ബ്രഹ്മണശ് ച തഥാന്യേഷാം ദേവാനാമപി ലീലയാ വിഭുരങ്ഗവിഭാഗേന ഭൂഷിതോ ന യദി പ്രഭുഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെയും മറ്റുള്ള ദേവന്മാരുടേയും ലീലയാൽ, അവരുടെ ശരീരങ്ങളുടെ വിഭജനം കൊണ്ടാണ് പ്രഭു അലങ്കരിക്കപ്പെടുന്നത്; എന്നാൽ പ്രഭു താനാഗ്രഹിക്കാത്തപക്ഷം അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
കഥം വിമുക്തിര്വിപ്രാണാം തസ്മാദ്ദംഷ്ട്രീ മഹേശ്വരഃ
മഹേശ്വരൻ ആ കുരു ധരിക്കാതിരുന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മോക്ഷം എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
നൃസിംഹേന ഹതഃ പൂര്വം ഹിരണ്യാക്ഷാഗ്രജഃ ശ്രുതമ് കഥം നിഷൂദിതസ്തേന ഹിരണ്യകശിപുര്വദ
നരസിംഹൻ മുമ്പ് ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെ സംഹരിച്ചു എന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ആ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ എങ്ങനെ അവൻ സംഹരിച്ചു എന്ന് പറയൂ.
ഹിരണ്യകശിപോഃ പുത്രഃ പ്രഹ്രാദ ഇതി വിശ്രുതഃ ധര്മജ്ഞഃ സത്യസമ്പന്നസ് തപസ്വീ ചാഭവത്സുധീഃ
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മകൻ പ്രഹ്ലാദൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്; ധർമ്മജ്ഞനും സത്യസന്ധനും തപസ്സുകാരനും ഉത്തമബുദ്ധിയുമായിരുന്നു.
ജന്മപ്രഭൃതി ദേവേശം പൂജയാമാസ ചാവ്യയമ് സര്വജ്ഞം സര്വഗം വിഷ്ണും സര്വദേവഭവോദ്ഭവമ്
ജനനം മുതൽ അവൻ അക്ഷരമായ ദേവനെയും സർവ്വജ്ഞനുമായ, സർവ്വവ്യാപിയായ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഉത്ഭവമായ വിഷ്ണുവിനെയും ആരാധിച്ചു.
തമാദിപുരുഷം ഭക്ത്യാ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണമ് ബ്രഹ്മണോ ഽധിപതിം സൃഷ്ടിസ്ഥിതിസംഹാരകാരണമ്
ആ ആദിപുരുഷനായ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അധിപതിയായ, സൃഷ്ടി, നില, സംഹാരങ്ങളുടെ കാരണമായവനെ പ്രഹ്ലാദൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സോ ഽപി വിഷ്ണോസ്തഥാഭൂതം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം സമാഹിതമ് നമോ നാരായണായേതി ഗോവിന്ദേതി മുഹുര്മുഹുഃ
അവനും തന്റെ മകനെ അങ്ങനെയൊരു ഭാവത്തില് ഏകാഗ്രനായി കണ്ടപ്പോള് വീണ്ടും വീണ്ടും 'നമസ്കാരം നാരായണന്', 'നമസ്കാരം ഗോവിന്ദന്' എന്നു ഉച്ചരിച്ചു.
സ്തുവന്തം പ്രാഹ ദേവാരിഃ പ്രദഹന്നിവ പാപധീഃ ന മാം ജാനാസി ദുര്ബുദ്ധേ സര്വദൈത്യാമരേശ്വരമ്
അവനെ അങ്ങനെ സ്തുതിക്കുന്നതുകണ്ട് ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായ ഹിരണ്യകശിപു ദുഷ്ടചിന്തകളോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ല, മണ്ടനായവനേ, ദൈത്യരും ദേവന്മാരും എല്ലാം ഭരിക്കുന്ന സദാ അധിപതിയെ.'
