അഭയം ച ദദൌ തേഷാം ഹനിഷ്യാമീതി തം പ്രഭുഃ സോ ഽപി ശക്രഃ സുരൈഃ സാര്ധം പ്രണിപത്യ യഥാഗതമ്
അവർക്കു ഭയം വേണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ്, 'ഞാൻ അവനെ കൊല്ലാം' എന്നു ഭഗവാൻ ഉറപ്പു നൽകി. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, വന്ന വഴി തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
ജഗാമ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ തഥാന്യേ ച സുരോത്തമാഃ അഥോത്ഥായ മഹാദേവഃ ശാരഭം രൂപമാസ്ഥിതഃ
പിന്നീട് ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു പ്രധാന ദേവന്മാരും അവിടം വിട്ടുപോയി. അതിനുശേഷം മഹാദേവൻ എഴുന്നേറ്റ് ശാരഭൻ എന്ന ഭയങ്കരമായ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
യയൌ പ്രാന്തേ നൃസിംഹസ്യ ഗര്വിതസ്യ മൃഗാശിനഃ അപഹൃത്യ തദാ പ്രാണാന് ശരഭഃ സുരപൂജിതഃ
ശാരഭൻ, ദേവന്മാരുടെ ആരാധനയോടെ, അഹങ്കാരത്തോടെ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്ന നരസിംഹന്റെ അതിരിലേക്ക് പോയി; അവിടെ അവന്റെ ജീവൻ എടുത്തു.
സിംഹാത്തതോ നരോ ഭൂത്വാ ജഗാമ ച യഥാക്രമമ് ഏവം സ്തുതസ്തദാ ദേവൈര് ജഗാമ സ യഥാക്രമമ്
പിന്നീട് സിംഹരൂപത്തിൽ നിന്നു മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച്, ക്രമമായി അവൻ അകന്നു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനെ സ്തുതിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും തന്റെ വഴിക്ക് പോയി.
യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി സംസ്തവം ശാര്വമുത്തമമ് രുദ്രലോകമനുപ്രാപ്യ രുദ്രേണ സഹ മോദതേ
ആ ശർവ്വനെ കുറിച്ചുള്ള ഉത്തമമായ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, അവൻ രുദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് രുദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വാസം ചെയ്യും.
കഥം ദേവോ മഹാദേവോ വിശ്വസംഹാരകാരകഃ ശരഭാഖ്യം മഹാഘോരം വികൃതം രൂപമാസ്ഥിതഃ
ലോകത്തെ സംഹരിക്കുന്ന മഹാദേവൻ എങ്ങനെ ശാരഭൻ എന്ന അതി ഭയങ്കരവും വിചിത്രവുമായ രൂപം സ്വീകരിച്ചു എന്നു പറയൂ.
കിം കിം ധൈര്യം കൃതം തേന ബ്രൂഹി സര്വമ് അശേഷതഃ ഏവമഭ്യര്ഥിതോ ദേവൈര് മതിം ചക്രേ കൃപാലയഃ
അവൻ അതിൽ കാണിച്ച ധൈര്യം എന്തൊക്കെയാണു? എല്ലാം പൂർണ്ണമായി പറയണം. ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതോടെ, കരുണാമയൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനമെടുത്തു.
യത്തേജസ്തു നൃസിംഹാഖ്യം സംഹര്തും പരമേശ്വരഃ തദര്ഥം സ്മൃതവാന് രുദ്രോ വീരഭദ്രം മഹാബലമ്
നരസിംഹൻ എന്ന ശക്തിയെ സംഹരിക്കാൻ പരമേശ്വരനായ രുദ്രൻ അതിനായി മഹാബലശാലിയായ വീരഭദ്രനെ ഓർത്തു.
ആത്മനോ ഭൈരവം രൂപം മഹാപ്രലയകാരകമ് ആജഗാമ പുരാ സദ്യോ ഗണാനാമഗ്രതോ ഹസന്
സ്വയം ഭൈരവരൂപം, മഹാപ്രളയത്തിന് കാരണമാകുന്ന രൂപം, ഒരിക്കൽ ഗണങ്ങളുടെ മുന്നിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഉടനടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സാട്ടഹാസൈര് ഗണവരൈര് ഉത്പതദ്ഭിര് ഇതസ്തതഃ നൃസിംഹരൂപൈരത്യുഗ്രൈഃ കോടിഭിഃ പരിവാരിതഃ
പ്രധാന ഗണങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചും ചാടിക്കൊണ്ടും, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അനേകം നരസിംഹരൂപങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയും അവനെ വേട്ടയാടുകയായിരുന്നു.
താവദ്ഭിര് അഭിതോ വീരൈര് നൃത്യദ്ഭിശ് ച മുദാന്വിതൈഃ ക്രീഡദ്ഭിശ് ച മഹാധീരൈര് ബ്രഹ്മാദ്യൈഃ കന്ദുകൈരിവ
അവിടെ വീരന്മാർ ചുറ്റും സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു, കളിച്ചു; ബ്രഹ്മാദിമാരും വലിയ ധൈര്യത്തോടെ, പന്തുകളുമായി കളിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ ചുറ്റി നിന്നു.
