आशीर्वाद देत, प्रभु म्हणाले, "तुला समज येऊ दे, हे पुण्यशील." असे सांगून, धन्य भगवान अदृश्य झाले. देवांचा प्रमुख, सर्व देवांनी पूजलेला, गोविंदाकडून समज घेऊन, कमळातून उत्पन्न झालेला पितामह ब्रह्मा निघून गेला. पितामहाने प्राणी निर्माण करण्याचा निर्धार केला आणि कठोर तप सुरू केले; पण तप करत असताना, काहीही निर्माण झाले नाही. खूप काळानंतर, दुःखातून त्याच्या मनात राग उत्पन्न झाला; रागाने भरलेला असताना, त्याच्या डोळ्यातून अश्रू गळाले. त्या अश्रूंमधून, वायू, पित्त आणि कफ यांच्या गुणांनी युक्त, भाग्यवान आणि बलाढ्य जीव निर्माण झाले, शुभ चिन्हांनी सजलेले. हे सर्प, विस्कटलेल्या केसांनी आणि प्रचंड विषाने भरलेले, प्रकट झाले; त्या वृद्ध सर्पांना पाहून, ब्रह्माने स्वतःला दोष दिला. तो म्हणाला, "अरे! माझ्या तपाचे हेच फळ असेल तर, माझी पहिलीच सृष्टी जगाच्या विनाशाचे कारण झाली." राग आणि संतापामुळे आलेल्या तीव्र अशक्तपणाने ब्रह्मा बेशुद्ध झाला आणि त्याने आपले प्राण दिले. त्याच्या अद्वितीय शक्तीच्या शरीरातून, करुणेमुळे, अकरा रुद्र, रडत, प्रकट झाले. त्यांच्या रडण्यामुळे त्यांना 'रुद्र' हे नाव मिळाले; हे रुद्रच प्राण आहेत, आणि ते प्राणच त्यांचे स्वरूप आहे. हे प्राण सर्व जीवांमध्ये आहेत, अत्यंत उग्र, महान आणि सदाचारी. त्रिशूलधारी, निळ्या-लाल रंगाचा भगवान, पुन्हा ब्रह्माला प्राण दिले; जीवन पुन्हा मिळाल्यावर, धन्य ब्रह्माने उमाच्या पती, देवांचा देव, शंकराला पाहिले. ब्रह्मा नमस्कार करून उभा राहिला आणि गायत्रीसह विश्वाचा प्रभू पाहिला; सर्व जगांचा सार असलेल्या त्या देवाला पाहून, ब्रह्माने त्याचे स्तुती केली. आश्चर्याने भरून, पुन्हा पुन्हा नमस्कार करून, ब्रह्मा शर्वाला विचारले, "हे महाबली, प्रारंभात तू कसा प्रकट झालास?" ब्रह्माच्या या शब्दांना ऐकून, धन्य भवाने, ब्रह्माचा रूप धारण करून, शिकवणीसाठी, स्मित करत ब्रह्माशी बोलले. तो म्हणाला, "जेव्हा श्वेत युग होते, तेव्हा मीच होतो; श्वेत मुकुट, श्वेत हार, श्वेत वस्त्र, आणि श्वेत तेजाने उजळलेला. श्वेत हाडे, श्वेत केस, श्वेत रक्त आणि श्वेत-लाली; त्या नावाने, ते युग 'श्वेत युग' म्हणून ओळखले जाते. माझ्यातून जन्मलेली देवी श्वेत अंग, श्वेत-लाली आणि श्वेत रंगाची होती; तेव्हा गायत्री, ब्रह्मा म्हणून ओळखली गेली. म्हणूनच, हे देवांचा प्रभु, तुझ्या गुप्त तपामुळे, तू पुन्हा मला ओळखलेस आणि मी लगेच सद्योजात अवस्थेला पोहोचलो. 