പ്രഹ്രാദ വീര ദുഷ്പുത്ര ദ്വിജദേവാര്തികാരണമ് കോ വിഷ്ണുഃ പദ്മജോ വാപി ശക്രശ് ച വരുണോ ഽഥവാ
'പ്രഹ്ലാദാ, വീരനായ ദുഷ്പുത്രാ, ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും കഷ്ടത്തിലാക്കുന്നവനേ! വിഷ്ണു ആര്? പദ്മജനോ ആര്? ഇന്ദ്രന് ആര്? വരുണന് ആര്? അവരാരും എന്നോട് തുല്യരല്ല.'
വായുഃ സോമസ്തഥേശാനഃ പാവകോ മമ യഃ സമഃ മാമേവാര്ചയ ഭക്ത്യാ ച സ്വല്പം നാരായണം സദാ
'വായു, സോമന്, ഈശാനന്, പാവകന് — ഇവരാരെങ്കിലും എന്നോട് തുല്യരാണെങ്കില് പോലും, നീ ഭക്തിയോടെ എന്നെ മാത്രം ആരാധിക്കണം; നാരായണനെ എപ്പോഴും ചെറുതായി കാണണം.'
പ്രഹ്രാദ ജീവിതേ വാഞ്ഛാ തവൈഷാ ശൃണു ചാസ്തി ചേത് ശ്രുത്വാപി തസ്യ വചനം ഹിരണ്യകശിപോഃ സുധീഃ
'പ്രഹ്ലാദാ, നീ ജീവന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില് കേള്ക്കണം — എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കില്.' ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടിട്ടും ആ ജ്ഞാനിയാകുന്ന പ്രഹ്ലാദന് —
പ്രഹ്രാദഃ പൂജയാമാസ നമോ നാരായണേതി ച നമോ നാരായണായേതി സര്വദൈത്യകുമാരകാന്
പ്രഹ്ലാദന് 'നമസ്കാരം നാരായണന്' എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആരാധന തുടരുകയും, എല്ലാ ദൈത്യകുമാരന്മാരെയും അതിന് പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
അധ്യാപയാമാസ ച താം ബ്രഹ്മവിദ്യാം സുശോഭനാമ് ദുര്ലങ്ഘ്യാം ചാത്മനോ ദൃഷ്ട്വാ ശക്രാദിഭിര് അപി സ്വയമ്
അവന് സ്വയം അതിന്റെ സത്യസ్వరൂപം അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും കടക്കാനാവാത്ത അതി മനോഹരമായ ബ്രഹ്മവിദ്യയും അവരെ പഠിപ്പിച്ചു.
പുത്രേണ ലങ്ഘിതാമാജ്ഞാം ഹിരണ്യഃ പ്രാഹ ദാനവാന് ഏതം നാനാവിധൈര്വധ്യം ദുഷ്പുത്രം ഹന്തുമര്ഹഥ
മകന് തന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിച്ചതു കണ്ട ഹിരണ്യകശിപു ദാനവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ ദുഷ്ടപുത്രന് പലവിധത്തിലും കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവനാണ്; നിങ്ങള് അവനെ കൊല്ലണം.'
ഏവമുക്താസ്തദാ തേന ദൈത്യേന സുദുരാത്മനാ നിജഘ്നുര്ദേവദേവസ്യ ഭൃത്യം പ്രഹ്രാദമവ്യയമ്
അങ്ങനെ ആ ദുഷ്ടഹൃദയനായ ദൈത്യന് പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, ദേവദേവന്റെ ഭക്തനായ അമരനായ പ്രഹ്ലാദനെ അവര് ആക്രമിച്ചു.
തത്ര തത്പ്രതികൃതം തദാ സുരൈര് ദൈത്യരാജതനയം ദ്വിജോത്തമാഃ ക്ഷീരവാരിനിധിശായിനഃ പ്രഭോര് നിഷ്ഫലം ത്വഥ ബഭൂവ തേജസാ
അപ്പോള് ദൈത്യരാജാവിന്റെ മകനോടു ദേവന്മാര് ചെയ്തതെല്ലാം, ക്ഷീരസമുദ്രത്തില് വിശ്രമിക്കുന്ന പ്രഭുവിന്റെ ശക്തിയാല് ഫലമില്ലാത്തതായി മാറി.