അദൃഷ്ടപൂര്വൈരന്യൈശ് ച വേഷ്ടിതോ വീരവന്ദിതഃ കല്പാന്തജ്വലനജ്വാലോ വിലസല്ലോചനത്രയഃ
മുമ്പ് ആരും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത മറ്റുള്ളവരും അവനെ ചുറ്റി, വീരന്മാർ ആദരവോടെ നമസ്കരിച്ചു; കാലാന്ത്യത്തിലെ അഗ്നിപോലെ മൂന്ന് കണ്ണുകളും പ്രകാശിച്ചു.
ആത്തശസ്ത്രോ ജടാജൂടേ ജ്വലദ്ബാലേന്ദുമണ്ഡിതഃ ബാലേന്ദുദ്വിതയാകാരതീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രാങ്കുരദ്വയഃ
അയുധം കൈവശം, ജടാമുടിയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ചന്ദ്രക്കല അലങ്കാരമായി, ഇരട്ട ചന്ദ്രക്കലപോലെയുള്ള മൂർച്ചയുള്ള കത്തികൊണ്ടു.
ആഖണ്ഡലധനുഃഖണ്ഡസംനിഭഭ്രൂലതായുതഃ മഹാപ്രചണ്ഡഹുങ്കാരബധിരീകൃതദിങ്മുഖഃ
ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലിന്റെ തുണ്ടുപോലെയുള്ള കനൽ ക眉കൾ; മഹാഭയങ്കരമായ ഹുങ്കാരത്തോടെ ദിശകളെ പൂർണ്ണമായും ബദ്ധിരമാക്കി.
നീലമേഘാഞ്ജനാകാരഭീഷണശ്മശ്രുരദ്ഭുതഃ വാദഖണ്ഡമ് അഖണ്ഡാഭ്യാം ഭ്രാമയംസ്ത്രിശിഖം മുഹുഃ
കറുത്ത മേഘം പോലെയും കാജലുപോലെയും ഭയങ്കരമായ ദാഢ്യം; അത്ഭുതകരമായ രൂപം; രണ്ടും തകർന്നിട്ടില്ലാത്ത കൈകളാൽ ത്രിശൂലം നിരന്തരം ഭ്രമിപ്പിച്ചു.
വീരഭദ്രോ ഽപി ഭഗവാന് വീരശക്തിവിജൃമ്ഭിതഃ സ്വയം വിജ്ഞാപയാമാസ കിമത്ര സ്മൃതികാരണമ്
വീരഭദ്രനും, ഭഗവാനായ വീരശക്തി പ്രകടിപ്പിച്ച്, 'ഇതിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലിന് കാരണമെന്ത്?' എന്ന് സ്വയം ചോദിച്ചു.
ആജ്ഞാപയ ജഗത്സ്വാമിന് പ്രസാദഃ ക്രിയതാം മയി അകാലേ ഭയമുത്പന്നം ദേവാനാമപി ഭൈരവ
'ലോകനാഥാ, ദയചെയ്യണം, എനിക്ക് കൃപ കാണിക്കണം. ഭൈരവാ, ഈ സമയമല്ലാതെ പോലും ദേവന്മാർക്കും ഭയം ഉണ്ടായി.'
ജ്വലിതഃ സ നൃസിംഹാഗ്നിഃ ശമയൈനം ദുരാസദമ് സാന്ത്വയന് ബോധയാദൌ തം തേന കിം നോപശാമ്യതി
നരസിംഹന്റെ അഗ്നി കത്തുകയാണ്; അവനെ ശമിപ്പിക്കണം, അവൻ സമീപിക്കാനാവാത്തവനാണ്. ആദ്യം സാന്ത്വനവും ഉപദേശവും നൽകി, എങ്കിലും അവൻ ശാന്തനാകുന്നില്ലേ എന്ന് ചോദിച്ചു.
തതോ മത്പരമം ഭാവം ഭൈരവം സംപ്രദര്ശയ സൂക്ഷ്മം സൂക്ഷ്മേണ സംഹൃത്യ സ്ഥൂലം സ്ഥൂലേന തേജസാ
അതിനുശേഷം, എന്റെ പരമാവസ്ഥയായ സൂക്ഷ്മമായ ഭൈരവസ്വഭാവം, ഭൗതികത്വം ഭൗതികത്വത്താൽ പിന്വലിച്ചും സൂക്ഷ്മത്വം സൂക്ഷ്മത്വത്താൽ പിന്വലിച്ചും, നീ വെളിപ്പെടുത്തണം.