'सद्योजात' हे त्या ब्रह्माचे नाव आहे, आणि हे गुप्त आहे; म्हणूनच, हे गुप्त मानले जाते, आणि जे द्विज याला जाणतात— ते माझ्याजवळ येतील, जिथे परत येणे कठीण आहे; आणि जेव्हा तू लोहित नावाने अस्तित्वात होतास— माझ्या रंगामुळे, त्या युगाला 'लोहित' म्हणून ओळखले जाते; तेव्हा जीव लाल मांस, हाडे आणि रक्ताने उत्पन्न झाले. गायत्री, गायी म्हणून ओळखली जाणारी, लाल डोळ्यांची आणि पूर्ण उरोज असलेली; त्यामुळे तिच्या लालपणामुळे आणि रंग बदलामुळे तिला हे नाव मिळाले. आणि देवाच्या डाव्या बाजूमुळे, 'वामदेव' नाव आले; तिथेही, हे महात्म्या, तू आत्मसंयमाने मला ओळखलेस. तुझ्या योगाने तू मला ओळखलेस, त्या दुसऱ्या रंगात स्थिर; म्हणूनच, पृथ्वीवर मी 'वामदेव' म्हणून ओळखला जातो. जे द्विज येथे मला वामदेव म्हणून ओळखतात, ते रुद्राच्या लोकात जातील, जिथे परत येणे कठीण आहे. जेव्हा मी पुन्हा येथे पिवळ्या रंगात प्रकट होतो, युगांच्या चक्रानुसार, तेव्हा माझ्या नावाने पिवळा स्वरूप स्थापन झाला. आणि माझ्यातून जन्मलेली देवी, पिवळ्या अंगाची आणि पिवळ्या-लालीची, तेव्हा गायत्री म्हणून, ब्रह्मा म्हणून ओळखली गेली. तिथेही, हे महात्म्या, योगात मन लावून, योगाभ्यास करणाऱ्यांनी मला ओळखले. तिथे, तू मला 'तत्पुरुष' म्हणून ओळखलेस; म्हणूनच, हे कनकंदा, ही तत्पुरुष अवस्था माझी आहे. जे शुद्ध जीव, तपाने ब्रह्माशी एकरूप झालेले, मला, रुद्र, रुद्राणी, गायत्री— वेदांची माता— यांना ओळखतात, ते रुद्राच्या लोकात जातील, जिथे परत येणे कठीण आहे; जेव्हा मी पुन्हा काळा आणि भयानक होतो. माझ्या रंगामुळे, त्या संकल्पाला 'काळा' म्हटले जाते; तिथे मी काळासारखा आहे, जो जगाचा अंत घडवतो. तू मला, हे ब्रह्मन्, उग्र आणि भयंकर शक्तीचा म्हणून ओळखलेस; माझ्यातून जन्मलेली गायत्री काळ्या अंगाची आणि काळ्या-लालीची होती. ती काळ्या स्वरूपाची होती, हे देवांचा प्रभु, आणि तेव्हा ब्रह्मा म्हणून ओळखली गेली; म्हणूनच, मी उग्रपण मिळवले— जे मला पृथ्वीवर ओळखतात, त्यांच्यासाठी मी उग्र न राहता, शांत आणि अविनाशी राहीन. पुन्हा, जेव्हा मी विश्वरूप झालो, हे ब्रह्मन्, तेव्हा तू सर्वोच्च ध्यानाने मला ओळखलेस; गायत्री विश्वरूप झाली, जगांना पोसणारी. जे मला पृथ्वीवर विश्वरूप म्हणून ओळखतात, त्यांच्यासाठी मी शिव आणि सौम्य असेन. हे स्वरूप 'विश्वरूप' म्हणून ओळखले जाते, तसेच सावित्रीही विश्वरूप आहे. या सर्व स्वरूपे माझ्या पुत्रांप्रमाणे उत्पन्न झाली आहेत, हे माझ्या पुत्रांनो; ही चार, मी नाव सांगितलेली, माझे पुत्र आहेत, जगात प्रतिष्ठित.