പുരാ ജലന്ധരം ഹന്തും നിര്മിതം ത്രിപുരാരിണാ രഥാങ്ഗം സുശിതം ഘോരം തേന താന് ഹന്തുമ് അര്ഹസി
പണ്ടു ജലന്ധരനെ സംഹരിക്കാന് ത്രിപുരസംഹാരിയായ ശിവന് ഒരു രഥചക്രം നിര്മ്മിച്ചു. അതിന് അതീവ മൂര്ച്ചയും ഭയാനകതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപയോഗിച്ച് അവരെ സംഹരിക്കണം.
തസ്മാത്തേന നിഹന്തവ്യാ നാന്യൈഃ ശസ്ത്രശതൈരപി തതോ നിശമ്യ തേഷാം വൈ വചനം വാരിജേക്ഷണഃ
അതിനാല്, മറ്റൊരു ആയുധംകൊണ്ടല്ല, അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരെ സംഹരിക്കണം. ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകള് കമലനയനന് കേട്ടു.
വാചസ്പതിമുഖാനാഹ സ ഹരിശ്ചക്രഭൃത് സ്വയമ് ഭോഭോ ദേവാ മഹാദേവം സര്വൈര് ദേവൈഃ സനാതനൈഃ
അപ്പോള് ചക്രധാരിയായ ഹരിച്, വാചസ്പതി മുതലായ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ദേവന്മാരേ, എല്ലാ ശാശ്വതദേവന്മാരോടും കൂടി മഹാദേവനോടു് പോകാം."
സമ്പ്രാപ്യ സാംപ്രതം സര്വം കരിഷ്യാമി ദിവൌകസാമ് ദേവാ ജലന്ധരം ഹന്തും നിര്മിതം ഹി പുരാരിണാ
"ഇപ്പോള് എല്ലാം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ, ജലന്ധരനെ സംഹരിക്കാന് ത്രിപുരസംഹാരിയായ ശിവന് ഒരു ആയുധം നിര്മ്മിച്ചിരുന്നു."
ലബ്ധ്വാ രഥാങ്ഗം തേനൈവ നിഹത്യ ച മഹാസുരാന് സര്വാന്ധുന്ധുമുഖാന്ദൈത്യാന് അഷ്ടഷഷ്ടിശതാന് സുരാന്
"രഥചക്രം ലഭിച്ച്, അതുപയോഗിച്ച് മഹാസുരന്മാരെയും, ധുന്ധുമുഖനായ ദൈത്യന്മാരെയും, അമ്പതു ആറു ദൈത്യഗണങ്ങളെയും സംഹരിക്കും."
സബാന്ധവാന്ക്ഷണാദേവ യുഷ്മാന് സംതാരയാമ്യഹമ് ഏവമ് ഉക്ത്വാ സുരശ്രേഷ്ഠാന് സുരശ്രേഷ്ഠമനുസ്മരന്
"അവരുടെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഇങ്ങനെ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് പറഞ്ഞ്, ദേവശ്രേഷ്ഠനെ ഓര്ത്തുകൊണ്ട്..."
സുരശ്രേഷ്ഠസ്തദാ ശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ ശങ്കരമ് ലിങ്ഗം സ്ഥാപ്യ യഥാന്യായം ഹിമവച്ഛിഖരേ ശുഭേ
അപ്പോള് ദേവശ്രേഷ്ഠന് ഉത്തമനായ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു. ഹിമവാന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തില് യഥാവിധി ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു.
മേരുപര്വതസംകാശം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ത്വരിതാഖ്യേന രുദ്രേണ രൌദ്രേണ ച ജനാര്ദനഃ
മേരുപര്വതംപോലെയുള്ള ആ ലിംഗം വിശ്വകര്മ്മ നിര്മ്മിച്ചു. ത്വരിതന് എന്ന പേരിലുള്ള ജനാര്ദനനും, രുദ്രനും രൗദ്രനും ചേര്ന്ന് അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു.
