शक्री, यम, सोम, वरुण, निरृति आणि अग्नी यांच्या भव्य आणि रम्य नगरी या दिव्य प्रदेशात आहेत. वायू आणि रुद्र यांच्या राजवाडे शर्वाच्या निवासस्थानाच्या सभोवताली विखुरलेले आहेत, आणि त्या विविध राजवाड्यांत प्रत्येक देवता आपल्या स्थानावर विराजमान आहे. ईश्वरीच्या उत्तरपूर्व दिशेत, सतत पूजा चालू असलेल्या ईश्वरी क्षेत्र आहे; तेथे सिद्ध आणि शिष्यांनी पूजित असलेले, पुण्यशाली शैलादी भगवान निवास करतात. देवांचा अधिपती सनत्कुमार, सिद्धांसह आनंदाने बसलेला आहे; सनक, सनंद आणि अशा हजारो अन्य सिद्धही उपस्थित आहेत. काही ठिकाणी योगाचा प्रदेश आहे, तर दुसऱ्या ठिकाणी भोगाचा; तेथे एक तेजस्वी महाल आहे, जो तरुण सूर्याप्रमाणे उजळतो. शैलादींच्या शुभ निवासस्थानी गणेश, कार्तिकेय आणि हजारो गणांचा समुदाय आहे. तिथे माता सुयशा आणि सुनैत्रा, तसेच मदन, उपस्थित आहेत; आणि त्या स्थानाच्या पायथ्याशी जांबूनदी नावाची नदी वाहते. या नदीच्या दक्षिण बाजूला सुंदर, उंच आणि विशाल जांबू वृक्ष आहे, जो सर्व ऋतूंमध्ये फळ देतो. मेरुच्या आजूबाजूला विशाल आणि शुभ प्रदेश आहे, जिथे वर्षमिल वृक्षांनी आच्छादित आहे; काही जांबू फळ खातात, तर काही दिव्य अमृताचा आस्वाद घेतात. या प्रदेशात विविध रंगांचे भोगकर्ता आहेत, जे जांबुनदा सोन्यासारखे दिसतात; मेरुच्या पायथ्याशी राहणारे ब्राह्मण या शुभ मध्यखंडाला "मध्यम द्वीप" म्हणतात. याला नऊ प्रदेश लाभले आहेत, प्रत्येकाला स्वतःची नदी, देश आणि पर्वत अधिपती आहे; आता मी जांबूद्वीपाच्या या नऊ प्रदेशांचे वर्णन करतो. माझ्याकडून ऐका — त्याची मापे, वर्तुळ आणि अंतर योजनेमध्ये सांगतो. शंभर हजार योजने हे माप सांगितले आहे; प्रत्येक द्वीप मागील द्वीपाच्या दुप्पट आहे, प्रत्येक वेळी दोनपट वाढते. पृथ्वी आणि तिच्या महासागरांसह, पन्नास कोटी योजने इतकी रुंदी सांगितली आहे; सात द्वीपांसह, आणि शुभ लोकालोक पर्वताने वेढलेली आहे. मेरुच्या उत्तरेला निळा पर्वत आहे, त्याच्या पुढे श्वेत पर्वत, आणि त्याच्या पुढे श्रिंगी पर्वत — हे तीन वरषपर्वत आहेत. पूर्वेला जठर आणि देवकूट पर्वत आहेत; मेरुच्या दक्षिणेला निषध पर्वत, त्याच्या पुढे हेमकूट, आणि त्याच्या पुढे हिमवान पर्वत आहे. मेरुच्या पश्चिमेला धराधर आणि माल्यवान हे दोन पर्वत आहेत; गांधमादन पर्वतही तिथेच आहे — हे पर्वत उत्तरेला पसरलेले आहेत. हे राजपर्वत सिद्ध आणि चारण यांच्या वावराचे आहेत; प्रत्येक पर्वताच्या मधे नऊ हजार योजनेचे अंतर आहे. हिमवत प्रदेश प्रसिद्ध आहे "भारता" म्हणून; हेमकूटच्या पलीकडे "किंपुरुष" देश आहे. हेमकूटच्या