सावधपणे ऐका—आता मी नाभीच्या उत्पत्तीची कथा सांगतो. नाभी हा अत्यंत विद्वान होता. त्याने मेरुदेवीपासून एक पुत्र प्राप्त केला. तो पुत्र म्हणजे ऋषभ, सर्व क्षत्रियांमध्ये श्रेष्ठ, राजांच्या राजांमध्ये अग्रगण्य, आणि सर्वांचा मान्य होता. ऋषभापासून भरताचा जन्म झाला—भरत हा त्याच्या शंभर पुत्रांमध्ये ज्येष्ठ, पराक्रमी आणि वीर होता. ऋषभाने आपल्या पुत्रावर अपार प्रेम केले. त्याने ज्ञान आणि वैराग्यावर आधारित राज्यकारभार भरताच्या हाती दिला. इंद्रियांच्या महान सर्पांना जिंकून, ऋषभाने भरताला राजा म्हणून प्रतिष्ठित केले. त्यानंतर, पूर्ण समाधीने, आपल्या आत्म्यातच परब्रह्म परमात्म्याची स्थापना करून, ऋषभ नग्न, जटाधारी, उपवास करणारा, वल्कलधारी झाला आणि अंधकारात प्रवेश केला—म्हणजेच, सर्व इच्छांना व शंका सोडून, त्याने सर्वोच्च शैवपद प्राप्त केले. ऋषभाने हिमालयाच्या दक्षिणेकडील प्रदेश भरताला दिला. म्हणूनच, त्या प्रदेशाला भरताच्या नावावरून "भारत" असे ज्ञानी लोक ओळखतात. भरताचा पुत्र होता सुमती—तो अत्यंत विद्वान आणि धर्मनिष्ठ होता. भरताने आपल्या राज्यात सुमतीला राजा म्हणून स्थापले आणि स्वतःच्या कीर्तीचा त्याग करून वनात प्रवेश केला. या विशाल द्वीपाच्या मध्यभागी मेरू नावाचा महान पर्वत उभा आहे. तो विविध मौल्यवान रत्नांनी सजलेला असून, स्थिर पर्वतांमध्ये सर्वश्रेष्ठ मानला जातो. या पर्वताची उंची चौर्याऐंशी हजार योजने आहे; त्याची मूळे सोळा हजार योजने खाली पसरली आहेत, आणि इतकीच रुंदी व खोलीही आहे. हा पर्वत उलथलेल्या पात्रासारखा आकाराचा आहे—त्याच्या शिखराची रुंदी बत्तीस हजार योजने असून, परिघ त्याच्या तिप्पट आहे. महेश्वराच्या शुभ स्पर्शाने हा पर्वत सुवर्णमय झाला आहे. तो धत्तूराच्या फुलासारखा उजळतो आणि सर्व देवतांचे निवासस्थान आहे. मेरू पर्वत देवतांचा क्रीडांगण आहे, असंख्य अद्भुत गोष्टींनी परिपूर्ण आहे. या पर्वताची लांबी एक लक्ष योजने आहे. पृथ्वीखाली आणि वर, दोन्ही बाजूंनी सोळा हजार योजनेपर्यंत त्याची शिखरे पसरली आहेत. त्याच्या मूळांची लांबी अनंत आहे, आणि पाया शिखराच्या दुप्पट रुंद आहे. पूर्वेकडे हा पर्वत पद्मरागासारखा चमकतो; दक्षिणेकडे तो सुवर्णासारखा दिसतो; पश्चिमेकडे नीलमणीसारखा, आणि उत्तर दिशेला प्रवाळासारखा तेजस्वी आहे. पर्वताच्या पूर्वेला अमरावती नगरी आहे—ती विविध राजप्रासादांनी, अनेक देवगणांनी, रत्नांच्या जाळ्यांनी सजलेली आहे. त्या नगरीचे प्रवेशद्वार विविध आकारांचे, सोन्याने व रत्नांनी अलंकृत आहेत; कमानींवर सुंदर सोन्याच्या नक्षी व रत्नांनी मार्ग शोभवले आहेत. तीथे कुशल संवादक, विनोदी, विविध अलंकारांनी सजलेली लोक व सुंदर स्त्रिया वसतात—ज्यांच्या उरोजांच्या भाराने त्या वाकलेल्या आहेत, आणि मद्याच्या नशेत त्यांच्या डोळ्यांची हालचाल होते. हजारो अप्सरा आणि रमणीय स्त्रियांनी ती नगरी भरलेली आहे. कमळांनी फुललेली सुंदर जलाशये, सुवर्णाची पायऱ्या, सोन्याचा वाळूचे