സ്നാപ്യ സമ്പൂജ്യ ഗന്ധാദ്യൈര് ജ്വാലാകാരം മനോരമമ് തുഷ്ടാവ ച തദാ രുദ്രം സമ്പൂജ്യാഗ്നൌ പ്രണമ്യ ച
അവൻ അഗ്നിയെ സ്നാനവും പൂജയും നടത്തി, അതിന്റെ ജ്വാലപോലെയുള്ള മനോഹരമായ രൂപത്തെ ആരാധിച്ചു. പിന്നെ അഗ്നിയിൽ നമസ്കരിച്ച് രുദ്രനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവം നാമ്നാം സഹസ്രേണ ഭവാദ്യേന യഥാക്രമമ് പൂജയാമാസ ച ശിവം പ്രണവാദ്യം നമോ ഽന്തകമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ ആയിരം നാമങ്ങൾ ക്രമമായി ഉച്ചരിച്ച്, പ്രണവം കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് 'നമോ അന്തക'ം വരെ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ദേവം നാമ്നാം സഹസ്രേണ ഭവാദ്യേന മഹേശ്വരമ് പ്രതിനാമ സ പദ്മേന പൂജയാമാസ ശങ്കരമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ ഓരോ നാമത്തിനും ഓരോ താമരപ്പൂവ് അർപ്പിച്ച്, മഹേശ്വരനായ ശങ്കരനെ ആയിരം നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് ആരാധിച്ചു.
അഗ്നൌ ച നാമഭിര് ദേവം ഭവാദ്യൈഃ സമിദാദിഭിഃ സ്വാഹാന്തൈര്വിധിവദ്ധുത്വാ പ്രത്യേകമയുതം പ്രഭുമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, സമിദ് മുതലായ ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ഓരോ നാമത്തിനും പതിനായിരം ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു, ഓരോ ഹോമത്തിനും 'സ്വാഹാ'യോടെ സമർപ്പിച്ചു.
തുഷ്ടാവ ച പുനഃ ശംഭും ഭവാദ്യൈര്ഭവമീശ്വരമ് ഭവഃ ശിവോ ഹരോ രുദ്രഃ പുരുഷഃ പദ്മലോചനഃ
അവൻ വീണ്ടും ഭവനു തുടങ്ങിയ നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭവനായ ഈശ്വരനെ, ശംഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു: ഭവൻ, ശിവൻ, ഹരൻ, രുദ്രൻ, പുരുഷൻ, താമരക്കണ്ണൻ.
അര്ഥിതവ്യഃ സദാചാരഃ സര്വശംഭുര്മഹേശ്വരഃ ഈശ്വരഃ സ്ഥാണുരീശാനഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്
ആശ്രയിക്കേണ്ടവൻ, സദാ ധാർമ്മികൻ, സർവ്വശംഭു, മഹേശ്വരൻ, ഈശ്വരൻ, സ്ഥാണു, ഈശാനൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ, ആയിരം കാലുള്ളവൻ.
വരീയാന് വരദോ വന്ദ്യഃ ശങ്കരഃ പരമേശ്വരഃ ഗങ്ഗാധരഃ ശൂലധരഃ പരാര്ഥൈകപ്രയോജനഃ
ഏറ്റവും ഉത്തമൻ, വരദാനി നൽകുന്നവൻ, വന്ദ്യൻ, ശങ്കരൻ, പരമേശ്വരൻ, ഗംഗയെ ധരിക്കുന്നവൻ, ശൂലം കൈവശമുള്ളവൻ, പരമാർത്ഥത്തിനായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
സര്വജ്ഞഃ സര്വദേവാദിഗിരിധന്വാ ജടാധരഃ ചന്ദ്രാപീഡശ്ചന്ദ്രമൌലിര് വിദ്വാന്വിശ്വാമരേശ്വരഃ
എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സർവ്വദേവന്മാരിലും പ്രധാനൻ, പർവ്വതം ആയുധമാക്കിയവൻ, ജടാധാരൻ, ചന്ദ്രപ്പീടം ധരിക്കുന്നവൻ, ചന്ദ്രമൗലി, ജ്ഞാനി, വിശ്വം അമരേശ്വരൻ.
