സാഹങ്കാരമിദം ശ്രുത്വാ ഹരേര് അമിതവിക്രമഃ വിഹസ്യോവാച സാവജ്ഞം തതോ വിസ്ഫുരിതാധരഃ
ഇത്ര അഹങ്കാരപൂര്ണ്ണമായ വാക്കുകള് കേട്ട ഹരിയ്ക്ക് അതിശയ ശക്തിയുള്ളവന് എന്നതില് ചിരിച്ചു, അവജ്ഞയോടെ അധരം വിറയിപ്പിച്ച് അവഹാസത്തോടെ പറഞ്ഞു.
കിം ന ജാനാസി വിശ്വേശം സംഹര്താരം പിനാകിനമ് അസദ്വാദോ വിവാദശ് ച വിനാശസ്ത്വയി കേവലഃ
ലോകനാഥനെയും സംഹാരകനുമായ പിനാകധാരിയെയും നീ അറിയുന്നില്ലേ? നിന്റെ അസത്യ വാദവും വഴക്കുമൊക്കെ നിനക്കു തന്നെ നാശം വരുത്തും.
തവാന്യോന്യാവതാരാണി കാനി ശേഷാണി സാംപ്രതമ് കൃതാനി യേന കേനാപി കഥാശേഷോ ഭവിഷ്യതി
നിന്റെതും അവന്റെതുമായ മറ്റേതെങ്കിലും അവതാരങ്ങള് ഇനി ശേഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അവയെ ആര് സൃഷ്ടിച്ചു? ഈ കഥകള്ക്ക് അവസാനം ആരോ വരുത്തും.
ദോഷം ത്വം പശ്യ ഏതത്ത്വമ് അവസ്ഥാമീദൃശീം ഗതഃ തേന സംഹാരദക്ഷേണ ക്ഷണാത്സംക്ഷയമേഷ്യസി
നിന്റെ തെറ്റുകള് നീ തന്നെ നോക്കുക; ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിലാണു നീ എത്തിയത്. സംഹാരത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാല് നീ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് നശിക്കും.
പ്രകൃതിസ്ത്വം പുമാന് രുദ്രസ് ത്വയി വീര്യം സമാഹിതമ് ത്വന്നാഭിപങ്കജാജ്ജാതഃ പഞ്ചവക്ത്രഃ പിതാമഹഃ
നീ പ്രകൃതിയാണ്, രുദ്രന് പുരുഷനാണ്; അവന്റെ ശക്തി നിനക്കുള്ളിലാണ്. നിന്റെ നാഭിയിലെ താമരയില് നിന്ന് അഞ്ചുമുഖമുള്ള പിതാമഹന് ജനിച്ചു.
സൃഷ്ട്യര്ഥേന ജഗത്പൂര്വം ശങ്കരം നീലലോഹിതമ് ലലാടേ ചിന്തയാമാസ തപസ്യുഗ്രേ വ്യവസ്ഥിതഃ
സൃഷ്ടിക്കായി ലോകം ആദ്യം ശങ്കരന്, നീലവും ചുവപ്പുമുള്ളവന്, കഠിനമായ തപസ്സില് ഏര്പ്പെട്ട് തന്റെ നെറ്റിയില് ധ്യാനിച്ചു.
തല്ലലാടാദഭൂച്ഛംഭോഃ സൃഷ്ട്യര്ഥം തന്ന ദൂഷണമ് അംശോ ഽഹം ദേവദേവസ്യ മഹാഭൈരവരൂപിണഃ
ശംഭുവിന്റെ ആ നെറ്റിയില് നിന്നാണ് സൃഷ്ടിക്കായി ആ സങ്കല്പം ഉദിച്ചത്; അതില് തെറ്റൊന്നുമില്ല. മഹാഭൈരവസ്വരൂപിയായ ദേവദേവന്റെ ഭാഗം ഞാനാണ്.
