यजुर्वेदाचा गळा आणि अथर्ववेदाचे हृदय असलेली, सर्वत्र व्यापून राहणारी, प्रधान आणि पुरुष या दोन्हींपलीकडे असणारी, नाश आणि उत्पत्तीपासून मुक्त अशी ती परम सत्ता आहे. तमोगुणामुळे तिला कालरुद्र म्हणतात, रजोगुणामुळे ती सुवर्ण अंड्यातून उत्पन्न होते, सत्त्वगुणात ती सर्वव्यापी विष्णू होते आणि निर्गुण अवस्थेत ती महेश्वर असते. ही सत्ता प्रधानाच्या अवयवांत सर्वत्र व्यापून, प्रथम सात प्रकारे, मग सोळा प्रकारे, आणि शेवटी छब्बीस प्रकारे, अजन्मा स्वरूपात स्थिर राहते. सृष्टी, पालन आणि संहार या कार्यांसाठी, ती लिंगस्वरूप धारण करते; अशा या लिंगाच्या शुभ उत्पत्तीचे वर्णन मी करतो आणि त्या लिंगास मी योग्य प्रकारे वंदन करतो. ईशान कल्पाची ही कथा, पूर्वी ब्रह्मदेवाने महान आत्म्याने लिहिलेल्या 'लिंगपुराण' या श्रेष्ठ ग्रंथात सांगितली आहे. या ग्रंथाचे मूळ स्वरूप शंभर कोटी श्लोकांचे होते, जे व्यासांनी सर्व युगांसाठी चार लाख श्लोकांत संक्षिप्त केले. या ग्रंथाचे दहा विभाग आहेत. ब्रह्मा पासून द्वापर युगापर्यंत, मी वाचलेले आणि व्यासांनी शिकवलेले, अकरा विभागांमध्ये लिंगाचे ज्ञान येथे सांगितले आहे. हे द्विजांनो, येथे एकूण अकरा हजार श्लोक आहेत. म्हणून, मी येथे सविस्तर न सांगितलेल्या गोष्टी संक्षिप्तपणे सांगतो. कृष्णद्वैपायन व्यासांनी चार लाख श्लोकांत संक्षेप केलेले हे लिंगपुराण, येथे अकरा हजार श्लोकांत लिंगाच्या उत्पत्तीचे वर्णन करते. प्रथम प्राथमिक सृष्टी, मग पंचमहाभूतांची आणि त्यानंतरची सृष्टी, या विश्वाच्या अंड्याची आणि त्याच्या आठ आवरणांची उत्पत्ती येथे सांगितली आहे. रजोगुणाच्या प्रभावामुळे शर्वातून अंड्याचा जन्म, त्याची विष्णू आणि कालरुद्र ही रूपे, आणि त्याचे पाण्यावर शयन करणे, या गोष्टी येथे येतात. प्रजापतींची निर्मिती, पृथ्वीचे उचलले जाणे, ब्रह्मदेवाचा दिवस-रात्र, आणि त्याच्या आयुष्याचा हिशोब, हे सर्व येथे विस्ताराने सांगितले आहे. ब्रह्मदेवाची यज्ञक्रीडा, त्याची युगे व कल्पे, दैवी व मानवी वर्षे, ऋषींची वर्षे आणि निश्चित कालचक्र इत्यादींचे वर्णन येथे आहे. पितरांची उत्पत्ती, आश्रमधर्म, जगाचा क्षय व वृद्धी, आणि देवीच्या शक्तीचा उदय याचेही विवेचन येथे आहे. स्त्री-पुरुष स्वरूप, विरिञ्चीची निर्मिती, जोड्यांची उत्पत्ती, आणि रुद्राच्या अश्रूंमधून सांगितलेली आठ प्रकारची कथा येथे येते. ब्रह्मा आणि विष्णू यांचा वाद, लिंगाचा नवा जन्म, शिलादाचा तप, आणि वृतारि (इंद्र) याचे दर्शन, या गोष्टी येथे सांगितल्या आहेत. गर्भातून जन्मलेल्या व्यक्तीची प्रार्थना, पुत्रप्राप्तीचे दुर्मिळत्व, शिलाद आणि इंद्र यांचा संवाद, आणि कमलजन्माचा (ब्रह्मा) उगम येथे वर्णिला आहे. भवाचे दर्शन, तिष्य महिन्यात गुरु-शिष्यांची शुभ भेट, व्यासाचे अवतार, कल्प व मन्वंतरांची वर्णने येथे आहेत. कल्पांमध्ये कल्पांची स्वभाव, विविध कथांचे अनुक्रम, आणि वाराह कल्पात हरिच्या वराह (वराह) रूपाचे वर्णन येथे आहे. मेघवाहन कल्पाची कथा, रुद्राचे महात्म्य, आणि पुन्हा धनुर्धारीने (रुद्राने) ऋषींच्या मध्ये लिंगाचा