താന് സമീക്ഷ്യാഥ ഭഗവാന് ദേവദേവേശ്വരോ ഹരിഃ പ്രണിപത്യ സ്ഥിതാന്ദേവാന് ഇദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പോള് അവരെ കണ്ടു, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ മഹാത്മാവായ ഹരിച് അവരോടു അടുക്കി, നമസ്കരിച്ചു, അവിടുത്തെ ഈ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു:
വത്സാഃ കിമിതി വൈ ദേവാശ് ച്യുതാലങ്കാരവിക്രമാഃ സമാഗതാഃ സസംതാപാ വക്തുമര്ഹഥ സുവ്രതാഃ
"മക്കളേ, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങള് അലങ്കാരവും വീരതയും ഇല്ലാതെ, ദുഃഖിതരായി, എന്തിനാണ് ഇവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്നത്? സത്യവ്രതന്മാരായ നിങ്ങള്, സംഭവിച്ചത് പറയൂ."
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ തഥാഭൂതാഃ സുരോത്തമാഃ പ്രണമ്യാഹുര്യഥാവൃത്തം ദേവദേവായ വിഷ്ണവേ
അവിടുത്തെ വാക്കുകള് കേട്ടു, ആ ദുഃഖിതരായ ഉത്തമദേവന്മാര് നമസ്കരിച്ച്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ വിഷ്ണോ ജിഷ്ണോ ജനാര്ദന ദാനവൈഃ പീഡിതാഃ സര്വേ വയം ശരണമാഗതാഃ
"ഭഗവന്, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, വിഷ്ണുവേ, ജയശാലിയായ ജനാര്ദനാ, ഞങ്ങള് എല്ലാവരും ദാനവന്മാരാല് പീഡിതരായി, നിങ്ങളുടെ അടുക്കല് അഭയം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു."
ത്വമേവ ദേവദേവേശ ഗതിര്നഃ പുരുഷോത്തമ ത്വമേവ പരമാത്മാ ഹി ത്വം പിതാ ജഗതാമപി
"ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, പരമപുരുഷനേ, ഞങ്ങളുടെ ഏകാശ്രയവും നീയാണു്; നീയാണ് പരമാത്മാവും, ഈ ലോകങ്ങളുടെ പിതാവും."
ത്വമേവ ഭര്താ ഹര്താ ച ഭോക്താ ദാതാ ജനാര്ദന ഹന്തുമര്ഹസി തസ്മാത്ത്വം ദാനവാന്ദാനവാര്ദന
"നീയാണ് രക്ഷകന്, നാശിപ്പിക്കുന്നവന്, അനുഭവിക്കുന്നവന്, ദാനിക്കുന്നവന്, ജനാര്ദനാ. അതുകൊണ്ട്, ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ്, ദാനവവീരനേ."
ദൈത്യാശ് ച വൈഷ്ണവൈര്ബ്രാഹ്മൈ രൌദ്രൈര്യാമ്യൈഃ സുദാരുണൈഃ കൌബേരൈശ്ചൈവ സൌമ്യൈശ് ച നൈരൃത്യൈര്വാരുണൈര്ദൃഢൈഃ
ദൈത്യന്മാര് വൈഷ്ണവ, ബ്രാഹ്മണ, രൗദ്ര, യമ, കുബേര, സോമ, നൈരൃത, വരുൺ എന്നീ ശക്തികളാല് കാത്തിരിക്കുന്നു. അവര് അതീവ ഭയങ്കരരും ശക്തരുമാണ്.