ത്വത്സംഹാരേ നിയുക്തോ ഽസ്മി വിനയേന ബലേന ച ഏവം രക്ഷോ വിദാര്യൈവ ത്വം ശക്തികലയാ യുതഃ
നിന്റെ സംഹാരത്തിന് വിനയത്തിലും ശക്തിയിലും ഞാന് നിയുക്തനാണ്; ഇങ്ങനെ, നീ ശക്തിയുടെ ഭാഗം കൊണ്ട് ആ അസുരനെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു.
അഹങ്കാരാവലേപേന ഗര്ജസി ത്വമതന്ദ്രിതഃ ഉപകാരോ ഹ്യസാധൂനാമ് അപകാരായ കേവലമ്
നീ അഹങ്കാരത്തിലും അഭിമാനത്തിലും അശ്രമം ഗര്ജിക്കുന്നു; ദുഷ്ടന്മാര്ക്ക് നീ ചെയ്യുന്ന സഹായം അവര്ക്ക് തന്നെ ദോഷം വരുത്താനാണ്.
യദി സിംഹ മഹേശാനം സ്വപുനര്ഭൂത മന്യസേ ന ത്വം സ്രഷ്ടാ ന സംഹര്താ ന സ്വതന്ത്രോ ഹി കുത്രചിത്
സിംഹമേ, നീ തന്നെ മഹേശ്വരനായി വീണ്ടും ജനിച്ചതാണെന്ന് കരുതുന്നെങ്കില്, നീ സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനുമല്ല; എവിടെയും സ്വതന്ത്രനുമല്ല.
കുലാലചക്രവച്ഛക്ത്യാ പ്രേരിതോ ഽസി പിനാകിനാ അദ്യാപി തവ നിക്ഷിപ്തം കപാലം കൂര്മരൂപിണഃ
കുമ്മിയന്റെ ചക്രംപോലെ, പിനാകധാരിയാല് നീ പ്രേരിതനാണ്; ഇന്നും കൂര്മരൂപിയായവന്റെ കപാലം നിനക്കു മേല് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹരഹാരലതാമധ്യേ മുഗ്ധ കസ്മാന്ന ബുധ്യസേ വിസ്മൃതം കിം തദംശേന ദംഷ്ട്രോത്പാതനപീഡിതഃ
ഹരന്റെ ഹാരമധ്യേ, ഭ്രമിച്ചവനേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല? അംശം മറന്നുപോയോ? ദന്തം ഉയര്ന്നതിന്റെ വേദനയില് നിന്നാണോ അതു?
വാരാഹവിഗ്രഹസ്തേ ഽദ്യ സാക്രോശം താരകാരിണാ ദഗ്ധോ ഽസി യസ്യ ശൂലാഗ്രേ വിഷ്വക്സേനച്ഛലാദ്ഭവാന്
ഇന്ന്, നിന്റെ വരാഹരൂപത്തില്, താരകന്റെ ശത്രുവിന്റെ ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തില് നീ, വലിയ നിലാവിലാപത്തോടെ, വിസ്വക്സേനനായി വഞ്ചനയാല് ദഹിക്കപ്പെട്ടു.
ദക്ഷയജ്ഞേ ശിരശ്ഛിന്നം മയാ തേ യജ്ഞരൂപിണഃ അദ്യാപി തവ പുത്രസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പഞ്ചമം ശിരഃ
ദക്ഷയാഗത്തില് യജ്ഞസ്വരൂപനായ നിന്റെ തല ഞാനാണ് വെട്ടിയത്; ഇന്നും നിന്റെ മകനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ തല അവിടെയുണ്ട്.
ഛിന്നം തമേനാഭിസംധം തദംശം തസ്യ തദ്ബലമ് നിര്ജിതസ്ത്വം ദധീചേന സംഗ്രാമേ സമരുദ്ഗണഃ
അവന് ഉദ്ദേശപൂര്വം ആ ഭാഗം, ആ ശക്തി, വെട്ടിമാറ്റി; നീയും മരുത് ദേവന്മാരും ദധീചിയാല് യുദ്ധത്തില് തോറ്റു.
