महेश्वरांच्या मंगल स्पर्शाने सुवर्णमय झालेला तो पर्वत, धत्तूरा फुलासारखा तेजस्वी दिसतो आणि सर्व देवतांचे निवासस्थान आहे. हा पर्वत देवतांचा क्रीडाभूमी आहे, असंख्य अद्भुत गोष्टींनी परिपूर्ण आहे, आणि या महान पर्वताची लांबी एक लाख योजन इतकी आहे असे सांगितले जाते. पृथ्वीखाली तो सोळा हजार योजन खोलवर पसरलेला आहे, आणि वरच्या बाजूला पर्वतशिखरांचा उर्वरित भाग आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो. या पर्वताची मुळे अगाध लांबीची आहेत, आणि त्याच्या तळाशी रुंदी शिखरापेक्षा दुप्पट आहे. पूर्वेकडे तो पद्मरागासारखा चमकतो, दक्षिणेला सुवर्णासारखा, पश्चिमेला निळ्या नीलमणीसारखा, आणि उत्तरेला प्रवाळाच्या प्रभेने झळाळतो. पर्वताच्या पूर्वेस अमरावती नगरी आहे, जी विविध राजवाड्यांनी गजबजलेली, विविध देवांच्या समुदायांनी भरलेली आणि रत्नजाळांनी आच्छादलेली आहे. तिच्या प्रवेशद्वारांना विविध आकार असून, ते सुवर्ण व रत्नांनी सुशोभित आहेत; कमानींवर सुवर्ण अलंकार व रत्नमाळा झळकत आहेत. या नगरीत कुशल संभाषक, विनोदी मंडळी, विविध प्रकारच्या अलंकारांनी सजलेली स्त्रिया, आणि मद्यप्राशनामुळे डोलणाऱ्या डोळ्यांच्या स्त्रिया वावरतात. सर्वत्र हजारो स्त्रिया व अप्सरा आहेत, सुंदर कमळांनी फुललेल्या तलावांनी नगरी भरलेली आहे. सुवर्ण पायऱ्या, सुवर्ण वाळूचे ढीग, निळ्या व इतर कमळांची फुले, तसेच सुवासिक सुवर्ण फुले याने ती शोभली आहे. अशा तलावांनी, नद्या व प्रवाहांनी अलंकृत झालेली ही दिव्य नगरी त्या शुभ पर्वताला अधिकच तेज देते. दक्षिण-पूर्वेस तेजस्विनी नावाची, अग्नीची दिव्य नगरी आहे, जी अमरावतीच्या तुल्य आहे व सर्व सुखांनी युक्त आहे. दक्षिणेस वैवस्वती नगरी आहे, ती यमराजांची असून, शुद्ध सुवर्णाच्या दैवी महालांनी वेढलेली आहे. नैऋत्य दिशेला शुद्धवती नावाची सुंदर, काळ्या रंगाची नगरी आहे, आणि त्या प्रमाणे वायव्येस गंधवती नावाची तेजस्वी नगरी आहे. ईशान्येस, पर्वताच्या काठाशी, महोदय नावाची प्रसिद्ध नगरी आहे, जी नेहमीच स्वर्गात झळकत असते. ही नगरी ब्रह्मा, विष्णू, महेश्वर आणि इतर देवतांचे निवासस्थान आहे; सर्व सुखांनी परिपूर्ण, पवित्र, तलावांनी अलंकृत, आणि सर्व नगरींमध्ये श्रेष्ठ आहे. येथे सिद्ध, यक्ष, गंधर्व, श्रेष्ठ ऋषी, आणि विविध रूपधारी चार प्रकारच्या जीवांचे समुदाय भरलेले आहेत. पर्वताच्या शिखरावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, डावीकडे एक विशाल राजवाडा आहे, जो शुद्ध स्फटिकासारखा झळाळतो आणि ज्याला हजार प्रांगणे आहेत. तेथे चंद्र, सूर्य व अग्नि हे ज्यांचे नेत्र आहेत, असे महाबाहू शर्व, देवी व कार्त्तिकेयासह रत्नसिंहासनावर विराजमान आहेत. त्याच्याजवळच, हरिचा राजवाडा आहे, तो अर्ध्या आकाराचा, दिव्य