सूतजी, तुम्ही या पवित्र पुराणसंग्रहाचे, ज्यात लिंगमहात्म्याचे वर्णन आहे, थेट महर्षी कृष्णद्वैपायन यांच्या हस्ते प्राप्त केले आहे. तुम्ही त्यांची सेवा करून, पुराणांचा अर्थ जाणून घेतला आणि त्यांच्याकडून हा संग्रह मिळविला; म्हणूनच, सूतजी, पुराणकथनात श्रेष्ठ असलेल्या तुम्हाला आम्ही विनंती करतो. हीच दिव्य पुराणसंग्रह, लिंगाच्या महिम्याने युक्त, नारद ऋषींनीही प्राप्त केली होती—रुद्र, सर्वोच्च आत्मा, यांच्या संबंधातील. नारद ऋषी, ब्रह्मदेवांचे पुत्र, पवित्र तीर्थक्षेत्रांना जाऊन लिंगांची पूजा करून येथे उपस्थित आहेत. आम्ही सर्वजण आणि नारदही भवाच्या भक्तीत तल्लीन आहोत; म्हणून, या ऋषीसमोर तुम्ही हे पवित्र पुराण सांगावे. सर्व काही यथार्थपणे सिद्ध झाले आहे आणि तुम्हाला ज्ञात आहे. अशा प्रकारे संबोधल्यावर, सूतजींचे हृदय आनंदित झाले. सूतजींनी ब्रह्मपुत्र नारद आणि नैमिषारण्यातील सर्वांना आदरपूर्वक नमस्कार केला आणि मग त्यांनी पुराणकथन सुरू केले. सूतजींनी प्रथम महादेव, ब्रह्मा, जनार्दन, आणि महान ऋषी व्यास यांना वंदन केले. मग लिंगाचे स्मरण करून, ते म्हणाले—‘ध्वनी हा ब्रह्माचा देह आहे, तोच शब्दब्रह्म प्रकट करतो; अक्षरांनी बनलेला, अप्रकट लक्षणांनी युक्त, तो विविध स्वरूपात सर्वत्र व्यापलेला आहे. अ, उ, म—ही तीन अक्षरे, स्थूल, सूक्ष्म आणि परात्पर—ओंकाररूप घेतात. ऋग्वेदाचा मुख, समत्वाने जुळलेल्या जिव्हा, यजुर्वेदाचा गळा, अथर्ववेदाचे हृदय, हे सर्व व्यापून, हा ओंकार प्रधान आणि पुरुष या दोहोंच्या पलीकडे आहे; तो नाश आणि उत्पत्तीपासून मुक्त आहे. तामस गुणाने त्याला कालरुद्र म्हणतात; राजस गुणाने तो हिरण्यगर्भातून उत्पन्न होतो; सात्त्विक गुणाने तो सर्वव्यापी विष्णु आहे; आणि निर्गुण अवस्थेत तो महेश्वर आहे. हा तत्व सात पटीने, मग सोळा पटीने, आणि शेवटी अव्यक्त सत्तेने सत्तावीस स्वरूपांत प्रधानाच्या अवयवांत व्यापक आहे. सृष्टी, स्थिती आणि संहार यासाठी, लिंगरूप धारण करून, मी यथोचित वंदन करतो आणि आता या शुभ लिंगाच्या उत्पत्तीची कथा सांगतो. ईशान कल्पाच्या वर्णनात, महान आत्मा ब्रह्मदेवांनी पूर्वी लिंगपुराणाची रचना केली. त्याचा विस्तार शंभर कोटी ग्रंथांपर्यंत होता; व्यासांनी सर्व युगांसाठी त्याचे चार लाख श्लोकांमध्ये संक्षिप्तीकरण केले. ब्रह्मादिक युगांपासून दापरादि युगांमध्ये, मी हे अकरा विभागांत लिंगपुराण सांगितले, जे मी व्यासांकडून ऐकले. येथे, द्विजजनहो, हे ग्रंथ अकरा हजार श्लोकांचे आहे; म्हणून मी संक्षिप्तपणे, तपशीलात न सांगितलेले, येथे सांगणार आहे. कृष्णद्वैपायन व्यासांनी चार लाख श्लोकांत संक्षिप्त केलेले हे लिंगपुराण, येथे अकरा हजार श्लोकांत सांगितले आहे. सर्वप्रथम, मुख्य सृष्टी, मग तत्त्वांची आणि त्यानंतरच्या सृष्टीची निर्मिती; या