കണ്ഡൂയമാനേ ശിരസി കഥം തദ്വിസ്മൃതം ത്വയാ ചക്രം വിക്രമതോ യസ്യ ചക്രപാണേ തവ പ്രിയമ്
നിന്റെ തലയില് കുരു വന്നപ്പോള് നീ അതിനെ എങ്ങനെ മറന്നു? ധൈര്യത്തോടെ പ്രവര്ത്തിച്ചവന്റെ പ്രിയമായ ചക്രം, ചക്രധാരിയായ നിനക്ക് പ്രിയമായത്.
കുതഃ പ്രാപ്തം കൃതം കേന ത്വയാ തദപി വിസ്മൃതമ് തേ മയാ സകലാ ലോകാ ഗൃഹീതാസ്ത്വം പയോനിധൌ
അത് എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്? ആരാണ് അതുണ്ടാക്കിയതെന്ന് നീ മറന്നോ? നീ പാലാഴിയില് ആയിരിക്കുമ്പോള് ഞാന് എല്ലാ ലോകവും പിടിച്ചെടുത്തു.
നിദ്രാപരവശഃ ശേഷേ സ കഥം സാത്ത്വികോ ഭവാന് ത്വദാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം രുദ്രശക്തിവിജൃമ്ഭിതമ്
നീ ഉറക്കത്തില് അടിമപ്പെട്ട് കിടക്കുമ്പോള് എങ്ങനെ സത്ത്വഗുണം ഉള്ളവനാകാം? നിന്റെ ആ ദണ്ഡത്തിന്റെ അടിയില് നിന്ന് മുകളിലേക്കു രുദ്രന്റെ ശക്തി വ്യാപിക്കുന്നു.
ശക്തിമാനഭിതസ്ത്വം ച ഹ്യ് അനലസ്ത്വം ച മോഹിതഃ തത്തേജസോ ഽപി മാഹാത്മ്യം യുവാം ദ്രഷ്ടും ന ഹി ക്ഷമൌ
നിനക്ക് ശക്തിയും തീപോലുള്ള ശക്തിയും ഉണ്ടെങ്കിലും, നീ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ മഹത്തായ തേജസ്സിന്റെ മഹത്വം കാണാന് നിങ്ങളിര്ക്കുമാവില്ല.
സ്ഥൂലാ യേ ഹി പ്രപശ്യന്തി തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ് ദ്യാവാപൃഥിവ്യാ ഇന്ദ്രാഗ്നിയമസ്യ വരുണസ്യ ച
വൈകുണ്ഠത്തിന്റെ പരമപദം, ദ്യാവാപൃഥിവി, ഇന്ദ്രന്, അഗ്നി, യമന്, വരുണന് എന്നിവരുടെ അതിരുകളായി കാണുന്നവര് അതിനെ സ്ഥൂലമായി മാത്രം കാണുന്നു.
ധ്വാന്തോദരേ ശശാങ്കസ്യ ജനിത്വാ പരമേശ്വരഃ കാലോ ഽസി ത്വം മഹാകാലഃ കാലകാലോ മഹേശ്വരഃ
അന്ധകാരത്തിന്റെ ഗര്ഭത്തില് നിന്ന് ചന്ദ്രന് ജനിക്കുന്നു; നീയാണ് കാലം, പരമേശ്വരന്, നീയാണ് മഹാകാലന്, കാലത്തിന്റെ കാലന്, മഹാദേവന്.
അതസ്ത്വമുഗ്രകലയാ മൃത്യോര്മൃത്യുര്ഭവിഷ്യസി സ്ഥിരധന്വാ ക്ഷയോ വീരോ വീരോ വിശ്വാധികഃ പ്രഭുഃ
അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ഭയങ്കരമായ രൂപത്തോടെ, നീ മരണത്തിനും മരണമായ് മാറും; ഉറച്ച വില്ലും, നാശവും, വീരതയും, എല്ലാം അതിജീവിക്കുന്ന പ്രഭുവും നീയാകും.
