शिवाच्या कृपेने, देव, ऋषी आणि सिद्ध पुरुष त्यांच्या पत्नींसह आपापल्या निवासस्थानी स्थिर झाले आहेत. कश्यप आणि इतर महर्षी लक्ष्मी व अन्य पत्नीसह बिल्ववनात राहतात; ताळवनात इंद्र, उपेंद्र आणि सर्पात्मा जीव निवास करतात. उडुंबरवनात कर्दम आणि अन्य महान आत्मे आहेत; शुभ आणि पवित्र आम्रवनात विद्याधर आणि सिद्ध लोक राहतात. निम्बवनात नाग आणि सिद्धांचे समूह आहेत; किंशुकवनात सूर्य आणि रुद्रांचे समुदाय निवास करतात. पवित्र बीजपूरवनात दिव्य गुरूचा निवास आहे; कौमुदीवनात विष्णू आणि त्याचे अनुयायी श्रेष्ठ आत्मे आहेत. स्थलपद्मवनात, न्यग्रोध वृक्षाखाली, सर्व नाग राहतात; शेष, जो सर्व लोकांचा अभिमानी स्वामी आहे, तिथेच निवास करतो. तोच सर्व लोकांसाठी काल आहे, पाताळात स्थिर आहे; तोच विष्णूचा दिव्य मूर्तरूप, जगाचा गुरू, आणि हल हे शस्त्र घेऊन प्रकट झाला आहे. तेच देवांचा विश्रांतीस्थान आहे; ते हरि शक्तीचे कंगण आहे. पानसवनात दानव आणि अन्य जीव, शुक्रासह, राहतात. विशाखकवनात किन्नर आणि नाग आहेत; मनोहरवनात सर्व प्रकारच्या वृक्षांचे वैभव आहे. नंदीश्वर तिथे आहे, गणांच्या स्तुतिसह; संतानकवनाच्या मध्यभागी, देवी सरस्वती स्वतः उपस्थित आहे. अशा प्रकारे, संक्षिप्तपणे मी या वनातील विविध जीवांचे वर्णन केले; ते अनंत आहेत, आणि मीही त्यांचे पूर्ण वर्णन करू शकत नाही. शितांत शिखरावर, इंद्र शुभ पारिजातवनात राहतो; त्याच्या पूर्वेला विस्तीर्ण कुमुद पर्वतरांग आहे. तिथे आठ प्राचीन दानवांचे नगर निर्माण झाले; शुभ सुवर्णकोटरात महान आत्म्यांचे राक्षस राहतात. अठ्ठेचाळीस प्राचीन नीलकांचे नगर आहेत; आणि महान नील पर्वतावर पंधरा प्राचीन नगर आहेत. घोड्यासारख्या मुख असलेल्या श्रेष्ठ किन्नरांमध्ये, वेणुसौध नावाच्या पर्वतावर विद्याधरांची तीन नगरं आहेत. वैकुंठात तेजस्वी गरुड आहे; करंजावर नीललोहित; वसुधारावर वसूंनी निवास केला आहे. उत्तम रत्नधार पर्वतावर सात महान ऋषी राहतात; तिथे सात पवित्र स्थानं आहेत, ज्यात सिद्ध जीवांचे वास्तव्य आहे. एकशृंग पर्वतावर प्रजापतीचे महान निवासस्थान आहे; गजशैलावर दुर्गा आणि अन्य देवी, तसेच बुद्धिमान वसूंनी निवास केला आहे. आदित्य, रुद्र आणि अश्विन यांनीही तिथे आपली निवासस्थाने स्थापन केली आहेत; सुवर्णकटी पवित्र पर्वतावर ऐंशी दिव्य नगरं आहेत. सुनील पर्वतावर राक्षसांचे पाचशे दशलक्ष निवासस्थान आहे; पंचकूटावर प्राचीन नगरं होती, प्रत्येक पाचशे दशलक्ष विस्ताराची. शतशृंग पर्वतावर यक्षांचे शंभर