सर्व जगाचे निर्माण, पालन, रक्षण आणि संहार हे केवळ त्या देवांचा, देवांचा देव, परमेश्वराच्या कृपेनेच होते. या परमेश्वराला अनिरुद्ध असे म्हणतात; शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या या अनिरुद्धाची श्रेष्ठ ऋषी, सुसेण नावाने, भक्तीपूर्वक पूजा करतात. आत्मज्ञानात पारंगत जे श्रेष्ठ साधक अनिरुद्धाच्या ध्यानात मग्न असतात, ते सर्व नारायणासारखेच समृद्ध आणि शुभ आहेत. सदानंद, पुण्यवान सनक, सनातन, वालखिल्य ऋषी, सिद्ध, मित्र आणि वरुण हे सर्व सतत हरिची, म्हणजेच विश्वाचा आदिस्रोत असलेल्या विष्णूची पूजा करतात. सात द्वीपांमध्ये अनेक महान पर्वत आहेत, विविध शिखरे असलेले; काही पर्वत समुद्रापर्यंत पसरले आहेत आणि त्यात गुहा आहेत. काळाच्या भारामुळे अनेक पृथ्वीचे अधिपती झाले आहेत. परमेश्वराच्या शक्तीमुळे, क्रौंचाचा शत्रू असलेल्या प्रजापतीपासून, सर्व भूतपूर्व आणि भविष्यकालीन मन्वंतरांमध्ये पृथ्वीचे अधिपती अस्तित्वात आले आहेत. आता मी तुला पृथ्वीच्या अधिपतींचा उल्लेख करतो—स्वायंभुव मन्वंतरात आणि सर्व भूतपूर्व व भविष्यकालीन मन्वंतरात—त्यांची नावे सांगतो. हे सर्व अधिपती समान अभिमान आणि एकच उद्देश घेऊन कार्यरत होते; स्वायंभुव मनूचे नातवेदेखील शक्तिशाली होते. प्रियव्रताच्या वीर पुत्रांची नावे अशी आहेत: आग्नीध्र, अग्निबाहु, मेध, मेधातिथी, वसु, ज्योतिष्मान, द्युतिमान, हव्या, आणि सवना. प्रियव्रताने या सात पुत्रांना सात द्वीपांवर राज्य करण्यासाठी अभिषिक्त केले. आग्नीध्रला जंबूद्वीपाचा अधिपती केले, मेधातिथीला प्लक्षद्वीपाचा अधिपती केले. सौंदर्यसंपन्न शालमलाला शालमलद्वीपाचा राजा केले, आणि कुशद्वीपात ज्योतिष्मानला अधिपती केले. द्युतिमानला क्रौंचद्वीपाचा राजा केले, हव्याला शाकद्वीपाचा अधिपती केले. सवना, जो व्रतपालनात दृढ होता, त्याला पुष्करद्वीपाचा अधिपती केले; आणि पुष्करद्वीपात सवनाचा पुत्र महावीता जन्मला. धातकी आणि महावीता हे दोन श्रेष्ठ पुत्र होते; त्या महान आत्म्याच्या नावावर प्रदेशाला महावीता म्हणतात. धातकीच्या नावावर प्रदेशाला धातकीखंड म्हणतात; शाकद्वीपाचा अधिपती हव्यानेही पुत्र उत्पन्न केले—जलद, कुमार, सुकुमार, मणिचक, कुसुमोत्तर, मोदक आणि सातवा महाद्रुम. जलदाचा प्रदेश अलद, कुमाराचा कौमार, सुकुमाराचा सुकुमार, मणिचकाचा मणिचक, कुसुमोत्तराचा कुसुमोत्तर, मोदकाचा मोदक, आणि महाद्रुमाचा महाद्रुम असे सात प्रदेश आहेत; प्रत्येक प्रदेश त्या पुत्राच्या नावावर आहे. क्रौंचद्वीपाच्या अधिपती द्युतिमानचे पुत्र होते—कुशल, मनुगा, उष्ण, पीवर, अंधकारक, मुनि आणि दुंदुभी. क्रौंचद्वीपात शुभ सात प्रदेश आहेत—कुशलाचा कुशल, मनुगाचा मनोनुग, उष्णाचा उष्ण, पीवराचा पीवर, अंधकारकाचा अंधकारक, मुनिचा मुनि, आणि दुंदुभीचा दुंदुभी. क्रौंचद्वीपात हे सात प्रसिद्ध लोक वसतात; कुशद्वीपातही सात शक्तिशाली अधिपती आहेत—उद्भिद, वेणुमान, द्वैरथ, लवण, धृति, प्रभाकर आणि सातवा कपिल. उद्भिदाचा उद्भिद, वेणुमानाचा वेणुमंडल, द्वैरथाचा द्वैरथ, लवणाचा लवण, धृतिाचा धृतिमत, प्रभाकराचा प्रभाकर, आणि कपिलाचा कपिल असे सात प्रदेश आहेत. शालमलद्वीपाचे सात अधिपती वपुष्मतचे पुत्र होते—श्वेत, हरित, जीमूत, रोहित, वैद्युत, मानस आणि सातवा सुप्रभ. श्वेताचा श्वेत, हरिताचा हरित, जीमूताचा जीमूत, रोहिताचा रोहित, वैद्युताचा वैद्युत, मानसाचा मानस, आणि सुप्रभाचा सुप्रभ असे सात प्रदेश आहेत. आता जंबूद्वीपानंतर मी प्लक्षद्वीपाची माहिती सांगतो. मेधातिथीचे सात पुत्र प्लक्षद्वीपाचे अधिपती झाले; त्यात श्रेष्ठ शांभय, आणि त्यानंतर शिशिर, सुखोदय, आनंद, शिव, क्षेमक, आणि ध्रुव हे होते. या सात प्रदेशांची नावे त्यांच्या नावावर आहेत; स्वायंभुव मन्वंतरात त्यांनी प्रत्येक प्रदेश वेगळा स्थापन केला. मेधातिथीच्या पुत्रांनी प्लक्षद्वीपातील लोकांना वसवले; ते वर्ण आणि आश्रमधर्माच्या आचरणात निपुण होते. प्लक्षद्वीप आणि शाकद्वीपाच्या आसपासच्या प्रदेशात धर्म पाच प्रकारे विभागलेला आहे—वर्ण आणि आश्रमाच्या विभागानुसार. या पाच द्वीपातील सर्व लोकांना सुख, दीर्घायुष्य, स्वतःचा स्वरूप, बल आणि धर्म हे सामान्य लाभ आहेत, हे द्विजश्रेष्ठा, तुला सांगितले आहे.