ഉപഹസ്താ ജ്വരം ഭീമോ മൃഗപക്ഷിഹിരണ്മയഃ ശാസ്താശേഷസ്യ ജഗതോ ന ത്വം നൈവചതുര്മുഖഃ
നീ കൈ ഉയര്ത്തി ഭയങ്കരമായ ജ്വരം, പൊന്നുപോലുള്ള മൃഗവും പക്ഷിയും; നീയാണ് ലോകത്തെ ശിക്ഷിക്കുന്നവന്—നീയും ചതുരാനനനും അല്ല.
ഇത്ഥം സര്വം സമാലോക്യ സംഹരാത്മാനമ് ആത്മനാ നോ ചേദിദാനീം ക്രോധസ്യ മഹാഭൈരവരൂപിണഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം കണ്ടു, നിന്റെ ആത്മാവിനെ തിരിച്ചു വിളിക്കണം; അല്ലെങ്കില് മഹാഭൈരവന്റെ ക്രോധം ഇപ്പോള് വീഴും.
വജ്രാശനിരിവ സ്ഥാണോസ് ത്വ് ഏവം മൃത്യുഃ പതിഷ്യതി ഇത്യുക്തോ വീരഭദ്രേണ നൃസിംഹഃ ക്രോധവിഹ്വലഃ
സ്ഥാണുവിന്റെ വജ്രംപോലെ, മരണവും ഇങ്ങനെ നിന്റെ മേല് വീഴും—വീരഭദ്രന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് നരസിംഹന് ക്രോധത്തില് വിറയച്ചു.
നനാദ തനുവേഗേന തം ഗൃഹീതും പ്രചക്രമേ അത്രാന്തരേ മഹാഘോരം വിപക്ഷഭയകാരണമ്
അവന് തന്റെ പൂര്ണശക്തിയോടെ ഗര്ജിച്ചു, അവനെ പിടിക്കാനായി ഓടി; അതിനിടയില് ഭയങ്കരമായ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു രൂപം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഗഗനവ്യാപി ദുര്ധര്ഷശൈവതേജഃസമുദ്ഭവമ് വീരഭദ്രസ്യ തദ്രൂപം തത്ക്ഷണാദേവ ദൃശ്യതേ
ആ ആകാരം ആകാശം നിറച്ചു, ജയിക്കാനാവാത്തത്, ശിവന്റെ ശക്തിയില് നിന്നു ഉദിച്ചത്, വീരഭദ്രന്റെ ആ രൂപം ഉടനെ കാണപ്പെട്ടു.
ന തദ്ധിരണ്മയം സൌമ്യം ന സൌരം നാഗ്നിസംഭവമ് ന തഡിച്ചന്ദ്രസദൃശമ് അനൌപമ്യം മഹേശ്വരമ്
അത് പൊന്നുപോലുമല്ല, സൌമ്യവുമല്ല, സൂര്യനോ അഗ്നിയില് നിന്നുള്ളതോ അല്ല, മിന്നലോ ചന്ദ്രനോ പോലുമല്ല—അതു ഉപമയില്ലാത്ത മഹാദേവന്റെ രൂപം.
തദാ തേജാംസി സര്വാണി തസ്മിന് ലീനാനി ശാങ്കരേ തതോ വ്യക്തോ മഹാതേജാ വ്യക്തേ സംഭവതസ്തതഃ
അപ്പോള് ശംകരന്റെ ആ രൂപത്തില് എല്ലാ ശക്തികളും ലയിച്ചു; അതില് നിന്ന് മഹത്തായ പ്രകാശം വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രുദ്രസാധാരണം ചൈവ ചിഹ്നിതം വികൃതാകൃതി തതഃ സംഹാരരൂപേണ സുവ്യക്തഃ പരമേശ്വരഃ
അത് രുദ്രനോട് സാമ്യമുള്ളതും, ഭയങ്കരമായ രൂപവും; പിന്നെ സംഹാരരൂപത്തില് പരമേശ്വരന് വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.