ब्रह्मांड अंड्याचा आणि त्याच्या आठ आवरणांचा उगम सांगितला आहे. शर्वाच्या इच्छेने, राजसगुणाच्या प्रभावाने, अंड्याचा जन्म, त्याची विष्णु आणि कालरुद्र ही रूपे, आणि त्याचे जलावर शयन यांचे वर्णन आहे. पुढे प्रजापतींची निर्मिती, पृथ्वीचे उचलणे, ब्रह्मदेवाचा दिवस-रात्र, आणि त्याच्या आयुष्याची मोजणी यांचा उल्लेख आहे. ब्रह्मदेवाची विधी, त्याची युगे आणि कल्पे, दैवी आणि मानवी वर्षे, ऋषींची वर्षे आणि निश्चित कालचक्र यांचे विवेचन आहे. पितरांचा उगम, आश्रमधर्म, जगाचा क्षय-वृद्धी, आणि देवीच्या शक्तीचा उदय यांचे वर्णन आहे. स्त्री आणि पुरुषस्वरूप, विरिञ्चीची निर्मिती, जोड्यांचा उगम, आणि रुद्राच्या अश्रूंमधून आठ प्रकारच्या कथांचे वर्णन येते. ब्रह्मा आणि विष्णु यांचा वाद, लिंगाचा पुन्हा उगम, शिलादाचा तप, आणि वृत्रारिचे दर्शन यांची कथा आहे. गर्भातून जन्मलेल्या व्यक्तीची प्रार्थना, पुत्रप्राप्तीचे दुर्लभत्व, शिलाद आणि इंद्राचा संवाद, आणि कमलजन्माचा उगम यांचे विवेचन आहे. भवाचे दर्शन, शिक्षक-शिष्यांची शुभ भेट (तिष्य महिन्यात), व्यासांचे अवतार, कल्प आणि मन्वंतरांची वर्णने येतात. कल्पांमधील कल्पांचे स्वरूप, विविध कथांची अनुक्रमणा, आणि वाराह कल्पात हरिच्या वराह रूपाचे वर्णन आहे. मेघवाहन कल्पाची कथा, रुद्राचे माहात्म्य, धनुर्धारीने ऋषींसमोर लिंगाचा पुन्हा प्रादुर्भाव यांचे वर्णन आहे. लिंगपूजा, अभिषेकविधी, पवित्रतेची लक्षणे, वाराणसीचे माहात्म्य, आणि पवित्र क्षेत्राचे वर्णन येथे दिले आहे. पृथ्वीवरील रुद्रालयांची संख्या, विष्णुचे निवासस्थान, आकाश व ब्रह्मांडात असलेल्या दिव्य क्षेत्रांचे वर्णन आहे. दक्षाचा पृथ्वीवर पतन, स्वारोचिष मन्वंतरातील पुन्हा घटना, दक्षाचा शाप आणि त्यातून मुक्ती यांचे विवेचन आहे. कैलासाचे वर्णन, पाशुपतयोग, चार युगांची मापे, आणि युगधर्माचे तपशीलवार विधान आहे. संध्याकाळी होणाऱ्या घटनांचे मापन, भवरूपी संध्याकाळी घडणाऱ्या घटना, श्मशानवास, आणि अर्धचंद्राचा उगम सांगितला आहे. शंकराचे विवाह, त्याच्या पुत्राचा जन्म, अतिशय मैथुनामुळे विश्वाचा संहार व भीती यांचे वर्णन आहे. प्राचीन काळी सतीने देवता आणि विष्णुंना दिलेला शाप, रुद्राकडून शुकाचा उत्सर्जन, आणि गंगेचा उगम यांची कथा आहे. ग्रहणकाळी व इतर प्रसंगी लिंगाभिषेकाचा पुण्य, मनातील अस्थिरता, दधीचि व उपेंद्राचा वाद यांचे वर्णन आहे. नंदीचा जन्म, देवाधिदेवाचा भक्त, पतिव्रता स्त्रीची कथा, आणि जीवांच्या बंधनावर विचारमंथन आहे. कर्म, ज्ञान, संन्यासयोग्य पात्रांची लक्षणे, आणि वसिष्ठपुत्रांचा जन्म—या महान आत्म्यांची कथा येथे सांगितली आहे. अशा प्रकारे, सूतजींनी सर्व उपस्थितांना, विशेषतः नारद ऋषींच्या साक्षीने, लिंगपुराणाच्या या दिव्य, गूढ आणि पवित्र कथांचे प्रारंभिक वर्णन केले.