इलावृतच्या पलीकडे निळ नावाचा रम्यक प्रदेश आहे, आणि त्या पुढे श्वेत नावाचा हिरण्मय प्रदेश आहे. हिरण्मयाच्या पलीकडे श्रुंगी नावाचा प्रदेश आहे, जिथे कुरु स्मरणात ठेवला जातो; धनुष्याच्या आकारात दोन विभाग आहेत—एक दक्षिणेला आणि एक उत्तरेला. चार लांब प्रदेश आहेत, ज्यांच्या मध्यभागी इलावृत आहे; मेरूच्या पश्चिम आणि पूर्वेला आणखी दोन लांब प्रदेश आहेत. निषधाच्या दक्षिणेला अर्ध यज्ञवेदी म्हणतात, आणि तसाच भाग उत्तरेला आहे; दक्षिण अर्धावर तीन प्रदेश आहेत, आणि उत्तरेकडेही तीन प्रदेश आहेत. या सगळ्यांच्या मध्ये मेरूचा मध्यभाग म्हणजे इलावृत आहे, जो निळाच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला आहे. उत्तरेकडे मोठा मालयवान पर्वत उगवलेला आहे, जो दोन हजार योजन उंच आहे. त्याची लांबी बत्तीस हजार योजन आहे; त्याच्या पश्चिमेला गंधमादन पर्वत आहे. गंधमादन पर्वतही मालयवानइतकाच लांब आहे, आणि सर्व दिशांनी जंबूद्वीपाच्या रुंदीइतका आहे. हे सहा वर्षपर्वत पूर्व दिशेकडे नीट पसरलेले आहेत; त्यांच्या दोन्ही टोकांना पूर्व आणि पश्चिम समुद्रात ते बुडालेले आहेत. हिमवान पर्वत बहुतेक बर्फाच्छादित आहे, हेमकूट सोन्यासारखा आहे, आणि निषधही सोन्यासारखा आहे, जो उगवत्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे. मेरू पर्वत चार रंगांचा आणि सुवर्णछटायुक्त आहे; तो उंच उठलेला, गोल आकाराचा असून, चार बाजूंनी ताठ उभा आहे. तो निळा, वैडूर्याप्रमाणे, शुभ्र, तेजस्वी, सोन्यासारखा आणि मोराच्या पिसासारख्या रंगाचा आहे; त्याला तीन शिखरे आहेत आणि तो पिवळ्या सोन्याचा बनलेला आहे. आता मुख्य पर्वतांची माहिती पुन्हा ऐक: पूर्वेला मंदार आणि देवकूट हे दोन पर्वत आहेत. कैलास आणि गंधमादन, तसेच हेमवान हे पर्वत पूर्व दिशेला समुद्राच्या आत पसरलेले आहेत. निषध आणि पारियात्र हे दोन उत्तम पर्वत आहेत; जसे पूर्वेला मागील पर्वत आहेत, तसे हे दक्षिण आणि पश्चिमेला आहेत. त्रिशृंग आणि जारुचि हे दोन उत्तम पर्वत उत्तरेला आहेत; हेही पूर्वेकडे पसरलेले असून समुद्रात स्थित आहेत. ज्ञानी लोक या आठ पर्वतांना सीमा पर्वत म्हणतात; आणि हे मेरू, द्विजश्रेष्ठा, हे उंच सुवर्ण पर्वत आहे. त्याला चार महान शिखरे आहेत, चारही दिशांना, ज्यामुळे सात द्वीपांची पृथ्वी स्थिर राहते, हलत नाही. प्रत्येक शिखराची लांबी दहा हजार योजन आहे; पूर्वेला मंदार, दक्षिणेला गंधमादन, पश्चिमेला विपुल, आणि उत्तरेला सुपार्श्व आहे. या शिखरांवर चार महान वृक्ष उगवले आहेत, जे द्वीपांचे ध्वज आहेत. मंदार पर्वताच्या शिखरावर केतुराट नावाचा महान वृक्ष आहे, त्याच्या फांद्या पसरलेल्या आहेत, आणि कदंब, हा पवित्र वृक्ष आहे. दक्षिण पर्वताच्या शिखरावर, देवांनी पूजलेला, जांभू वृक्ष आहे, जो नेहमी मंगल फळ देतो आणि हारांनी सजलेला असतो. दक्षिण द्वीपावर हा प्रसिद्ध जांभू वृक्ष आहे; पश्चिमेकडील विपुल पर्वताच्या शिखरावर आहे. त्याच्या शिखरावर महान अश्वत्थ वृक्ष उगवलेला आहे; उत्तरेकडील सुपार्श्वच्या शिखरावर एक भव्य वटवृक्ष आहे. हा वटवृक्ष अत्यंत मोठ्या खोडाचा असून, अनेक योजन व्यापतो. आता मी या चार प्रमुख पर्वतांचे वर्णन क्रमाने करतो. या पर्वतांवर चार रमणीय, दिव्य देवांचे क्रीडास्थान आहेत, जे सर्व ऋतूंमध्ये आणि काळात मनोहर आहेत. चारही दिशांना असलेल्या वनांची नावे अशी आहेत: पूर्वेला चैत्ररथ, दक्षिणेला गंधमादन, पश्चिमेला वैभ्राज, आणि उत्तरेला सवितृचे वन. पूर्वेला मित्रेश्वर आहे, त्यानंतर षष्ठेश्वर; पश्चिमेला वर्येश्वर, उत्तरेला अम्रकेश्वर. तसेच, चार महान सरोवरे आहेत: पूर्वेला अरुणोढ, दक्षिणेला मानस, पश्चिमेला सितोदा, उत्तरेला महाभद्र. दक्षिणेला शाखा क्षेत्र आहे, पश्चिमेला विशाखा क्षेत्र; उत्तरेला नैगमेयाचे क्षेत्र आहे, आणि पूर्वेला कुमाराचे क्षेत्र आहे. अरुणोढाच्या पूर्वेला शैलेन्द्र नावाचे पर्वत आहेत. त्यांची थोडक्यात माहिती देतो, कारण सविस्तर वर्णन शक्य नाही: सितान्त, कुरंड, कुरर, आणि उत्तम अचल पर्वत; विकर, मनिशैल, वृक्षवन, अचल, महानिळ, रुचक, सबिंदू, आणि दर्डुर. वेणुमान, समेघ, निषध—हे दिव्य पर्वत आहेत; हे सर्व प्रमुख पर्वत असून, इतरही पर्वत आहेत. मंदारच्या पूर्वेला हे सिद्धांचे निवासस्थान म्हणून घोषित केले आहेत; या सर्व महान पर्वतांमध्ये, गुहांत आणि वनेत, दिव्य रुद्रक्षेत्रे, विष्णुक्षेत्रे आणि नारायणक्षेत्रे आहेत; मानस सरोवराच्या दक्षिणेला महान पर्वत आहेत. त्यांची थोडक्यात नावे सांगतो: शैल, विशिर, शिखर, उत्तम अचल पर्वत; एकशृंग, महाशूल, गजशैल, पिशाचक, पंचशैल, कैलास, आणि उत्तम हिमवान.