ढीग, निळ्या व इतर कमळांची पुष्कळता, सुवासिक सुवर्णफुले—या सर्वांनी ती नगरी अलंकृत आहे. सरोवर, नद्या, आणि प्रवाहांनी परिपूर्ण अशी ही भव्य नगरी मेरू पर्वताला अधिकच तेजस्वी करते. दक्षिण-पूर्वेस तेजस्विनी नावाची अग्नीची नगरी आहे—ती अमरावतीइतकीच दिव्य आणि सर्व सुखांनी परिपूर्ण आहे. दक्षिणेस वैवस्वती ही यमाची राजधानी आहे—ती शुद्ध सोन्याच्या दिव्य राजप्रासादांनी वेढलेली आहे. दक्षिण-पश्चिमेस शुद्धवती नावाची सुंदर, काळसर नगरी आहे; त्याचप्रमाणे, उत्तर-पश्चिमेस गंधवती नावाची तेजस्वी नगरी आहे. उत्तर-पूर्वेस पर्वताच्या कडेला महोदय नावाची उज्ज्वल नगरी आहे—ती नेहमीच स्वर्गात चमकत असते. ही नगरी ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वर आणि इतर देवतांचे निवासस्थान आहे; सर्व सुखांनी परिपूर्ण, पुण्यवान, तलावांनी अलंकृत आणि नगरींमध्ये सर्वोत्तम आहे. येथे सिद्ध, यक्ष, गंधर्व, श्रेष्ठ ऋषी आणि विविध प्रकारच्या चार योनींचे जीव राहतात. पर्वताच्या शिखरावर, डाव्या बाजूला, एक विशाल राजप्रासाद आहे—तो स्वच्छ स्फटिकासारखा चमकणारा, हजार प्रांगणांनी युक्त आहे. तेथे, चंद्र, सूर्य आणि अग्नी हे ज्यांच्या नेत्रात आहेत असे महाबाहू शर्व (शिव) देवी आणि कार्तिकेयासह रत्नांच्या सिंहासनावर विराजमान आहेत. त्यांच्या जवळच हरिचा (विष्णुचा) राजप्रासाद आहे—तो अर्ध्या आकाराचा, दिव्य पद्मराग रत्नांनी बनलेला आहे. दक्षिणेस पद्मजाचा (ब्रह्माचा) भव्य प्रासाद आहे. तसेच, शक्र, यम, सोम, वरुण, निरृति आणि अग्नी यांच्या रम्य व मनोहर नगरी आहेत. वायू आणि रुद्र यांचे राजप्रासादही शर्वाच्या सभोवती आहेत; प्रत्येक देव आपापल्या दिव्य प्रासादात निवास करतो. उत्तर-पूर्वेस, ईश्वराच्या प्रदेशात, अखंड पूजा चालू असते. तेथे सिद्ध व शिष्यांनी पूजिला जाणारा पुण्यशाली शैलादी भगवान वास करतो. देवांचा अधिपती सनत्कुमार येथे सिद्धांसह आनंदाने बसतो; सनक, सनंदन व त्यांच्यासारखे हजारो ऋषी तेथे आहेत. कुठे योगभूमी आहे, तर कुठे भोगभूमी आहे; तेथे एक तेजस्वी प्रासाद आहे, जो तरुण सूर्यासारखा चमकत आहे. तेथे शैलादीचे शुभ निवासस्थान आहे, जिथे गणेश, कार्तिकेय आणि हजारो गणांचा वास आहे. त्याच ठिकाणी, मातृका सुव्यशा व सुनत्रा, आणि मदन आहेत; पर्वताच्या पायथ्याशी जांबूनदी ही नदी वाहते. तिच्या दक्षिणेस, सुंदर व विशाल जांबू वृक्ष आहे, जो सर्व ऋतूंमध्ये फळ देतो. मेरूच्या सभोवती विशाल व शुभ प्रदेश आहे, जो वर्षमिल वृक्षांनी व्यापलेला आहे; तेथे काही जण जांबूचे फळ खातात, तर काही अमृत पितात. तेथील लोकांची कांती जांबूनद सुवर्णासारखी आहे. मेरूच्या पायथ्याशी वसणारे ब्राह्मण या प्रदेशास "पुण्यशाली मध्यवर्ती द्वीप" असे म्हणतात. अशा प्रकारे, नाभीपासून ऋषभ, ऋषभापासून भरत, आणि भरतापासून सुमतीपर्यंतची राजवंशाची परंपरा, तसेच मेरू पर्वताची दिव्य महिमा, या कथा विद्वानांनी सांगितल्या आहेत—त्या ऐकणाऱ्याच्या जीवनात पुण्य आणि जिज्ञासा जागवतात.