पद्मराग रत्नांनी बनलेला; आणि दक्षिणेस, पद्मजाचा तेजस्वी महाल आहे. त्याचप्रमाणे, शक्र, यम, सोम, वरुण, निरृति आणि अग्नी यांच्या भव्य व रमणीय नगरी आहेत. तसेच, वायू व रुद्र यांच्या राजवाड्यांनी शर्वाच्या निवासस्थानाला वेढले आहे; त्या विविध दिव्य राजवाड्यांत प्रत्येकी आपापल्या जागी देवता वास करतात. ईशान्येस, ईश्वराच्या प्रदेशात, अखंड पूजेची स्थापना आहे; तेथे सिद्ध व शिष्यांनी पूजनीय असलेले पुण्यशाली शैलादी भगवान वास करतात. देवांचा अधिपती सनत्कुमार, सिद्धांसह आनंदपूर्वक बसतात; सनक, सनंदन व हजारो इतर त्यांच्यासोबत आहेत. कुठे योगभूमी आहे, तर कुठे भोगभूमी; तेथे एक तेजस्वी राजवाडा आहे, जो तरुण सूर्यासारखा झळाळतो. तेथे शुभ शैलादीचे निवासस्थान आहे, जिथे गणेश, कार्त्तिकेय आणि हजारो गणांचा समुदाय आहे. तेथे सुयशा व सुनेत्रा या मातृका, मदन, आणि तळाशी जांबूनदी नावाची नदी आहे. दक्षिणेला सुंदर जांबू वृक्ष आहे, जो फार उंच व रुंद असून, सर्व ऋतूंमध्ये फळे देतो. मेरूच्या सभोवताली विशाल व शुभ प्रदेश आहे, जो वर्षमिल वृक्षांनी आच्छादलेला आहे; तेथे काही जांबू फळे खातात, तर काही अमृतपान करतात. तेथील भोगकर्ता विविध रंगांचे असून, जांबूनदी सुवर्णासारखे भासतात; मेरूच्या पायथ्याशी राहणारे ब्राह्मण या प्रदेशाला शुभ मध्यखंड असे म्हणतात. हा प्रदेश नऊ विभागांनी युक्त आहे, प्रत्येकाचे वेगळे नदी, देश व पर्वताधिपती आहेत; आता मी जांबूद्वीपाचे हे नऊ विभाग योग्य प्रकारे सांगतो. माझ्याकडून त्यांचे माप, परिघ, आणि योजनातील अंतर ऐका. एक लाख योजन हे माप सांगितले जाते; प्रत्येक द्वीप मागील द्वीपाच्या दुप्पट असून, प्रत्येक वेळी ते दोनपट वाढते. पृथ्वी व सात महासागरांसह तिची रुंदी पन्नास कोटी योजन आहे, आणि ती लोकालोक पर्वताने वेढलेली आहे. मेरूच्या उत्तरेस नील पर्वत आहे, त्याच्या उत्तरेस पुन्हा श्वेत पर्वत, आणि पुन्हा त्याच्या उत्तरेस श्रृंगी पर्वत आहे—हे तीन पर्वत वर्षपर्वत आहेत. पूर्वेस जठर व देवकूट हे पर्वत आहेत; मेरूच्या दक्षिणेस निषध पर्वत, त्याच्या दक्षिणेस हेमकूट पर्वत, आणि त्याच्या दक्षिणेस हिमालय आहे. पश्चिमेस दोन पर्वत आहेत—धराधर व माल्यवान; तेथेच गंधमादन पर्वत आहे—हे दोन पर्वत उत्तरेकडे पसरत आहेत. हे सर्व राजपर्वत आहेत, सिद्ध व चारण येथे नेहमी वावरतात; प्रत्येक पर्वतांमधील अंतर नऊ हजार योजन आहे. हिमवत प्रदेश भारत म्हणून प्रसिद्ध आहे; हेमकूटच्या पलीकडे किम्पुरुष देश आहे. हेमकूटच्या पलीकडे निषध आहे, ज्याला हरिवर्ष म्हणतात; हरिवर्षाच्या पुढे मेरूचा शुभ इलावृत प्रदेश आहे. अशा प्रकारे, या दिव्य मेरू पर्वताच्या भव्यतेचे, त्यावरील नगरींचे, देवता व सिद्धांच्या वासाचे, आणि जांबूद्वीपाच्या प्रदेशांचे हे मंगल वर्णन आहे.