ലിങ്ഗപുരാണമ്

യേന കേനാപി വാ ദേഹം സംത്യജേന് മുച്യതേ നരഃ ശ്രീപര്വതേ വാ വിപ്രേന്ദ്രാഃ സംത്യജേത്സ്വതനും നരഃ

ഏത് വിധത്തിലായാലും മനുഷ്യൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രീപർവതത്തിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാലും അതേ ഫലം.

സ യാതി ശിവസായുജ്യം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ അവിമുക്തം പരം ക്ഷേത്രം ജന്തൂനാം മുക്തിദം സദാ

അവൻ ശിവസായുജ്യം നേടുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല; അവിമുക്തം പരമക്ഷേത്രം, എല്ലായ്പ്പോഴും ജീവികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു.

സേവേത സതതം ധീമാന് വിശേഷാന്മരണാന്തികേ

ധീമാന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും, പ്രത്യേകിച്ച് മരണസമീപം വന്നാൽ, അതിനെ സേവിക്കണം.

ഏവം വാരാണസീ പുണ്യാ യദി സൂത മഹാമതേ വക്തുമര്ഹസി ചാസ്മാകം തത്പ്രഭാവം ഹി സാംപ്രതമ്

ഇങ്ങനെ മഹാമനസ്സുള്ള സൂതാ, വാരാണസി ഇത്രയും പുണ്യപ്രദമാണെങ്കില്‍, അതിന്റെ മഹത്വം ഞങ്ങളോട് ഇപ്പോൾ പറയേണ്ടതാണല്ലോ.

ക്ഷേത്രസ്യാസ്യ ച മാഹാത്മ്യമ് അവിമുക്തസ്യ ശോഭനമ് വിസ്തരേണ യഥാന്യായം ശ്രോതും കൌതൂഹലം ഹി നഃ

ഈ അവിമുക്തം എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ അത്ഭുതമായ മഹത്വം വിശദമായി, പാരമ്പര്യപ്രകാരം, ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

വക്ഷ്യേ സംക്ഷേപതഃ സമ്യക് വാരാണസ്യാഃ സുശോഭനമ് അവിമുക്തസ്യ മാഹാത്മ്യം യഥാഹ ഭഗവാന് ഭവഃ

വാരാണസിയിലെ അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹത്വം ഭഗവാൻ ഭവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി, ശരിയായി വിവരിക്കാം.

വിസ്തരേണ മയാ വക്തും ബ്രഹ്മണാ ച മഹാത്മനാ ശക്യതേ നൈവ വിപ്രേന്ദ്രാ വര്ഷകോടിശതൈരപി

ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ പോലും അല്ലെങ്കിൽ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവും പോലും കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം പോലും അതിന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

ദേവഃ പുരാ കൃതോദ്വാഹഃ ശങ്കരോ നീലലോഹിതഃ ഹിമവച്ഛിഖരാദ്ദേവ്യാ ഹൈമവത്യാ ഗണേശ്വരൈഃ

പണ്ടൊരിക്കൽ നീലയും ചുവപ്പും കലർന്ന ശങ്കരൻ, ഹിമവാന്റെ മകളായ ഹൈമവതിയെയും ഗണനാഥന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ഹിമവാന്റെ ശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി വന്നു.

വാരാണസീമനുപ്രാപ്യ ദര്ശയാമാസ ശങ്കരഃ അവിമുക്തേശ്വരം ലിങ്ഗം വാസം തത്ര ചകാര സഃ

വാരാണസിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നശേഷം, ശങ്കരൻ അവിമുക്തേശ്വരലിംഗം കാണിച്ചു, അവിടെയാണ് അദ്ദേഹം താമസമുറപ്പിച്ചത്.

വാരാണസീകുരുക്ഷേത്രശ്രീപര്വതമഹാലയേ തുങ്ഗേശ്വരേ ച കേദാരേ തത്സ്ഥാനേ യോ യതിര്ഭവേത്

വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം, ശ്രീപർവതം, മഹാലയം, തുങ്ങേശ്വരം, കേദാരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ യാതൊരു സന്യാസിയും എവിടെയെങ്കിലും താമസിച്ചാൽ,

യോഗേ പാശുപതേ സമ്യക് ദിനമേകം യതിര്ഭവേത് തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ ചരേത് പാശുപതം വ്രതമ്

അവൻ പാശുപതയോഗം ഒരു ദിവസം പോലും ശരിയായി ആചരിച്ചാൽ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് പാശുപതവ്രതം സ്വീകരിക്കണം.

