जंबूद्वीप हे नऊ विभागांनी विभाजित आहे. प्रत्येक विभागाला स्वतःची नदी, देश आणि पर्वतराज आहे. आता मी या जंबूद्वीपातील नऊ विभागांचे योग्य वर्णन करतो. हे ऐका—त्यांची मापे, आकार, आणि योजनेनुसार अंतर सांगतो. जंबूद्वीपाचा प्रत्येक विभाग एक लाख योजने इतका आहे; आणि प्रत्येक पुढील द्वीप हे मागीलपेक्षा दुप्पट विस्तारलेले आहे. संपूर्ण पृथ्वी आणि तिच्याभोवतीचे समुद्र, मिळून पन्नास कोटी योजने रुंदीची आहे, सात द्वीपांनी युक्त आणि शुभ असे लोकालोक पर्वताने वेढलेली आहे. मेरूच्या उत्तरेस नील पर्वत आहे, त्याच्या पुढे श्वेत पर्वत, आणि त्याच्या पुढे शृंगी पर्वत—हे तीन पर्वत म्हणजेच वर्षपर्वत होत. पूर्वेस जठर आणि देवकूट पर्वत आहेत; मेरूच्या दक्षिणेस निषध पर्वत, त्याच्या पुढे हेमकूट पर्वत, आणि त्याच्या पुढे हिमवान पर्वत आहे. मेरूच्या पश्चिमेस दोन पर्वत आहेत—धराधर आणि माल्यवान; तसेच गंधमादन पर्वत. हे पर्वत उत्तरेकडे पसरले आहेत. हे सर्व राजसी पर्वत सिद्ध आणि चारणांच्या वासासाठी प्रसिद्ध आहेत. प्रत्येक पर्वतांमध्ये नव्हे, तर त्यांच्यातील अंतर नऊ हजार योजने आहे. हिमवत प्रदेश म्हणजेच भारत म्हणून प्रसिद्ध आहे; हेमकूटच्या पलीकडे किम्पुरुष नावाचा देश आहे. हेमकूटच्या पुढे निषध पर्वत आहे, ज्याला हरिवर्ष म्हणतात; हरिवर्षाच्या पुढे मेरूच्या आजूबाजूला शुभ इलावृत प्रदेश आहे. इलावृतच्या पुढे नील पर्वत आहे, ज्याला रम्यक म्हणतात; रम्यकच्या पुढे श्वेत पर्वत आहे, ज्याला हिरण्मय म्हणतात. हिरण्मयच्या पुढे शृंगी पर्वत आहे, जिथे कुरू प्रदेश आहे; धनुष्याच्या आकारात दोन प्रदेश आहेत—एक दक्षिणेला आणि एक उत्तरेला. चार लांब प्रदेश आहेत, आणि इलावृत मध्यभागी आहे; मेरूच्या पूर्व आणि पश्चिमेस दोन लांब प्रदेश आहेत. निषधच्या दक्षिणेस अर्धवेदी म्हणतात, आणि उत्तरेसही तेच नाव आहे; दक्षिण अर्धभागात तीन विभाग, आणि उत्तरेसही तीन विभाग आहेत. या सर्वांच्या मध्ये मेरूचा मध्यभाग इलावृत आहे; नीलच्या दक्षिणेस व निषधच्या उत्तरेस आहे. उत्तरेस माल्यवान हा महान पर्वत उभा आहे, जो दोन हजार योजने उंच आहे. त्याची लांबी बत्तीस हजार योजने आहे; त्याच्या पश्चिमेस गंधमादन पर्वत आहे. गंधमादन पर्वताची लांबीही माल्यवानइतकीच आहे, आणि जंबूद्वीपाच्या रुंदीइतकीच सर्व दिशांना पसरलेली आहे. हे सहा वर्षपर्वत पूर्वेकडे पसरलेले आहेत, दोन्ही बाजूंना पूर्व आणि