नगर आहेत, त्यांची शक्ती अमाप आहे; ताम्राभावर काद्रवेय, आणि विशाखावर गुहाचे निवासस्थान आहे. श्वेतोदरा पर्वतावर श्रेष्ठ ऋषी आणि महान सुर्पर्ण निवास करतात; पिशाचकावर कुबेराचा निवास आहे, आणि हरिकूटावर हरिचे घर आहे. कुमुद पर्वतावर किन्नरांचे वास्तव्य आहे; अंजनावर चारणांचे निवासस्थान; कृष्णावर गंधर्वांचे घर; पांडुरावर सात नगरं आहेत. विद्याधर, सर्व सुखांनी युक्त, तिथे राहतात; सहस्रशिखर पर्वतावर उग्र कर्म असलेल्या दैत्य आहेत. इंद्राच्या शत्रूंची सात हजार प्राचीन नगरं आहेत; मुकुट पर्वतावर नागांचे निवासस्थान, आणि पुष्पकेतूवर महान ऋषी राहतात. प्रमुख पर्वतांवर वैवस्वत, सोम, वायु, नागांचा स्वामी आणि तक्षक यांची चार निवासस्थाने आहेत. ब्रह्मा, इंद्र, विष्णू, रुद्र, महान आत्मा गुह, कुबेर, सोम आणि इतर श्रेष्ठ आत्म्यांची निवासस्थाने आहेत. सीमावर्ती पर्वतांवरही मुख्य पवित्र स्थानं आहेत; श्रीकंठ गुहेत राहतो, जो सर्व विश्वाचा निवासस्थान आहे, उमा सोबत. श्रीकंठाची प्रभुता, देवांचा स्वामी आणि या ब्रह्मांडाच्या उत्पत्तीचे मूळ, हे श्रीकंठामुळेच आहे—यात शंका नाही. अनंत आणि अन्य प्रत्येक ब्रह्मांडाचे रक्षक आहेत, त्यांना सार्वभौम सम्राट म्हणतात; त्यानंतर विद्येश्वर येथे आहेत. आता मी संक्षिप्तपणे श्रीकंठाच्या अधिपत्याखालील स्थानांचे वर्णन करतो; ऐका. हे संपूर्ण ब्रह्मांड, चल-अचल, श्रीकंठाच्या अधिपत्याखाली आहे; आता मी कालाग्निशिवापर्यंत तपशीलवार वर्णन करतो. उज्ज्वल देवकूट पर्वतावर, महाकूटाच्या मध्यभागी, सुवर्ण, बेरिल, माणिक, नीलम आणि पुखराज यांच्या तेजाने भरलेले, आणि इतर उत्तम रत्नांनी अलंकृत, शुद्ध आणि शुभ, शंभर हजार शाखांनी सज्ज, सर्व प्रकारच्या वृक्षांनी शोभित, चंपक, अशोक, पुन्नाग, बकुल, असन वृक्षांनी अलंकृत, पारिजातांनी भरलेले, विविध पक्ष्यांच्या समूहांनी वसलेले, विविध खनिजांनी अद्भुत, रंगीबेरंगी फुलांनी भरलेले, फुलांच्या माळांनी शोभित, अद्वितीय जीवांच्या समूहांनी गजबजलेले, शुद्ध आणि मधुर पाण्याच्या झऱ्यांनी जोडलेले, एकेक झऱ्यांनी सज्ज, फुलांनी सज्ज धबधब्यांनी शोभित, अनेक आश्चर्यांनी अलंकृत, फुलांच्या गुच्छांनी वाहणाऱ्या प्रवाहांनी सज्ज, हिरव्या रंगाने, मोठ्या मुळांनी, अनेक खोडांच्या वृक्षांनी भरलेले, सतत छायायुक्त, दहा योजनांच्या परिघात विस्तारलेले—तेथे भूतवन आहे, विविध जीवांचे निवासस्थान. तिथेच तेजस्वी महादेव, शंकर, उच्च आत्मा, महान रत्नांनी अलंकृत, त्याचे दिव्य घर आहे.