कालाग्निशिवापर्यंत विस्ताराने सांगतो. देवकूट पर्वताच्या मध्यभागी महाकूट नावाचा दिव्य परिसर आहे, जो सोन्या, बेरिल, माणिक, नीलम आणि पुष्कराज यांच्या तेजाने उजळलेला आहे. तो परिसर अन्य श्रेष्ठ रत्नांनी, शुद्ध आणि शुभ रत्नांनी सजलेला आहे, शंभर हजार शाखांनी समृद्ध आहे, आणि सर्व प्रकारच्या वृक्षांनी अलंकृत आहे. कंपक, अशोक, पुन्नाग, बकुल आणि असन वृक्षांनी सजलेला, पारिजाताने भरलेला, आणि विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी गजबजलेला आहे. शेकडो प्रकारच्या खनिजांनी अद्भुत, विविध फुलांनी भरलेला, फुलांच्या माळांनी सजलेला, आणि अद्वितीय जीवांच्या समूहांनी वेढलेला आहे. शुद्ध, मधुर जलप्रवाहांनी जोडलेला, एकल नद्या, फुलांनी विखुरलेल्या धबधब्यांनी सजलेला, आणि अनेक अद्भुत गोष्टींनी अलंकृत आहे. वाहत्या प्रवाहांनी फुलांचे गुच्छ वाहत, रंगीबेरंगी, मोठ्या मुळांनी आणि अनेक खोडांनी सजलेला आहे. खऱ्या अर्थाने आनंददायक, अखंड छायेत, दहा योजनांच्या वर्तुळात पसरलेला — तिथे 'भूतवन' नावाचा वन आहे, जेथे विविध जीवांचे निवासस्थान आहे. तिथे महान देव महादेव, शंकर, उच्च आत्मा, मोठ्या रत्नांनी सजलेले, तेजस्वी निवास आहे. सुवर्णभिंतींनी बांधलेले, रत्नांच्या द्वारांनी अलंकृत, आणि अद्भुत क्रिस्टल मनोऱ्यांनी जोडलेले आहे. सिंहासन रत्नांनी बनलेले, शुभ आणि तेजस्वी वस्त्रांनी झाकलेले, भूमीवर उत्तम रितीने ठेवलेले, आणि धन्य शर्वाच्या अधिपत्याखाली आहे. न कधी कोमेजणाऱ्या माळा, रंगीबेरंगी घरे, आणि क्रिस्टल स्तंभांनी जोडलेले भव्य मंडप आहेत. सर्व जीवांच्या अधिपतींनी सेवा केली जाते; ब्रह्मा, इंद्र, उपेंद्र, तसेच वराह, हत्ती, सिंह, अस्वल, वाघ, उंट आणि माकडांनी पूजा केली जाते. गिधाड आणि घुबडमुखी, तसेच हरिण आणि उंटमुखी जीव, विविध शक्तिशाली प्रमथांचे समूह, पर्वतशिखरासारखे विशाल आणि तेजस्वी आहेत. भयंकर, हिरव्या केसांचे, रांगोळी, मोठ्या हातांचे जीव, विविध रंग आणि रूपांनी, वेगवेगळ्या मुद्रा धारण करून उपस्थित आहेत. तेजस्वी चेहरे, गौरवशाली कृत्ये, श्रेष्ठ नंदीश्वर, ब्रह्मा, इंद्र आणि विष्णुंसारखे, अणिमा शक्तीपासून सुरू होणाऱ्या शक्तींनी संपन्न आहेत. कधीही अमरांनी आणि मोठ्या सभांनी रिकामे नसलेले, तिथे देव नेहमी जीवाधिपतीच्या पूजेसाठी उपस्थित असतात. झांजा, शंख, ढोल, भेरी, डिंडिम आणि गोमुख वाद्यांच्या मधुर सुरांनी, गोड गाण्यांनी आणि मोजून, गगनभेदी गर्जनांनी पूजा केली जाते. महादेव, प्रमथांचा अधिपती, प्रमथ, सिद्ध, ऋषी, देव, गंधर्व आणि महान आत्मा ब्रह्मा यांच्या पूजेला पात्र आहे. तिथे शंकराची पूजा इंद्र आणि इतरांनी केली जाते, जिथे शिखर विभाजित आणि सुंदर आहे, शंखाच्या तेजाने उजळलेले आहे. कैलास हे कुबेराचे निवासस्थान आहे, यक्षांचा महान आत्मा राजा, दहा दशलक्ष यक्ष आणि अन्य महान आत्म्यांचे निवास आहे. तिथेच भव, देवांचा अधिपती, याचे महान तीर्थ आहे; त्या तीर्थस्थानी सोम नेहमी आपल्या सेवकांसह, हरासह, वसतो. तिथे मंदाकिनी नावाची नदी आहे, जी नलिनी म्हणून ओळखली जाते, विपुल जलाने युक्त, सुवर्ण आणि रत्नांच्या पायऱ्यांनी सजलेली, कुबेराच्या दिव्य शिखरावर आहे. सुवर्ण कमळांनी सजलेली, सुवास, स्पर्श आणि गुणांनी संपन्न, निळ्या बेरिलच्या पानांनी, आणि मोठ्या सुवासिक, तेजस्वी कमळांनी अलंकृत आहे. कुमुद आणि मोठ्या कमळांच्या गुच्छांनी सजलेली, यक्ष, गंधर्व, दिव्य स्त्रिया आणि अप्सरांनी सेवा केली जाते. मंदाकिनी ही पवित्र, सुंदर नदी आहे, ज्याच्या जलाला देव, दैत्य, गंधर्व, यक्ष, राक्षस आणि किन्नर स्पर्श करतात. तिच्या उत्तरेकडील तीरावर भवाचे शुभ तीर्थ आहे, बेरिल रत्नांनी सजलेले, जिथे अविनाशी शंकर वसतो. सुवर्ण नंदाच्या पूर्व आणि दक्षिण किनाऱ्यावर एक वन आहे, जिथे हजारो द्विज, पशू आणि पक्ष्यांनी गजबजलेले आहे. तिथेच, आपल्या सेवकांसह आणि अंबेसह, तो पर्वतासारख्या घरात, नंदाच्या पश्चिम किनाऱ्यावर, दक्षिणेकडे किंचित झुकलेल्या ठिकाणी, क्रीडा करतो.