ദേവോദ്യാനേ വസേത്തത്ര ശര്വോദ്യാനമനുത്തമമ് മനസാ നിര്മമേ രുദ്രോ വിമാനം ച സുശോഭനമ്

അവിടെയുള്ള ദൈവികോദ്യാനത്തിൽ, അത്ഭുതമായ ശർവന്റെ തോട്ടത്തിൽ, മനസ്സിൽ രുദ്രൻ സൃഷ്ടിച്ച മനോഹരമായ മഹലിൽ, അവൻ താമസിക്കണം.

ദര്ശയാമാസ ച തദാ ദേവോദ്യാനമനുത്തമമ് ഹൈമവത്യാഃ സ്വയം ദേവഃ സനന്ദീ പരമേശ്വരഃ

അപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ തന്നെ, ഹൈമവതിയെയും നന്ദിയെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ആ അതുല്യമായ ദൈവികോദ്യാനം കാണിച്ചു.

ക്ഷേത്രസ്യാസ്യ ച മാഹാത്മ്യമ് അവിമുക്തസ്യ ശങ്കരഃ ഉക്തവാന്പരമേശാനഃ പാര്വത്യാഃ പ്രീതയേ ഭവഃ

പാർവതിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി, ശങ്കരൻ ഭവൻ ഈ അവിമുക്തക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിച്ചു.

പ്രഫുല്ലനാനാവിധഗുല്മശോഭിതം ലതാപ്രതാനാദിമനോഹരം ബഹിഃ വിരൂഢപുഷ്പൈഃ പരിതഃ പ്രിയങ്ഗുഭിഃ സുപുഷ്പിതൈഃ കണ്ടകിതൈശ് ച കേതകൈഃ

പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വിവിധതരത്തിലുള്ള ചെടികൾ കൊണ്ടും, മനോഹരമായ വള്ളികൾ കൊണ്ടും, ചുറ്റും പുഷ്പിച്ച പ്രിയങ്കു പൂക്കളാലും മുള്ളുള്ള കേതകികളാലും ആ തോട്ടം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

തമാലഗുല്മൈര്നിചിതം സുഗന്ധിഭിര് നികാമപുഷ്പൈര്വകുലൈശ് ച സര്വതഃ അശോകപുന്നാഗശതൈഃ സുപുഷ്പിതൈര് ദ്വിരേഫമാലാകുലപുഷ്പസംചയൈഃ

എങ്ങുമുള്ള സുഗന്ധമുള്ള തമാലക്കാടുകളും പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ വകുലക്കുലകളും, പൂത്ത അശോകം, പുന്നാഗം എന്നിവയുടെ നൂറുകണക്കിന് വൃക്ഷങ്ങളും, തേനീച്ചകളാൽ നിറഞ്ഞ പൂക്കളും അവിടുണ്ടായിരുന്നു.

ക്വചിത് പ്രഫുല്ലാമ്ബുജരേണുഭൂഷിതൈര് വിഹങ്ഗമൈശ് ചാനുകലപ്രണാദിഭിഃ വിനാദിതം സാരസചക്രവാകൈഃ പ്രമത്തദാത്യൂഹവരൈശ് ച സര്വതഃ

ചില ഇടങ്ങളിൽ വിരിഞ്ഞ താമരപ്പൊടിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പക്ഷികൾ മധുരമായി പാടുകയും, ചുറ്റുമുള്ള സാരസങ്ങൾ, ചക്രവാകങ്ങൾ, മദ്യപാനിയായ ദാത്യൂഹങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു.

ക്വചിച്ച കേകാരുതനാദിതം ശുഭം ക്വചിച്ച കാരണ്ഡവനാദനാദിതമ് ക്വചിച്ച മത്താലികുലാകുലീകൃതം മദാകുലാഭിര് ഭ്രമരാങ്ഗനാദിഭിഃ

ചിലിടങ്ങളിൽ മയിലുകളുടെ കൂകയും, മറ്റിടങ്ങളിൽ വെള്ളപ്പക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും, മറ്റൊരിടങ്ങളിൽ മദംപോലുള്ള തേനീച്ചകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും അവയുടെ ഗീതങ്ങളുമായി ആ തോട്ടം നിറഞ്ഞിരുന്നു.