തദാഥ ഗര്വഭിന്നസ്യ ഹിരണ്യകശിപോഃ പ്രഭുഃ തത്രൈവാവിരഭൂദ്ധന്തും നൃസിംഹാകൃതിമാസ്ഥിതഃ
അപ്പോള് ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ അഹങ്കാരം തകര്ന്നതോടെ, അവിടുത്തെ തന്നെ നരസിംഹസ്വരൂപം ധരിച്ച് അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി അവനെ സംഹരിക്കാന്.
ജഘാന ച സുതം പ്രേക്ഷ്യ പിതരം ദാനവാധമമ് ബിഭേദ തത്ക്ഷണാദേവ കരജൈര് നിശിതൈഃ ശതൈഃ
അവന് തന്റെ മകനെ കണ്ടുകൊണ്ട് ആ ദുഷ്ട ദാനവനെ കൊല്ലുകയും, ഉടനെ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് മൂര്ച്ചയുള്ള നഖങ്ങളാല് അവനെ കീറിക്കളയുകയും ചെയ്തു.
തതോ നിഹത്യ തം ദൈത്യം സബാന്ധവമഘാപഹഃ പീഡയാമാസ ദൈത്യേന്ദ്രം യുഗാന്താഗ്നിരിവാപരഃ
അവ ദാനവനെ ബന്ധുക്കളോടുകൂടി സംഹരിച്ച ശേഷം, പാപം നീക്കുന്നവന് ദൈത്യരാജാവിനെ യുക്താന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലെ പീഡിപ്പിച്ചു.
നാദൈസ്തസ്യ നൃസിംഹസ്യ ഘോരൈര്വിത്രാസിതം ജഗത് ആ ബ്രഹ്മഭുവനാദ് വിപ്രാഃ പ്രചചാല ച സുവ്രതാഃ
നരസിംഹന്റെ ഭയാനകമായ കുരലുകള് കേട്ട് ലോകം ഭയപ്പെട്ടുപോയി; ബ്രഹ്മലോകം വരെ, മഹർഷിമാരും ഭക്തരും വിറച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ സുരാസുരമഹോരഗസിദ്ധസാധ്യാസ് തസ്മിന് ക്ഷണേ ഹരിവിരിഞ്ചിമുഖാ നൃസിംഹമ് ധൈര്യം ബലം ച സമവാപ്യ യയുര്വിസൃജ്യ ആ ദിങ്മുഖാന്തമ് അസുരക്ഷണതത്പരാശ് ച
ഇതെല്ലാം കണ്ട ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, മഹാസര്പ്പങ്ങള്, സിദ്ധന്മാര്, സാദ്ധ്യന്മാര് — അന്നേ ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മുന്നില് നിന്നുകൊണ്ട് — ധൈര്യവും ശക്തിയും നേടി, അസുരരക്ഷയ്ക്കായി എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പോയി.
തതസ്തൈര്ഗതൈഃ സൈഷ ദേവോ നൃസിംഹഃ സഹസ്രാകൃതിഃ സര്വപാത് സര്വബാഹുഃ സഹസ്രേക്ഷണഃ സോമസൂര്യാഗ്നിനേത്രസ് തദാ സംസ്ഥിതഃ സര്വമാവൃത്യ മായീ
അവരെല്ലാം പോയശേഷം, ആ നരസിംഹദേവന് ആയിരം രൂപകളോടെ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്, ആയിരം കൈകളും കണ്ണുകളും, ചന്ദ്രന്, സൂര്യന്, അഗ്നി എന്നിവ കണ്ണുകളായവനായി, മായാവാനായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
തം തുഷ്ടുവുഃ സുരശ്രേഷ്ഠാ ലോകാ ലോകാചലേ സ്ഥിതാഃ സബ്രഹ്മകാഃ സസാധ്യാശ് ച സയമാഃ സമരുദ്ഗണാഃ
ലോകങ്ങളിലും ഗിരികളിലും നിലകൊണ്ട ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാര്, ബ്രഹ്മാവിനോടുകൂടി, സാദ്ധ്യന്മാരും യമനും മരുത്ഗണങ്ങളും ചേർന്ന് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
പരാത്പരതരം ബ്രഹ്മ തത്ത്വാത് തത്ത്വതമം ഭവാന് ജ്യോതിഷാം തു പരം ജ്യോതിഃ പരമാത്മാ ജഗന്മയഃ
'നീ പരമത്തിനും അതീതമായ പരബ്രഹ്മം, സകലതത്ത്വങ്ങളില് അത്യുത്തമമായ സാരവും, പ്രകാശങ്ങളില് ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ പ്രകാശവും, പരമാത്മാവും, സകലലോകത്തെയും ആകൃതിയാക്കുന്നവനുമാണ്.'