पलीकडे निषध आहे, आणि ते "हरिवर्ष" म्हणून ओळखले जाते; हरिवर्षच्या पुढे मेरुचे शुभ इलावृत्त प्रदेश आहे. इलावृत्तच्या पुढे निळा पर्वत आहे, जो "रम्यक" म्हणून प्रसिद्ध आहे; रम्यकच्या पुढे श्वेत पर्वत आहे, "हिरण्मय" म्हणून ओळखला जातो. हिरण्मयाच्या पुढे श्रिंगी पर्वत आहे, आणि तिथे "कुरु" प्रदेश स्मरणात आहे; धनुष्याच्या आकारात दोन प्रदेश आहेत, एक दक्षिण आणि एक उत्तर. चार लांब प्रदेश आहेत, आणि इलावृत्त मध्यभागी आहे; मेरुच्या पश्चिम आणि पूर्वेला आणखी दोन लांब प्रदेश आहेत. निषधच्या दक्षिणेला "अर्धवेदी" प्रदेश आहे, आणि त्याचप्रमाणे उत्तरला; दक्षिण अर्धवेदीवर तीन प्रदेश आहेत, आणि उत्तर अर्धवेदीवरही तीन. या सर्वांच्या मधे मेरुचा मध्यभाग म्हणजे इलावृत्त; निळाच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरला. उत्तर दिशेला माल्यवान पर्वत उभा आहे, जो दोन हजार योजने उंच आहे. त्याची लांबी बत्तीस हजार योजने आहे; त्याच्या पश्चिमेला गांधमादन पर्वत आहे. गांधमादन पर्वत माल्यवानइतकाच लांब आहे, आणि जांबूद्वीपाच्या रुंदीइतका विस्तारलेला आहे. हे सहा वरषपर्वत पूर्वेकडे विस्तारलेले आहेत, आणि दोन्ही बाजूंनी पूर्व आणि पश्चिम महासागरात बुडलेले आहेत. हिमवान पर्वत मुख्यतः बर्फाळ आहे, हेमकूट आणि निषध पर्वत सोन्यासारखे आहेत, आणि निषध तरुण सूर्याप्रमाणे चमकतो. मेरु पर्वत चार रंगांचा आणि सोन्यासारखा वर्ण आहे, तो उंच, गोल आकाराचा, आणि चार बाजूंनी उभा आहे. तो निळा, बेरिलचा, पांढरा, चमकणारा, सोन्याचा, आणि मोराच्या पिसासारखा रंगाचा आहे; तीन शिखर असलेला, आणि पिवळ्या सोन्याचा बनलेला आहे. आता पर्वतांचा संक्षिप्त वर्णन झाले; आता पुन्हा ऐका — पूर्व दिशेला मंदार आणि देवकूट पर्वत आहेत. कैलास आणि गांधमाद, तसेच हेमवान, हे पर्वत पूर्वेकडे आहेत, महासागरात विस्तारलेले आहेत. निषध आणि पारियात्र हे दोन उत्तम पर्वत आहेत; पूर्वेकडील पर्वतांप्रमाणे, हे दक्षिण आणि पश्चिमेला आहेत. त्रिशृंग आणि जारुची हे दोन उत्तम पर्वत उत्तर दिशेला आहेत; हे पर्वतही पूर्वेकडे पसरलेले असून महासागरात आहेत. हे आठ पर्वत विद्वानांनी सीमारेषा पर्वत म्हणून ओळखले आहेत; आणि मेरु, द्विजश्रेष्ठा, हा उंच सोन्याचा पर्वत आहे. त्याला चार दिशांना चार मोठी शिखरे आहेत, ज्यामुळे पृथ्वी आणि तिचे सात द्वीप स्थिर राहतात, हलत नाहीत. प्रत्येक शिखराची लांबी दहा हजार योजने आहे; पूर्वेला मंदार, दक्षिणेला गांधमादन, पश्चिमेला विपुल, आणि उत्तरला सुपार्श्व आहे. या चार दिशांना चार मोठी वृक्ष वाढले आहेत, जे द्वीपांचे ध्वज आहेत.