पश्चिम समुद्रात बुडालेले आहेत. हिमवान पर्वत मुख्यतः बर्फाच्छादित आहे; हेमकूट सुवर्णासारखा आहे; निषधही सोन्यासारखा, तेजस्वी आणि नवसूर्यासारखा आहे. मेरू पर्वताला चार रंग आहेत, सुवर्णाभ आहे, उंच, गोलाकार, आणि चौकोनी आकाराचा आहे. तो निळा, वैडूर्य रत्नाचा, पांढरा, तेजस्वी, सुवर्णाचा, आणि मोराच्या पिसासारखा रंगीबेरंगी आहे; तीन शिखरांचा, पिवळ्या सोन्याचा बनलेला आहे. आता या पर्वतांचा संक्षिप्त आढावा दिला; आता ऐका—पूर्व दिशेला मंदर आणि देवकूट हे दोन पर्वत आहेत. कैलास, गंधमाद आणि हिमवान हे पर्वतही पूर्वेस आहेत, समुद्रात पसरलेले आहेत. निषध आणि पारियात्र हे दोन श्रेष्ठ पर्वत आहेत; पूर्वेकडील पर्वतांप्रमाणे हे दक्षिण आणि पश्चिमेस आहेत. त्रिशृंग आणि जारुचि हे दोन उत्तरेस महान पर्वत आहेत; हेही पूर्वेकडे पसरलेले आणि समुद्रात स्थित आहेत. हे आठ पर्वत म्हणजे सीमा पर्वत होत; आणि मेरू पर्वत हा सुवर्णमय, उंच, श्रेष्ठ पर्वत आहे. त्याला चार महान शिखरे आहेत, जी चार दिशांना आहेत, आणि त्यांच्या आधाराने पृथ्वी व सात द्वीप स्थिर राहतात. या प्रत्येक शिखराची लांबी दहा हजार योजने आहे; पूर्वेस मंदर, दक्षिणेस गंधमादन, पश्चिमेस विपुल, आणि उत्तरेस सुपार्श्व नावाचे शिखर आहे. या शिखरांवर चार महान वृक्ष उगवले आहेत—हे द्वीपांचे ध्वज आहेत. मंदर शिखरावर केतुराट नावाचे महान वृक्ष, त्याच्या फांद्या पसरलेल्या आहेत, आणि कदंब हे पवित्र वृक्ष आहे. दक्षिण पर्वताच्या शिखरावर, जे देवांनी पूजले जाते, जांभूळ वृक्ष नेहमी फळांनी आणि माळांनी सुशोभित असतो. दक्षिण द्वीपावर जांभूळ वृक्ष जगभर प्रसिद्ध आहे; पश्चिमेकडील महान विपुल पर्वताच्या शिखरावर महान अश्वत्थ वृक्ष उगवलेला आहे. उत्तरेस सुपार्श्व शिखरावर विशाल वटवृक्ष आहे, ज्याचा खोड अनेक योजने व्यापतो. या चार श्रेष्ठ पर्वतांचे मी आता वर्णन करतो. या चारही दिशांना चार रमणीय, दिव्य देवस्थानांचे उपवन आहेत, जे सर्व ऋतूंमध्ये आकर्षक आहेत. चार दिशांच्या उपवनांची नावे अशी आहेत: पूर्वेस चित्ररथ, दक्षिणेस गंधमादन, पश्चिमेस वैभ्राज, आणि उत्तरेस सवितृचे वन. पूर्वेस मित्रेश्वर, त्यानंतर षष्ठेश्वर; पश्चिमेस वरेश्वर, उत्तरेस अम्रकेश्वर आहेत. तसेच, चार महान सरोवरे आहेत. महर्षी पर्वतांवर आणि उपवनेमध्ये क्रीडा करतात; पूर्वेस अरुणोदा सरोवर आहे, आणि दक्षिणेस मानस सरोवर म्हणून प्रसिद्ध आहे.