ദേവ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവദേവോ വരപ്രഭുഃ ആഘ്രായ വദനാമ്ഭോജം തദാഹ ഗിരിജാം ഹസന്
ദേവിയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ വരദായകനായ ഭഗവാൻ അവളുടെ കമലപോലെയുള്ള മുഖത്തിന്റെ സുഗന്ധം ആസ്വദിച്ചു, പുഞ്ചിരിയോടെ ഗിരിജയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇദം ഗുഹ്യതമം ക്ഷേത്രം സദാ വാരാണസീ മമ സര്വേഷാമേവ ജന്തൂനാം ഹേതുര്മോക്ഷസ്യ സര്വദാ
ഈ ഏറ്റവും രഹസ്യമായ സ്ഥലമായ വാരാണസി എന്നെപ്പോഴും എന്റെതാണ്; എല്ലായിടത്തും ജീവികൾക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ ഇതാണ് കാരണമായത്.
അസ്മിന്സിദ്ധാഃ സദാ ദേവി മദീയം വ്രതമാസ്ഥിതാഃ നാനാലിങ്ഗധരാ നിത്യം മമ ലോകാഭികാങ്ക്ഷിണഃ
ദേവി, ഇവിടെ എന്റെ വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ട, വിവിധ ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച, എപ്പോഴും എന്റെ ലോകം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്നു.
അഭ്യസ്യന്തി പരം യോഗം യുക്താത്മാനോ ജിതേന്ദ്രിയാഃ നാനാവൃക്ഷസമാകീര്ണേ നാനാവിഹഗശോഭിതേ
അവർ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച്, അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞും വിവിധ പക്ഷികൾ അലങ്കരിച്ചും ഉള്ള ഈ സ്ഥലത്ത് പരമമായ യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നു.
കമലോത്പലപുഷ്പാഢ്യൈഃ സരോഭിഃ സമലംകൃതേ അപ്സരോഗണഗന്ധര്വൈഃ സദാ സംസേവിതേ ശുഭേ
കമലവും ഉത്പലപൂക്കളും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, അപ്സരസുകളും ഗന്ധർവരും എപ്പോഴും സേവിക്കുന്നതുകൊണ്ടും ഈ ശുഭമായ സ്ഥലം പ്രകാശിക്കുന്നു.
രോചതേ മേ സദാ വാസോ യേന കാര്യേണ തച്ഛൃണു മന്മനാ മമ ഭക്തശ് ച മയി നിത്യാര്പിതക്രിയഃ
എനിക്ക് ഇവിടെ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നത് സന്തോഷമാണ്; അതിന് കാരണം കേൾക്കൂ: എന്റെ മനസ്സ് ഇവിടെ ആണു, എന്റെ ഭക്തൻ തന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും എപ്പോഴും എനിക്ക് സമർപ്പിച്ച് ഇവിടെ വസിക്കുന്നു.
യഥാ മോക്ഷമവാപ്നോതി അന്യത്ര ന തഥാ ക്വചിത് കാമം ഹ്യത്ര മൃതോ ദേവി ജന്തുര്മോക്ഷായ കല്പതേ
മറ്റെവിടെയും, ദേവി, ഇവിടെപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല; ആഗ്രഹത്തോടെ പോലും ഇവിടെ മരിച്ചാൽ ജീവിക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്.
ഏതന്മമ പുരം ദിവ്യം ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതമം മഹത് ബ്രഹ്മാദയോ വിജാനന്തി യേ ച സിദ്ധാ മുമുക്ഷവഃ
ഇത് എന്റെ ദിവ്യമായ നഗരം, ഏറ്റവും രഹസ്യമായതും മഹത്തായതുമാണ്; ബ്രഹ്മാദികൾക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും ഇത് അറിയാം.
അതഃ പരമിദം ക്ഷേത്രം പരാ ചേയം ഗതിര്മമ വിമുക്തം ന മയാ യസ്മാന് മോക്ഷ്യതേ വാ കദാചന
അതുകൊണ്ട് ഈ സ്ഥലം പരമമാണ്, ഇതാണ് എന്റെ ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യം; ഇത് അവിമുക്തം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്, ഞാൻ ഒരിക്കലും ഇത് ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല, മോചിപ്പിക്കുകയുമില്ല.