സ്ഥൂലം സൂക്ഷ്മം സുസൂക്ഷ്മം ച ശബ്ദബ്രഹ്മമയഃ ശുഭഃ വാഗതീതോ നിരാലംബോ നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിരുപപ്ലവഃ
സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും അതിനേക്കാൾ സൂക്ഷ്മമായതും, ശബ്ദം കൊണ്ടുള്ള ബ്രഹ്മസ്വരൂപവും, ശുഭവും, വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ളതും, ആശ്രയമില്ലാത്തതും, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും, കലഹങ്ങളില്ലാത്തതുമാണ്.
യജ്ഞഭുഗ്യജ്ഞമൂര്തിസ്ത്വം യജ്ഞിനാം ഫലദഃ പ്രഭുഃ ഭവാന്മത്സ്യാകൃതിഃ കൌര്മമ് ആസ്ഥായ ജഗതി സ്ഥിതഃ
നീ യജ്ഞങ്ങളുടെ അനുഭവിക്കാരനും, യജ്ഞത്തിന്റെ സ്വരൂപവും, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്കു ഫലം നൽകുന്നവനും, പ്രഭുവുമാണ്. നീ മീനത്തിന്റെയും ആമയുടെയും രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ലോകത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
വാരാഹീം ചൈവ താം സൈംഹീമ് ആസ്ഥായേഹവ്യവസ്ഥിതഃ ദേവാനാം ദേവരക്ഷാര്ഥം നിഹത്യ ദിതിജേശ്വരമ്
വരാഹവും സിംഹവും എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി, ദൈത്യരാജാവിനെ സംഹരിച്ച്, നീ ഉറച്ചുനിന്നുവല്ലോ.
ദ്വിജശാപച്ഛലേനൈവമ് അവതീര്ണോ ഽസി ലീലയാ ന ദൃഷ്ടം യത്ത്വദന്യം ഹി ഭവാന് സര്വം ചരാചരമ്
ദ്വിജശാപത്തിന്റെ പേരിൽ നീ ലീലാപൂർവം അവതരിച്ചുവല്ലോ; നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല, ഭവാനേ, സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം നീ തന്നെയാണ്.
ഭവാന്വിഷ്ണുര്ഭവാന് രുദ്രോ ഭവാനേവ പിതാമഹഃ ഭവാനാദിര്ഭവാനന്തോ ഭവാനേവ വയം വിഭോ
നീ വിഷ്ണുവും, നീ രുദ്രനും, നീ പിതാമഹനും, നീ ആദിയും നീ അന്തവും, പ്രഭുവേ, ഞങ്ങൾ പോലും നീ തന്നെയാണ്.
ഭവാനേവ ജഗത്സര്വം പ്രലാപേന കിമീശ്വര മായയാ ബഹുധാ സംസ്ഥമ് അദ്വിതീയമയം പ്രഭോ
സകലവും നീയാണല്ലോ ഈ ലോകത്തിൽ; ഇനി അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്, ഈശ്വരാ? നിന്റെ മായയാൽ നീ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, എങ്കിലും നീ അദ്വിതീയസ്വരൂപനാണ്, പ്രഭുവേ.