വായവ്യൈശ് ച തഥാഗ്നേയൈര് ഐശാനൈര് വാര്ഷികൈഃ ശുഭൈഃ സൌരൈ രൌദ്രൈസ് തഥാ ഭീമൈഃ കമ്പനൈര് ജൃമ്ഭണൈര് ദൃഢൈഃ
വായു, അഗ്നി, ഈശാന, വര്ഷ, സൂര്യ, രൗദ്ര, ഭീമ, കംപ, ജൃംഭ എന്നീ ശക്തികളാലും അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
അവധ്യാ വരലാഭാത്തേ സര്വേ വാരിജലോചന സൂര്യമണ്ഡലസമ്ഭൂതം ത്വദീയം ചക്രമ് ഉദ്യതമ്
കമലനയനനേ, അവര് എല്ലാവരും വരപ്രാപ്തിയാല് അജേയരായി. സൂര്യമണ്ഡലത്തില് നിന്നു ജനിച്ച നിന്റെ ചക്രം ഉയര്ത്തിയിരിക്കുന്നു.
കുണ്ഠിതം ഹി ദധീചേന ച്യാവനേന ജഗദ്ഗുരോ ദണ്ഡം ശാര്ങ്ഗം തവാസ്ത്രം ച ലബ്ധം ദൈത്യൈഃ പ്രസാദതഃ
പക്ഷേ, ദധീചിയും ച്യവനനും അതിനെ മന്ദമാക്കി. ലോകഗുരുവേ, നിന്റെ ദണ്ഡവും ശാരംഗവും ആയുധവും ദൈത്യന്മാര് അനുകമ്പയാല് ലഭിച്ചു.
പുരാ ജലന്ധരം ഹന്തും നിര്മിതം ത്രിപുരാരിണാ രഥാങ്ഗം സുശിതം ഘോരം തേന താന് ഹന്തുമ് അര്ഹസി
പണ്ടു ജലന്ധരനെ സംഹരിക്കാന് ത്രിപുരസംഹാരിയായ ശിവന് ഒരു രഥചക്രം നിര്മ്മിച്ചു. അതിന് അതീവ മൂര്ച്ചയും ഭയാനകതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപയോഗിച്ച് അവരെ സംഹരിക്കണം.
തസ്മാത്തേന നിഹന്തവ്യാ നാന്യൈഃ ശസ്ത്രശതൈരപി തതോ നിശമ്യ തേഷാം വൈ വചനം വാരിജേക്ഷണഃ
അതിനാല്, മറ്റൊരു ആയുധംകൊണ്ടല്ല, അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരെ സംഹരിക്കണം. ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകള് കമലനയനന് കേട്ടു.
വാചസ്പതിമുഖാനാഹ സ ഹരിശ്ചക്രഭൃത് സ്വയമ് ഭോഭോ ദേവാ മഹാദേവം സര്വൈര് ദേവൈഃ സനാതനൈഃ
അപ്പോള് ചക്രധാരിയായ ഹരിച്, വാചസ്പതി മുതലായ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ദേവന്മാരേ, എല്ലാ ശാശ്വതദേവന്മാരോടും കൂടി മഹാദേവനോടു് പോകാം."
സമ്പ്രാപ്യ സാംപ്രതം സര്വം കരിഷ്യാമി ദിവൌകസാമ് ദേവാ ജലന്ധരം ഹന്തും നിര്മിതം ഹി പുരാരിണാ
"ഇപ്പോള് എല്ലാം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ, ജലന്ധരനെ സംഹരിക്കാന് ത്രിപുരസംഹാരിയായ ശിവന് ഒരു ആയുധം നിര്മ്മിച്ചിരുന്നു."
ലബ്ധ്വാ രഥാങ്ഗം തേനൈവ നിഹത്യ ച മഹാസുരാന് സര്വാന്ധുന്ധുമുഖാന്ദൈത്യാന് അഷ്ടഷഷ്ടിശതാന് സുരാന്
"രഥചക്രം ലഭിച്ച്, അതുപയോഗിച്ച് മഹാസുരന്മാരെയും, ധുന്ധുമുഖനായ ദൈത്യന്മാരെയും, അമ്പതു ആറു ദൈത്യഗണങ്ങളെയും സംഹരിക്കും."