प्रादुर्भाव, हे सर्व येथे सांगितले आहे. लिंगपूजा, अभिषेकाची पद्धत, शुद्धतेची चिन्हे, वाराणसीचे महत्त्व, आणि त्या क्षेत्राचे वर्णन येथे विस्ताराने दिले आहे. पृथ्वीवर रुद्राच्या मंदिरे, विष्णूचे निवासस्थान, आणि या ब्रह्मांडामध्ये व वायुमंडलात असलेली दिव्य तीर्थक्षेत्रे येथे सांगितली आहेत. पृथ्वीवर दक्षाचा अपमान, पुन्हा स्वारोचिष मन्वंतरात, दक्षाचा शाप आणि त्या शापातून मुक्ती, हे सर्व येथे आहे. कैलासाचे वर्णन, पाशुपतयोग, चार युगांचे प्रमाण, आणि युगधर्म, हे सर्व विस्ताराने येथे सांगितले आहे. संध्याकाळी होणाऱ्या घटनांचे प्रमाण, संध्याकाळच्या काळातील भवाचे कार्य, स्मशानवास, आणि अर्धचंद्राचा उगम, याचेही वर्णन येथे आहे. शंकराचे विवाह, त्याचा पुत्र, आणि अतिशय मैथुनामुळे जगाचा संहार व भीती, हे सर्व येथे सांगितले आहे. प्राचीन काळी सतीने देवांना आणि विष्णूला दिलेला शाप, रुद्राने शुकाचा उत्सर्जन, आणि गंगेचा उगम, हे येथे सांगितले आहे. ग्रहण आणि इतर प्रसंगी लिंगाभिषेकाचे पुण्य, मनाची चलबिचल, दधीचि आणि उपेंद्र यांचा वाद, या गोष्टी येथे सांगितल्या आहेत. नंदीचा जन्म, जो देवाधिदेवाचा भक्त आहे, पतिव्रतेची कथा, आणि जीवांच्या बंधनांचा विचार, येथे आले आहेत. कर्म, ज्ञान, आणि संन्यासासाठी पात्र असणाऱ्यांचे लक्षण, तसेच वसिष्ठाच्या पुत्रांचा जन्म, या महान वसिष्ठांची वंशावळ, हे सर्व येथे आहे. ऋषिवंशाचा विस्तार, राजसत्तेची क्षति, कौशिकाचा दुष्टपणा, आणि सुरभीचे बंधन, या गोष्टी येथे सांगितल्या आहेत. वसिष्ठाचा पुत्रासाठी केलेला शोक, अरुंधतीचे विलाप, सूनबाईचे पाठविणे, आणि गर्भातील व्यक्तीचे बोलणे, हे सर्व येथे वर्णिले आहे. पराशर, व्यास आणि शुक यांचे अवतरण, आणि शक्तिपुत्राने राक्षसांचा संहार, हे येथे सांगितले आहे. देवतांचे परमतत्त्व, कृपेने प्राप्त होणारे ज्ञान, आणि गुरु पुलस्त्याच्या आज्ञेने पुराणाची रचना, या गोष्टी येथे विस्ताराने सांगितल्या आहेत. लोकांची मापे, ग्रह-नक्षत्रांची गती, तेजस्वी ग्रहांचा मार्ग, जीवितांसाठी श्राद्धविधी, श्राद्धासाठी पात्र, आणि श्राद्धाचे स्वरूप, हे सर्व येथे आहे. नंदी-श्राद्धाची पद्धत, अध्ययनाची लक्षणे, पंचमहायज्ञाची शक्ती आणि त्यांची पद्धत, हेही येथे सांगितले आहे. स्त्रिया रजस्वला असताना कसे वागावे, उत्तम आचारामुळे पुत्र श्रेष्ठ कसे होतात, आणि प्रत्येक वर्णानुसार मैथुनाचे नियम, हे विस्ताराने सांगितले आहे. सर्व वर्णांसाठी योग्य व अयोग्य अन्नाचे नियम, प्रत्येक प्रकारच्या पापाचे प्रायश्चित्त, हे सर्व स्वतंत्रपणे आणि सविस्तर दिले आहे. नरकाची स्वरूपे, कर्मानुसार मिळणारी शिक्षा, आणि स्वर्ग किंवा नरकात जन्म घेणाऱ्यांची चिन्हे, याचेही वर्णन येथे आहे. विविध प्रकारच्या दानाचे महत्त्व, यमराजाचे नगर, पाचाक्षरी मंत्राचा विधी, आणि रुद्राचे महात्म्य, हे सर्व येथे विस्ताराने सांगितले आहे. अशा प्रकारे, या लिंगपुराणात सर्व विश्वाच्या उत्पत्तीपासून, धर्म, कर्म, अध्यात्म, आणि मोक्ष यांचे रहस्य, तसेच लिंगस्वरूप परमात्म्याच्या महिम्याचे विवेचन केले आहे.