മമ ക്ഷേത്രമിദം തസ്മാദ് അവിമുക്തമിതി സ്മൃതമ് നൈമിഷേ ച കുരുക്ഷേത്രേ ഗങ്ഗാദ്വാരേ ച പുഷ്കരേ
അതിനാൽ, ഇത് എന്റെ സ്ഥലം, അവിമുക്തം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; നൈമിഷം, കുരുക്ഷേത്രം, ഗംഗാദ്വാരം, പുഷ്കരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ അല്ല—
സ്നാനാത്സംസേവനാദ്വാപി ന മോക്ഷഃ പ്രാപ്യതേ യതഃ ഇഹ സമ്പ്രാപ്യതേ യേന തത ഏതദ്വിശിഷ്യതേ
അവിടങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയോ സേവനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താലും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല; എന്നാൽ ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഈ സ്ഥലം അവയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
പ്രയാഗേ വാ ഭവേന്മോക്ഷ ഇഹ വാ മത്പരിഗ്രഹാത് പ്രയാഗാദപി തീര്ഥാഗ്ര്യാദ് അവിമുക്തമിദം ശുഭമ്
പ്രയാഗത്തിലും അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ എന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ മോക്ഷം ലഭിക്കാം; എങ്കിലും തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ പ്രയാഗത്തേക്കാൾ പോലും ഈ ശുഭമായ അവിമുക്തം ഉന്നതമാണ്.
ധര്മസ്യോപനിഷത് സത്യം മോക്ഷസ്യോപനിഷച് ഛമഃ ക്ഷേത്രതീര്ഥോപനിഷദം ന വിദുര്ബുധസത്തമാഃ
ധർമ്മത്തിന് സത്യം ഉപനിഷത്താണ്; മോക്ഷത്തിന് ശമം ഉപനിഷത്താണ്; എന്നാൽ ഈ സ്ഥലം, തീർത്ഥം എന്നിവയുടെ ഉപനിഷത്ത് മഹാന്മാർക്കും അറിയില്ല.
കാമം ഭുഞ്ജന് സ്വപന് ക്രീഡന് കുര്വന് ഹി വിവിധാഃ ക്രിയാഃ അവിമുക്തേ ത്യജേത്പ്രാണാന് ജന്തുര്മോക്ഷായ കല്പതേ
ആസ്വദിക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, കളിക്കുമ്പോഴും, വിവിധ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, അവിമുക്തത്തിൽ ജീവൻ വിട്ടാൽ ആ ജീവിക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്.
കൃത്വാ പാപസഹസ്രാണി പിശാചത്വം വരം നൃണാമ് ന തു ശക്രസഹസ്രത്വം സ്വര്ഗേ കാശീപുരീം വിനാ
ആയിരം പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും, കാശി നഗരമില്ലാതെ സ്വർഗത്തിൽ ആയിരം ഇന്ദ്രന്മാരുടെ സ്ഥാനമുണ്ടാകുന്നതിനെക്കാൾ ഭൂതനാകുന്നത് പോലും മനുഷ്യർക്കു നല്ലതാണ്.
തസ്മാത്സംസേവനീയം ഹി അവിമുക്തം ഹി മുക്തയേ ജൈഗീഷവ്യഃ പരാം സിദ്ധിം ഗതോ യത്ര മഹാതപാഃ
അതുകൊണ്ട് മോക്ഷത്തിനായി അവിമുക്തം നിർബന്ധമായും സേവിക്കണം; ഇവിടെ മഹാതപസ്വിയായ ജൈഗീഷവ്യൻ പരമസിദ്ധി നേടി.
അസ്യ ക്ഷേത്രസ്യ മാഹാത്മ്യാദ് ഭക്ത്യാ ച മമ ഭാവിതഃ ജൈഗീഷവ്യഗുഹാ ശ്രേഷ്ഠാ യോഗിനാം സ്ഥാനമിഷ്യതേ
ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വവും എന്റെ ഭക്തിയും കൊണ്ടാണ് ജൈഗീഷവ്യന്റെ ഗുഹയെ യോഗികൾക്ക് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ സ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്.
ധ്യായന്തസ്തത്ര മാം നിത്യം യോഗാഗ്നിര്ദീപ്യതേ ഭൃശമ് കൈവല്യം പരമം യാതി ദേവാനാമപി ദുര്ലഭമ്
അവിടെ എപ്പോഴും എന്നെ ധ്യാനിച്ചാൽ യോഗാഗ്നി ശക്തിയായി ജ്വലിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ പരമമായ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
അവ്യക്തലിങ്ഗൈര്മുനിഭിഃ സര്വസിദ്ധാന്തവേദിഭിഃ ഇഹ സമ്പ്രാപ്യതേ മോക്ഷോ ദുര്ലഭോ ഽന്യത്ര കര്ഹിചിത്
ഇവിടെ എല്ലാ സിദ്ധാന്തങ്ങളും അറിയുന്ന മഹർഷിമാർ ലിംഗത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മലക്ഷണങ്ങൾ വഴി മോക്ഷം നേടുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അതു വളരെ അപൂർവം മാത്രമേ സാധിക്കൂ.
തേഭ്യശ്ചാഹം പ്രവക്ഷ്യാമി യോഗൈശ്വര്യമനുത്തമമ് ആത്മനശ്ചൈവ സായുജ്യമ് ഈപ്സിതം സ്ഥാനമേവ ച
അവർക്കായി ഞാൻ യോഗത്തിന്റെ പരമശക്തിയും, ആത്മാവുമായി ഐക്യവും, ആഗ്രഹിച്ച സ്ഥാനം തന്നെയും വെളിപ്പെടുത്താം.