സബാന്ധവാന്ക്ഷണാദേവ യുഷ്മാന് സംതാരയാമ്യഹമ് ഏവമ് ഉക്ത്വാ സുരശ്രേഷ്ഠാന് സുരശ്രേഷ്ഠമനുസ്മരന്
"അവരുടെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഇങ്ങനെ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് പറഞ്ഞ്, ദേവശ്രേഷ്ഠനെ ഓര്ത്തുകൊണ്ട്..."
സുരശ്രേഷ്ഠസ്തദാ ശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ ശങ്കരമ് ലിങ്ഗം സ്ഥാപ്യ യഥാന്യായം ഹിമവച്ഛിഖരേ ശുഭേ
അപ്പോള് ദേവശ്രേഷ്ഠന് ഉത്തമനായ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു. ഹിമവാന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തില് യഥാവിധി ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു.
മേരുപര്വതസംകാശം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ത്വരിതാഖ്യേന രുദ്രേണ രൌദ്രേണ ച ജനാര്ദനഃ
മേരുപര്വതംപോലെയുള്ള ആ ലിംഗം വിശ്വകര്മ്മ നിര്മ്മിച്ചു. ത്വരിതന് എന്ന പേരിലുള്ള ജനാര്ദനനും, രുദ്രനും രൗദ്രനും ചേര്ന്ന് അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു.
സ്നാപ്യ സമ്പൂജ്യ ഗന്ധാദ്യൈര് ജ്വാലാകാരം മനോരമമ് തുഷ്ടാവ ച തദാ രുദ്രം സമ്പൂജ്യാഗ്നൌ പ്രണമ്യ ച
അവൻ അഗ്നിയെ സ്നാനവും പൂജയും നടത്തി, അതിന്റെ ജ്വാലപോലെയുള്ള മനോഹരമായ രൂപത്തെ ആരാധിച്ചു. പിന്നെ അഗ്നിയിൽ നമസ്കരിച്ച് രുദ്രനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവം നാമ്നാം സഹസ്രേണ ഭവാദ്യേന യഥാക്രമമ് പൂജയാമാസ ച ശിവം പ്രണവാദ്യം നമോ ഽന്തകമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ ആയിരം നാമങ്ങൾ ക്രമമായി ഉച്ചരിച്ച്, പ്രണവം കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് 'നമോ അന്തക'ം വരെ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ദേവം നാമ്നാം സഹസ്രേണ ഭവാദ്യേന മഹേശ്വരമ് പ്രതിനാമ സ പദ്മേന പൂജയാമാസ ശങ്കരമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ ഓരോ നാമത്തിനും ഓരോ താമരപ്പൂവ് അർപ്പിച്ച്, മഹേശ്വരനായ ശങ്കരനെ ആയിരം നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് ആരാധിച്ചു.
അഗ്നൌ ച നാമഭിര് ദേവം ഭവാദ്യൈഃ സമിദാദിഭിഃ സ്വാഹാന്തൈര്വിധിവദ്ധുത്വാ പ്രത്യേകമയുതം പ്രഭുമ്
അവൻ ഭവനു തുടങ്ങിയ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, സമിദ് മുതലായ ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ഓരോ നാമത്തിനും പതിനായിരം ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു, ഓരോ ഹോമത്തിനും 'സ്വാഹാ'യോടെ സമർപ്പിച്ചു.
തുഷ്ടാവ ച പുനഃ ശംഭും ഭവാദ്യൈര്ഭവമീശ്വരമ് ഭവഃ ശിവോ ഹരോ രുദ്രഃ പുരുഷഃ പദ്മലോചനഃ
അവൻ വീണ്ടും ഭവനു തുടങ്ങിയ നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭവനായ ഈശ്വരനെ, ശംഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു: ഭവൻ, ശിവൻ, ഹരൻ, രുദ്രൻ, പുരുഷൻ, താമരക്കണ്ണൻ.
