ब्रह्मा, हरि, रुद्र, शक्र, शिव आणि अंबिका स्वतः, जीव, तेजस्वी चंद्र, भास्कर, वायू आणि अग्नी— हे सर्व देव, तसेच ईशान, निरृति, यक्ष, यम, वरुण, विश्वेदेव, रुद्र आणि शक्तिशाली वसु— हे सर्व माझ्या सभोवती आले. लक्ष्मी, शची, ज्येष्ठा, सरस्वती, अदिती, दिती, श्रद्धा, लज्जा आणि धैर्य— या देवीही उपस्थित होत्या. नंदा, भद्रा, सुरभी, सुशीला, सुमना आणि तेजस्वी वृषेंद्र, धर्म आणि धर्माचा पुत्र— हेही माझ्या आजूबाजूला होते. या सर्वांनी मला वेढून घेतले, मला आलिंगन दिले आणि माझी स्तुती केली. त्या दिव्य दृश्याचे साक्षीदार असलेल्या माझ्या पित्याला, शिलादाला, अत्यंत आनंद झाला. तो नम्रतेने झुकून, आपल्या पुत्राची, इच्छा पूर्ण करणाऱ्या महापुरुषाची, स्तुती करू लागला: “हे देवाधिदेव, त्रिनेत्रधारी, अविनाशी पुत्रा, तू जगाचा रक्षक आहेस. माझ्या पुत्रामुळेच जग सुरक्षित आहे. तू सर्वत्र व्यापलेला आहेस. अजन्मा, मी तुला नमस्कार करतो— तू विश्वाचा मूळ, पितामह, पिता, पुत्र, महादेव, जगाचा गुरु आहेस.” “हे भाग्यवान पुत्रा, तू मला रक्षण कर. मी तुझ्यामुळे आनंदित झालो आहे, म्हणून माझे नाव नंदी झाले आहे. म्हणून, मला आनंद दे, हे नंदीन! मी विश्वनाथाला नमस्कार करतो. कृपा कर, आज माझे माता-पिता रुद्रलोकात गेले आहेत. हे नंदीन, महादेवाच्या अवतरणामुळे माझा जन्म सार्थकी लागला आहे. तू माझ्या संरक्षणासाठी अवतरला आहेस, म्हणून मी तुझ्या चरणी नतमस्तक आहे. पुत्रा, तू देवांचा आणि दानवांचा स्तुत्य आहेस, मी जे काही बोललो ते क्षमा कर. जे कोणी माझ्या पुत्राने सांगितलेले ऐकतील किंवा भक्तीने ब्राह्मणांना ऐकवतील, ते माझ्यासोबत आनंदित होतील.” शिलादा आपल्या पुत्राची स्तुती करून, अत्यंत आदराने नमस्कार करून, उपस्थित ऋषींना म्हणाला, “पहा, हे ऋषींनो, माझे अविनाशी भाग्य! नंदी, भगवान, यज्ञस्थळी अवतरला आहे, मग देव किंवा दानव कोण माझ्याशी समतुल्य आहे? हा नंदी माझ्या फायद्यासाठी यज्ञस्थळी जन्मला आहे.” माझा पिता अत्यंत आनंदित झाला, महादेवाला नमस्कार करून, धन्य झाल्याप्रमाणे आपल्या झोपडीत परतला. मी, हे महान ऋषी, शिलादाच्या झोपडीत पोहोचलो, तेव्हा मी माझे दिव्य रूप सोडले आणि मानवी रूप धारण केले. काही कारणास्तव माझी दिव्य स्मृतीही हरवली. मला मानवी अवस्थेत पाहून, जगात सन्मानित असलेल्या माझ्या पित्याला तीव्र दुःख झाले; तो आपल्या नातेवाईकांसह शोकग्रस्त झाला आणि माझ्यासाठी जन्मसंस्कार व इतर विधी केले. शिलादा, शालंकायनाचा पुत्र, आपल्या पुत्रावर प्रेम करणारा, मला ऋग्वेद आणि यजुर्वेद शिकवू लागला. त्याने मला सामवेदाच्या हजार शाखा, आयुर्वेद, धनुर्वेद, संगीत, अश्वविद्या, हत्तींचे आचार, पुरुषांचे गुण शिकवले. माझे सातवे वर्ष पूर्ण झाले तेव्हा, भगवानाच्या आज्ञेने, तप आणि योगशक्तीने संपन्न असलेले दोन दिव्य ऋषी— मित्र आणि वरुण— माझ्या दर्शनासाठी आश्रमात आले. ते महान आत्म्यांनी मला पुन्हा पुन्हा पाहून सांगितले, “हे प्रिय नंदी, तुला सर्व शास्त्रांचे अर्थ माहित असूनही, तुझे आयुष्य फारच कमी आहे. असा अद्भुत प्रकार कधीच पाहिला नाही— या वर्षानंतर तुझे आयुष्य संपेल.” हे ऐकून, ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, आपल्या पुत्रावर प्रेम करणारा शिलादा, मला आलिंगन देऊन, दुःखाने आक्रोश करत, “अरे, माझा पुत्र, माझा पुत्र!” असे म्हणत जमिनीवर कोसळला. तो व्यथित होऊन म्हणाला, “अहाहा! हे विधिलिखित आणि सृष्टीकर्त्याचे सामर्थ्य!” त्याचा दु:खद आवाज ऐकून, आश्रमातील रहिवासीही व्याकुळ झाले, त्यांनी संरक्षणासाठी शुभ विधी केले, त्र्यंबक, उमा-पती महादेवाची स्तुती केली. त्यांनी त्र्यंबकाला मधाने अभिषेक करत, कुशाच्या पातींइतके अर्पण केले आणि सर्व प्रकारच्या वस्तू अर्पण केल्या. माझा पिता, तसेच माझा आजोबा, शुद्ध हरपला; ते वेदनांनी तडफडले आणि मृतप्राय जमिनीवर पडले. मृत्यूच्या भयाने, मी लवकरच त्यांना—पिता आणि आजोबा—नमस्कार केले, जे माझ्या डोळ्यांसमोर मृतप्राय पडले होते. मी त्यांची प्रदक्षिणा करून, मनोभावे रुद्रस्तोत्रांचे पठण सुरू केले, हृदयातील कमळात, सूक्ष्म आकाशात त्र्यंबक भगवानाचे ध्यान केले. माझ्या समोर पवित्र जलात, मी परमेश्वर—त्रिनेत्र, दहा हात, शांत, पंचमुख, सदासुभ, चंद्रशेखर—यांना पाहिले. महादेव प्रसन्न होऊन म्हणाले, “बाल नंदी, शक्तिशाली, तू मृत्यूच्या भयाने का घाबरतोस? मीच त्या दोन ब्राह्मणांना पाठवले; तू माझ्यासारखाच आहेस. बालक, तुझे शरीर खरेतर सांसारिक आहे. पूर्वी कोणत्याही देव, ऋषी, सिद्ध, गंधर्व किंवा दानवांनी असे दिव्य शरीर पाहिले नाही. पूर्वी जे दिव्य म्हणून पूजले गेले, हे नंदिकेश्वर, तेच सांसारिक स्वरूप आहे—सुख-दुःख पुन्हा पुन्हा अनुभवले जाते.” अशी ही कथा, सर्व देव, ऋषी, देवी आणि शिलादाच्या पुत्र नंदीच्या अद्भुत अवतरणाची, आणि शिलादाच्या प्रेम, शोक, आणि महादेवाच्या कृपेची आहे.