കുബേരോ ഽത്ര മമ ക്ഷേത്രേ മയി സര്വാര്പിതക്രിയഃ ക്ഷേത്രസംസേവനാദേവ ഗണേശത്വമവാപ ഹ
ഇവിടെ എന്റെ ദേശത്ത്, കുബേരൻ തന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും എനിക്ക് സമർപ്പിച്ച് ഈ സ്ഥലത്തെ സേവനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഗണങ്ങളുടെ അധിപതിത്വം നേടി.
സംവര്തോ ഭവിതാ യശ് ച സോ ഽപി ഭക്തോ മമൈവ തു ഇഹൈവാരാധ്യ മാം ദേവി സിദ്ധിം യാസ്യത്യനുത്തമാമ്
ഭാവിയിൽ സംവർത്തൻ എന്ന ഭക്തനും, ദേവി, ഇവിടെ എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ അതുല്യമായ സിദ്ധി നേടും.
പരാശരസുതൌ യോഗീ ഋഷിര്വ്യാസോ മഹാതപാഃ മമ ഭക്തോ ഭവിഷ്യശ് ച വേദസംസ്ഥാപ്രവര്തകഃ
പരാശരന്റെ പുത്രനായ മഹാതപസ്വിയായ യോഗി വ്യാസനും, ഭാവിയിൽ എന്റെ ഭക്തനായി, വേദങ്ങളുടെ സ്ഥാപകനായി നിലകൊള്ളും.
രംസ്യതേ സോ ഽപി പദ്മാക്ഷി ക്ഷേത്രേ ഽസ്മിന്മുനിപുങ്ഗവഃ ബ്രഹ്മാ ദേവര്ഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം വിഷ്ണുര്വാപി ദിവാകരഃ
കമലനേത്രളേ, ആ മഹർഷിയും ബ്രഹ്മാവിനോടും ദേവർഷിമാരോടും വിഷ്ണുവിനോടോ സൂര്യനോടോ കൂടെ ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും.
ദേവരാജസ്തഥാ ശക്രോ യേ ഽപി ചാന്യേ ദിവൌകസഃ ഉപാസതേ മഹാത്മാനഃ സര്വേ മാമിഹ സുവ്രതേ
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗവാസികളായ മറ്റുള്ളവരും, ഈ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാം, സുദർശനേ, ഇവിടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
അന്യേ ഽപി യോഗിനോ ദിവ്യാശ് ഛന്നരൂപാ മഹാത്മനഃ അനന്യമനസോ ഭൂത്വാ മാമിഹോപാസതേ സദാ
മറ്റു ദിവ്യയോഗികളും, രഹസ്യരൂപമുള്ള മഹാത്മാക്കളും, മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നും ഇല്ലാതെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
വിഷയാസക്തചിത്തോ ഽപി ത്യക്തധര്മരതിര്നരഃ ഇഹ ക്ഷേത്രേ മൃതഃ സോ ഽപി സംസാരേ ന പുനര്ഭവേത്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം വിട്ടവനും, ഈ സ്ഥലത്ത് മരിച്ചാൽ, അവൻ വീണ്ടും ജന്മമെടുക്കുന്നില്ല.
യേ പുനര്നിര്മമാ ധീരാഃ സത്ത്വസ്ഥാ വിജിതേന്ദ്രിയാഃ വ്രതിനശ് ച നിരാരമ്ഭാഃ സര്വേ തേ മയി ഭാവിതാഃ
പക്ഷേ, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, ധൈര്യശാലിയായ, സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച, വ്രതപാലനക്കാരായ, പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാത്ത എല്ലാവരും എന്നിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദേവദേവം സമാസാദ്യ ധീമന്തഃ സംഗവര്ജിതാഃ ഗതാ ഇഹ പരം മോക്ഷം പ്രസാദാന്മമ സുവ്രതേ
ദേവദേവനോടു ചേർന്ന്, ബുദ്ധിമാന്മാർ ആസക്തിയില്ലാതെ, സുദർശനേ, എന്റെ കൃപയാൽ ഇവിടെയെല്ലാം പരമമോക്ഷം നേടുന്നു.
ജന്മാന്തരസഹസ്രേഷു യം ന യോഗീ സമാപ്നുയാത് തമിഹൈവ പരം മോക്ഷം പ്രസാദാന്മമ സുവ്രതേ
ആയിരം ജന്മങ്ങളിൽ പോലും ഒരു യോഗിക്ക് ലഭിക്കാത്ത പരമമോക്ഷം എന്റെ കൃപയാൽ ഇവിടെയെല്ലാം ലഭിക്കും, സുദർശനേ.