വേദാന്തസാരസംദോഹഃ കപാലീ നീലലോഹിതഃ ധ്യാനാധാരോപരിച്ഛേദ്യോ ഗൌരീഭര്താ ഗണേശ്വരഃ
വേദാന്തത്തിന്റെ സാരം, കപാലം ധരിക്കുന്നവൻ, നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ളവൻ, ധ്യാനത്തിന്റെ ആധാരവും ലക്ഷ്യവും, ഗൗരിയുടെ ഭർത്താവ്, ഗണങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ.
അഷ്ടമൂര്തിര്വിശ്വമൂര്തിസ് ത്രിവര്ഗഃ സ്വര്ഗസാധനഃ ജ്ഞാനഗമ്യോ ദൃഢപ്രജ്ഞോ ദേവദേവസ്ത്രിലോചനഃ
എട്ട് രൂപങ്ങളുള്ളവൻ, വിശ്വരൂപൻ, trivarga-മായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, സ്വർഗം നൽകുന്നവൻ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്നവൻ, ദൃഢബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവൻ.
വാമദേവോ മഹാദേവഃ പാണ്ഡുഃ പരിദൃഢോ ദൃഢഃ വിശ്വരൂപോ വിരൂപാക്ഷോ വാഗീശഃ ശുചിരന്തരഃ
വാമദേവൻ, മഹാദേവൻ, പാണ്ഡു വർണ്ണൻ, ദൃഢനിഷ്ഠൻ, ദൃഢൻ, വിശ്വരൂപൻ, വ്യത്യസ്തമായ കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, വാഗീശ്വരൻ, ശുദ്ധൻ, അന്തർആത്മാവ്.
സര്വപ്രണയസംവാദീ വൃഷാങ്കോ വൃഷവാഹനഃ ഈശഃ പിനാകീ ഖട്വാങ്ഗീ ചിത്രവേഷശ്ചിരന്തനഃ
എല്ലാവരുടെയും സ്നേഹത്തിന് പ്രതികരിക്കുന്നവൻ, കാളയുടെ ചിഹ്നമുള്ളവൻ, കാളയെ വഹിക്കുന്നവൻ, ഈശൻ, പിനാകം കൈവശമുള്ളവൻ, ഖട്വാംഗം കൈവശമുള്ളവൻ, അത്ഭുതവേഷം, അനാദികാലത്തേത്.
തമോഹരോ മഹായോഗീ ഗോപ്താ ബ്രഹ്മാങ്ഗഹൃജ്ജടീ കാലകാലഃ കൃത്തിവാസാഃ സുഭഗഃ പ്രണവാത്മകഃ
അന്ധകാരം അകറ്റുന്നവൻ, മഹായോഗി, രക്ഷകൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ജടയുള്ളവൻ, കാലന്റെ കാലൻ, ചർമ്മം ധരിച്ചവൻ, ഭദ്രൻ, പ്രണവസ്വരൂപൻ.
ഉന്മത്തവേഷശ് ചക്ഷുഷ്യോ ദുര്വാസാഃ സ്മരശാസനഃ ദൃഢായുധഃ സ്കന്ദഗുരുഃ പരമേഷ്ഠീ പരായണഃ
ഉന്മത്തവേഷം ധരിക്കുന്നവൻ, കാഴ്ചയ്ക്ക് ആഹ്ലാദകരൻ, സമീപിക്കാനാവാത്തവൻ, കാമനെ ജയിച്ചവൻ, ദൃഢായുധം കൈവശമുള്ളവൻ, സ്കന്ദന്റെ ഗുരു, പരമോന്നതൻ, പരമാശ്രയം.
അനാദിമധ്യനിധനോ ഗിരിശോ ഗിരിബാന്ധവഃ കുബേരബന്ധുഃ ശ്രീകണ്ഠോ ലോകവര്ണോത്തമോത്തമഃ
ആദിയും മധ്യവും അന്തവും ഇല്ലാത്തവൻ, ഗിരിശൻ, പർവ്വതങ്ങളുടെ സുഹൃത്ത്, കുബേരന്റെ സ്നേഹിതൻ, ശ്യാമളകണ്ഠൻ, ലോകത്തിലെ ഉത്തമന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ.