നിഷേവിതം ചാരുസുഗന്ധിപുഷ്പകൈഃ ക്വചിത് സുപുഷ്പൈഃ സഹകാരവൃക്ഷൈഃ ലതോപഗൂഢൈസ്തിലകൈശ് ച ഗൂഢം പ്രഗീതവിദ്യാധരസിദ്ധചാരണമ്

ചില ഇടങ്ങളിൽ മനോഹരവും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവും, പൂത്ത മാവുകൾ, വള്ളികൾ, തിലകവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് മറഞ്ഞതും, വിദ്യാധരന്മാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും ചാരണന്മാരുടെയും ഗാനങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതുമായിരിന്നു.

പ്രവൃത്തനൃത്താനുഗതാപ്സരോഗണം പ്രഹൃഷ്ടനാനാവിധപക്ഷിസേവിതമ് പ്രനൃത്തഹാരീതകുലോപനാദിതം മൃഗേന്ദ്രനാദാകുലമത്തമാനസൈഃ

അവിടെ അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തും, സന്തോഷത്തോടെ വിവിധതരത്തിലുള്ള പക്ഷികൾ അവിടെ വസിച്ചും, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ഹരിതകൂട്ടങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങിയും, സിംഹങ്ങളുടെ കുരലും ഉത്സാഹം നിറഞ്ഞ മാനസപക്ഷികളുടെ വിളികളും മുഴങ്ങിയും ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.

ക്വചിത് ക്വചിദ് ഗന്ധകദമ്ബകൈര് മൃഗൈര് വിലൂനദര്ഭാങ്കുരപുഷ്പസംചയമ് പ്രഫുല്ലനാനാവിധചാരുപങ്കജൈഃ സരസ്തഡാഗൈരുപശോഭിതം ക്വചിത്

ചില ഇടങ്ങളിൽ ഗന്ധകമൃഗങ്ങളും കടംബമൃഗങ്ങളും ദർഭാകുരു പൂക്കൾ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് ചിരഞ്ഞു; മറ്റിടങ്ങളിൽ വിവിധതരത്തിലുള്ള മനോഹരമായ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും പ്രകാശിച്ചു.

വിടപനിചയലീനം നീലകണ്ഠാഭിരാമം മദമുദിതവിഹങ്ഗം പ്രാപ്തനാദാഭിരാമമ് കുസുമിതതരുശാഖാലീനമത്തദ്വിരേഫം നവകിസലയശോഭാശോഭിതം പ്രാംശുശാഖമ്

കുരുമരങ്ങളാൽ കനിഞ്ഞു നിറഞ്ഞതും, നീലകണ്ഠൻമാരായ മയിൽക്കുഞ്ഞുങ്ങളാൽ മനോഹരവുമായതും, സന്തോഷത്തോടെ പാടുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂജലാൽ ആനന്ദകരമായതും, പുഷ്പിച്ച ശാഖകളിൽ മദംപോലുള്ള തേനീച്ചകളാൽ മുഴുവൻ നിറഞ്ഞതും, പുതുതായി മുളച്ച ഇലയാലും, ഉയർന്ന ശാഖകളാൽ ഭംഗിയാർന്നതുമായ ഒരു വനഭൂമി.

ക്വചിദ്വിലാസാലസഗാമിനീഭിര് നിഷേവിതം കിംപുരുഷാങ്ഗനാഭിഃ

ചില ഇടങ്ങളിൽ, കിംപുരുഷരായ സ്ത്രീകൾ കളിച്ചും ചിരിച്ചും സഞ്ചരിച്ചിരുന്നതാണ്.

പാരാവതധ്വനിവികൂജിതചാരുശൃങ്ഗൈര് അഭ്രങ്കഷൈഃ സിതമനോഹരചാരുരൂപൈഃ ആകീര്ണപുഷ്പനികരപ്രവിഭക്തഹംസൈര് വിഭ്രാജിതം ത്രിദശദിവ്യകുലൈരനേകൈഃ

പ്രവാളങ്ങളുടെ കൂജലിൽ മുഴങ്ങുന്ന മനോഹരമായ കുന്നുകൾ, വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെയുള്ള ഭംഗിയാർന്ന രൂപങ്ങൾ, പൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന ഹംസകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, അനേകം ദേവതകളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു സ്ഥലം.