വക്ത്രമാനയ കൃത്തിം ച വീരഭദ്ര മമാജ്ഞയാ ഇത്യാദിഷ്ടോ ഗണാധ്യക്ഷഃ പ്രശാന്തവപുരാസ്ഥിതഃ
നീ എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മുഖവും ചർമ്മവും കൊണ്ടുവരിക, വീരഭദ്രാ. ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ഗണാധ്യക്ഷൻ ശാന്തമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
ജഗാമ രംഹസാ തത്ര യത്രാസ്തേ നരകേസരീ തതസ്തം ബോധയാമാസ വീരഭദ്രോ ഹരോ ഹരിമ്
അവൻ അതിവേഗത്തിൽ മനുഷ്യസിംഹൻ താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ വീരഭദ്രൻ ഹരിയെ ഉണർത്തി, ഹരൻ ഹരിയെ ഉണർത്തി.
ഉവാച വാക്യമീശാനഃ പിതാ പുത്രമിവൌരസമ് ജഗത്സുഖായ ഭഗവന്ന് അവതീര്ണോ ഽസി മാധവ
ഈശാനൻ പിതാവെന്നപോലെ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞത്: ലോകത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി, ഭഗവൻ, നീ മാധവനായി ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്ഥിത്യര്ഥേന ച യുക്തോ ഽസി പരേണ പരമേഷ്ഠിനാ ജന്തുചക്രം ഭഗവതാ രക്ഷിതം മത്സ്യരൂപിണാ
പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ നിലനിൽപ്പിനായി നീ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ഭഗവാൻ മീനരൂപത്തിൽ ജന്തുസമൂഹത്തെ രക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പുച്ഛേനൈവ സമാബധ്യ ഭ്രമന്നേകാര്ണവേ പുരാ ബിഭര്ഷി കൂര്മരൂപേണ വാരാഹേണോദ്ധൃതാ മഹീ
നിന്റെ വാലുകൊണ്ട് ബന്ധിച്ച്, ഒരിക്കൽ നീ ഏകസമുദ്രത്തിൽ ചുറ്റിനടന്നു; കൂർമരൂപത്തിൽ ഭൂമിയെ താങ്ങുകയും, വരാഹരൂപത്തിൽ അതിനെ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.
അനേന ഹരിരൂപേണ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ വാമനേന ബലിര്ബദ്ധസ് ത്വയാ വിക്രമതാ പുനഃ
ഹരിയുടെ ഈ രൂപത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ നീ സംഹരിച്ചു; വാമനരൂപത്തിൽ ബലിയെ നീ തവളക്കാലടി കൊണ്ട് വീണ്ടും ബന്ധിച്ചു.
ത്വമ് ഏവ സര്വഭൂതാനാം പ്രഭാവഃ പ്രഭുര് അവ്യയഃ യദാ യദാ ഹി ലോകസ്യ ദുഃഖം കിംചിത് പ്രജായതേ
സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ശക്തിയും, അവിനാശിയായ പ്രഭുവും നീയാണു; ലോകത്തിൽ എപ്പോഴെങ്കിലും ദു:ഖം ഉദിച്ചാൽ,
തദാ തദാവതീര്ണസ്ത്വം കരിഷ്യസി നിരാമയമ് നാധികസ്ത്വത്സമോ ഽപ്യസ്തി ഹരേ ശിവപരായണ
അപ്പോഴെപ്പോഴും നീ അവതരിച്ച് അതിനെ ദു:ഖരഹിതമാക്കുന്നു; ഹരേ, ശിവഭക്തനായവനേ, നിന്നേക്കാൾ വലിയവനോ തുല്യനോ ഇല്ല.
ത്വയാ ധര്മാശ് ച വേദാശ് ച ശുഭേ മാര്ഗേ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ യദര്ഥമ് അവതാരോ ഽയം നിഹതഃ സോ ഽപി കേശവ
നിന്റെ മുഖേന ധർമ്മവും വേദങ്ങളും ശുഭമായ വഴിയിൽ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു; അതിനായാണ് ഈ അവതാരം, അതിനാൽ ആ ഒരാളും നശിച്ചിരിക്കുന്നു, കേശവാ.
അത്യന്തഘോരം ഭഗവന് നരസിംഹ വപുസ്തവ ഉപസംഹര വിശ്വാത്മംസ് ത്വമേവ മമ സംനിധൌ
ഭഗവൻ, നിന്റെ നരസിംഹരൂപം അത്യന്തം ഭയാനകമാണ്; അതു പിന്വലിക്കണം, നീയാണു വിശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവും എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും.
ഇത്യുക്തോ വീരഭദ്രേണ നൃസിംഹഃ ശാന്തയാ ഗിരാ തതോ ഽധികം മഹാഘോരം കോപം പ്രജ്വാലയദ്ധരിഃ
വീരഭദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നരസിംഹൻ ശാന്തമായ വാക്കുകളോടെ ഹരിയുടെ മനസ്സിൽ അതിനേക്കാൾ വലിയ ഭയാനകമായ കോപം ഉണർന്നു.