സാമാന്യദേവഃ കോദണ്ഡീ നീലകണ്ഠഃ പരശ്വധീ വിശാലാക്ഷോ മൃഗവ്യാധഃ സുരേശഃ സൂര്യതാപനഃ
എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും പൊതുവായ ദൈവം, വില്ലധാരൻ, നീലകണ്ഠൻ, പരശുവാളൻ, വിശാലകണ്ണൻ, മൃഗവ്യാധൻ, ദേവതകളുടെ ഈശ്വരൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ.
ധര്മകര്മാക്ഷമഃ ക്ഷേത്രം ഭഗവാന് ഭഗനേത്രഭിത് ഉഗ്രഃ പശുപതിസ് താര്ക്ഷ്യഃ പ്രിയഭക്തഃ പ്രിയംവദഃ
ധർമ്മകർമ്മത്തിൽ അക്ഷയൻ, ക്ഷേത്രം, ഭാഗ്യവാൻ, ഭാഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, ഉഗ്രൻ, പശുപതി, താർക്ഷ്യൻ, പ്രിയഭക്തൻ, പ്രിയം പറയുന്നവൻ.
ദാതാ ദയാകരോ ദക്ഷഃ കപര്ദീ കാമശാസനഃ ശ്മശാനനിലയഃ സൂക്ഷ്മഃ ശ്മശാനസ്ഥോ മഹേശ്വരഃ
ദാനി, കരുണാനിധി, നൈപുണ്യമുള്ളവൻ, കപർദി, കാമശാസകൻ, ശ്മശാനവാസി, സൂക്ഷ്മൻ, ശ്മശാനത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹേശ്വരൻ.
ലോകകര്താ ഭൂതപതിര് മഹാകര്താ മഹൌഷധീ ഉത്തരോ ഗോപതിര്ഗോപ്താ ജ്ഞാനഗമ്യഃ പുരാതനഃ
ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും നായകൻ, മഹത്തായ സ്രഷ്ടാവ്, വലിയ ഔഷധംപോലുള്ളവൻ, ഏറ്റവും ഉന്നതൻ, പശുക്കളുടെ രക്ഷകൻ, രക്ഷകനും, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അറിയാവുന്നവൻ, അനാദിയായവൻ.
നീതിഃ സുനീതിഃ ശുദ്ധാത്മാ സോമഃ സോമരതഃ സുഖീ സോമപോ ഽമൃതപഃ സോമോ മഹാനീതിര്മഹാമതിഃ
നീതിയുടെയും ഉത്തമനീതിയുടെയും സ്വരൂപം, ശുദ്ധമായ ആത്മാവ്, സോമൻ, സോമത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവൻ, സന്തോഷവാൻ, സോമം കുടിക്കുന്നവൻ, അമൃതം കുടിക്കുന്നവൻ, മഹാനായ നീതി, മഹത്തായ ബുദ്ധി ഉള്ളവൻ.
അജാതശത്രുരാലോകഃ സംഭാവ്യോ ഹവ്യവാഹനഃ ലോകകാരോ വേദകാരഃ സൂത്രകാരഃ സനാതനഃ
ജന്മം ഇല്ലാത്ത ശത്രു, പ്രകാശം, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, ഹോമത്തിന് ഹവികൾ കൊണ്ടുപോകുന്നവൻ, ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, സൂത്രങ്ങൾ രചിച്ചവൻ, ശാശ്വതൻ.
മഹര്ഷിഃ കപിലാചാര്യോ വിശ്വദീപ്തിസ്ത്രിലോചനഃ പിനാകപാണിര് ഭൂദേവഃ സ്വസ്തിദഃ സ്വസ്തികൃത്സദാ
മഹർഷി, കപിലാചാര്യൻ, ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവൻ, പിനാകം കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൂമിയിലെ ദേവൻ, ക്ഷേമം നൽകുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും നല്ലത് ചെയ്യുന്നവൻ.