അര്ഥിതവ്യഃ സദാചാരഃ സര്വശംഭുര്മഹേശ്വരഃ ഈശ്വരഃ സ്ഥാണുരീശാനഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്
ആശ്രയിക്കേണ്ടവൻ, സദാ ധാർമ്മികൻ, സർവ്വശംഭു, മഹേശ്വരൻ, ഈശ്വരൻ, സ്ഥാണു, ഈശാനൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ, ആയിരം കാലുള്ളവൻ.
വരീയാന് വരദോ വന്ദ്യഃ ശങ്കരഃ പരമേശ്വരഃ ഗങ്ഗാധരഃ ശൂലധരഃ പരാര്ഥൈകപ്രയോജനഃ
ഏറ്റവും ഉത്തമൻ, വരദാനി നൽകുന്നവൻ, വന്ദ്യൻ, ശങ്കരൻ, പരമേശ്വരൻ, ഗംഗയെ ധരിക്കുന്നവൻ, ശൂലം കൈവശമുള്ളവൻ, പരമാർത്ഥത്തിനായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.
സര്വജ്ഞഃ സര്വദേവാദിഗിരിധന്വാ ജടാധരഃ ചന്ദ്രാപീഡശ്ചന്ദ്രമൌലിര് വിദ്വാന്വിശ്വാമരേശ്വരഃ
എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സർവ്വദേവന്മാരിലും പ്രധാനൻ, പർവ്വതം ആയുധമാക്കിയവൻ, ജടാധാരൻ, ചന്ദ്രപ്പീടം ധരിക്കുന്നവൻ, ചന്ദ്രമൗലി, ജ്ഞാനി, വിശ്വം അമരേശ്വരൻ.
വേദാന്തസാരസംദോഹഃ കപാലീ നീലലോഹിതഃ ധ്യാനാധാരോപരിച്ഛേദ്യോ ഗൌരീഭര്താ ഗണേശ്വരഃ
വേദാന്തത്തിന്റെ സാരം, കപാലം ധരിക്കുന്നവൻ, നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ളവൻ, ധ്യാനത്തിന്റെ ആധാരവും ലക്ഷ്യവും, ഗൗരിയുടെ ഭർത്താവ്, ഗണങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ.
അഷ്ടമൂര്തിര്വിശ്വമൂര്തിസ് ത്രിവര്ഗഃ സ്വര്ഗസാധനഃ ജ്ഞാനഗമ്യോ ദൃഢപ്രജ്ഞോ ദേവദേവസ്ത്രിലോചനഃ
എട്ട് രൂപങ്ങളുള്ളവൻ, വിശ്വരൂപൻ, trivarga-മായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, സ്വർഗം നൽകുന്നവൻ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്നവൻ, ദൃഢബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവൻ.
വാമദേവോ മഹാദേവഃ പാണ്ഡുഃ പരിദൃഢോ ദൃഢഃ വിശ്വരൂപോ വിരൂപാക്ഷോ വാഗീശഃ ശുചിരന്തരഃ
വാമദേവൻ, മഹാദേവൻ, പാണ്ഡു വർണ്ണൻ, ദൃഢനിഷ്ഠൻ, ദൃഢൻ, വിശ്വരൂപൻ, വ്യത്യസ്തമായ കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, വാഗീശ്വരൻ, ശുദ്ധൻ, അന്തർആത്മാവ്.
സര്വപ്രണയസംവാദീ വൃഷാങ്കോ വൃഷവാഹനഃ ഈശഃ പിനാകീ ഖട്വാങ്ഗീ ചിത്രവേഷശ്ചിരന്തനഃ
എല്ലാവരുടെയും സ്നേഹത്തിന് പ്രതികരിക്കുന്നവൻ, കാളയുടെ ചിഹ്നമുള്ളവൻ, കാളയെ വഹിക്കുന്നവൻ, ഈശൻ, പിനാകം കൈവശമുള്ളവൻ, ഖട്വാംഗം കൈവശമുള്ളവൻ, അത്ഭുതവേഷം, അനാദികാലത്തേത്.