ഫുല്ലോത്പലാംബുജവിതാനസഹസ്രയുക്തം തോയാശയൈഃ സമനുശോഭിതദേവമാര്ഗമ് മാര്ഗാന്തരാകലിതപുഷ്പവിചിത്രപങ്ക്തിസമ്ബദ്ധഗുല്മവിടപൈര് വിവിധൈരുപേതമ്

പുഷ്പിച്ച താമരകളും കുമുദങ്ങളും ആയിരക്കണക്കിന് നിറഞ്ഞതും, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളാൽ ദൈവീകമായ പാതകൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വഴികൾക്കരികിൽ നിറഞ്ഞ നിറപ്പൂക്കളുടെ നിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വിവിധ കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും ഉള്ളതുമായ ഒരു സ്ഥലം.

തുങ്ഗാഗ്രൈര് നീലപുഷ്പസ്തബകഭരനതപ്രാംശുശാഖൈര് അശോകൈര് ദോലാപ്രാന്താന്തനീലശ്രുതിസുഖജനകൈര് ഭാസിതാന്തം മനോജ്ഞൈഃ രാത്രൌ ചന്ദ്രസ്യ ഭാസാ കുസുമിതതിലകൈരേകതാം സമ്പ്രയാതം ഛായാസുപ്തപ്രബുദ്ധസ്ഥിതഹരിണകുലാലുപ്തദൂര്വാങ്കുരാഗ്രമ്

ഉയർന്ന ശാഖകളിൽ നീലപൂക്കളുടെ കൂട്ടം കൊണ്ട് കൂർത്തു താഴ്ന്ന അശോകമരങ്ങൾ, കാറ്റിൽ ആടുന്ന ഇരുണ്ട കൊമ്പുകൾ സന്തോഷം പകരുന്നതും, രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന പുഷ്പിച്ച തിലകമരങ്ങൾക്കിടയിൽ, തണലിൽ ഉറങ്ങി ഉണർന്ന മാൻകൂട്ടങ്ങൾ ഇളംപുല്ല് തിന്നുന്ന കാഴ്ച.

ഹംസാനാം പക്ഷവാതപ്രചലിതകമലസ്വച്ഛവിസ്തീര്ണതോയം തോയാനാം തീരജാതപ്രചകിതകദലീചാടുനൃത്യന്മയൂരമ് മായൂരൈഃ പക്ഷചന്ദ്രൈഃ ക്വചിദവനിഗതൈ രഞ്ജിതക്ഷ്മാപ്രദേശം ദേശേ ദേശേ വിലീനപ്രമുദിതവിലസന്മത്തഹാരീതവൃന്ദമ്

സാരങ്ഗൈഃ ക്വചിദുപശോഭിതപ്രദേശം പ്രച്ഛന്നം കുസുമചയൈഃ ക്വചിദ്വിചിത്രൈഃ ഹൃഷ്ടാഭിഃ ക്വചിദപി കിന്നരാങ്ഗനാഭിര് വീണാഭിഃ സുമധുരഗീതനൃത്തകണ്ഠമ്

ചില ഭാഗങ്ങളിൽ മാൻകൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ടും, മറ്റിടങ്ങളിൽ പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ കൊണ്ട് മറഞ്ഞതും, സന്തോഷത്തോടെ കിന്നരസ്ത്രീകൾ വീണയുമായി മധുരഗാനം പാടി നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കാഴ്ചകളും കാണാം.

സംസൃഷ്ടൈഃ ക്വചിദുപലിപ്തകീര്ണപുഷ്പൈര് ആവാസൈഃ പരിവൃതപാദപം മുനീനാമ് ആ മൂലാത് ഫലനിചിതൈഃ ക്വചിദ്വിശാലൈര് ഉത്തുങ്ഗൈഃ പനസമഹീരുഹൈരുപേതമ്

ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ, സന്യാസിമാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ചുറ്റും മരങ്ങൾ വളർന്നതും, വേരുകളിൽ പഴങ്ങൾ കൂമ്പാരമായി കിടക്കുന്നതും, എല്ലായിടത്തും പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിപ്പിടർന്നതും, ഉയരമുള്ള പ്ലാവും ഇലഞ്ഞിമരങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു പ്രദേശം.