സംസാരകാലകൂടാഖ്യാന് മുച്യതേ മുനിപുങ്ഗവാഃ ഏവം സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തം മയാ യുഷ്മാകമച്യുതമ്
സംസാരത്തിന്റെ കാളകൂട്ടവിഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു അക്ഷരത്വം പറഞ്ഞുതന്നു.
ജ്ഞാനസ്യൈവേഹ മാഹാത്മ്യം പ്രസംഗാദിഹ ശോഭനമ് ഏവം പാശുപതം യോഗം കഥിതം ത്വീശ്വരേണ തു
ഇവിടെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹത്വം മാത്രമാണ് ഉത്തമം; ഇങ്ങനെ പാശുപതയോഗം നിങ്ങൾക്കു ഈശ്വരൻ ഉപദേശിച്ചു.
ന ദേയം യസ്യ കസ്യാപി ശിവോക്തം മുനിപുങ്ഗവാഃ ദാതവ്യം യോഗിനേ നിത്യം ഭസ്മനിഷ്ഠായ സുപ്രിയമ്
മഹർഷിമാരേ, ശിവൻ പറഞ്ഞത് ആര്ക്കും വേണമെന്നു കൊടുക്കേണ്ടതല്ല; അതു നിത്യമായി ഭസ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന യോഗിക്ക് മാത്രം നൽകണം, അവനാണ് അതു ഏറ്റവും പ്രിയം.
യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി സംസാരശമനം നരഃ സ യാതി ബ്രഹ്മസായുജ്യം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ആർക്കെങ്കിലും ഈ സംസാരശാന്തി നൽകുന്ന വാചകം വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, ആ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഐക്യപ്പെടും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും വേണ്ട.
നിശമ്യ തേ മഹാപ്രാജ്ഞാഃ കുമാരാദ്യാഃ പിനാകിനമ് പ്രോചുഃ പ്രണമ്യ വൈ ഭീതാഃ പ്രസന്നം പരമേശ്വരമ്
കുമാരനും മറ്റുള്ള മഹാപണ്ഡിതന്മാരും ഇത് കേട്ടശേഷം, ഭയത്തോടെ കുനിഞ്ഞ്, കൃപയുള്ള പരമേശ്വരനോടു വന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവം ചേദനയാ ദേവ്യാ ഹൈമവത്യാ മഹേശ്വര ക്രീഡസേ വിവിധൈര്ഭോഗൈഃ കഥം വക്തുമിഹാര്ഹസി
മഹേശ്വരാ, ഹിമവാന്റെ മകളായ ഈ ദേവിയോടൊപ്പം ഇങ്ങനെ പലവിധമായ ആനന്ദങ്ങളിൽ നീ കളിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ ഇതെങ്ങനെ പറയാൻ കഴിയും?
ഏവമുക്തഃ പ്രഹസ്യേശഃ പിനാകീ നീലലോഹിതഃ പ്രാഹ താമ് അംബികാം പ്രേക്ഷ്യ പ്രണിപത്യ സ്ഥിതാന് ദ്വിജാന്
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, നീലകണ്ഠനും പിനാകധാരിയും ആയ പ്രഭു, അംബികയെ നോക്കി, കുനിഞ്ഞ് നിന്ന ദ്വിജന്മാരെ കണ്ടു, ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു.
ബന്ധമോക്ഷൌ ന ചൈവേഹ മമ സ്വേച്ഛാ ശരീരിണഃ അകര്തജ്ഞഃ പശുര്ജീവോ വിഭുര്ഭോക്താ ഹ്യണുഃ പുമാന്
ശരീരമുള്ളവർക്കു ബന്ധവും മോക്ഷവും എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ല; അജ്ഞാനത്തിൽ പെട്ട ജീവൻ അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്, പരമാത്മാവാണ് സാക്ഷാൽ അനുഭവം ചെയ്യുന്നത്—ഇതാണു വ്യത്യാസം.
മായീ ച മായയാ ബദ്ധഃ കര്മഭിര് യുജ്യതേ തു സഃ ജ്ഞാനം ധ്യാനം ച ബന്ധശ് ച മോക്ഷോ നാസ്ത്യാത്മനോ ദ്വിജാഃ
മായയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, ജീവൻ കർമ്മങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ജ്ഞാനം, ധ്യാനം, ബന്ധം, മോക്ഷം—ഇവ ആത്മാവിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല, ദ്വിജന്മാരേ.
യദൈവം മയി വിദ്വാന് യസ് തസ്യാപി ന ച സര്വതഃ ഏഷാ വിദ്യാ ഹ്യഹം വേദ്യഃ പ്രജ്ഞൈഷാ ച ശ്രുതിഃ സ്മൃതിഃ
ആർ എന്നെ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നു എങ്കിൽ, അവനു പോലും എല്ലായിടത്തും അങ്ങനെ അല്ല; ഇതാണ് ജ്ഞാനം—ഞാനാണ് അറിയേണ്ടത്—ഇതുതന്നെ ജ്ഞാനം, വേദം, സ്മൃതി.
ധൃതിരേഷാ മയാ നിഷ്ഠാ ജ്ഞാനശക്തിഃ ക്രിയാ തഥാ ഇച്ഛാഖ്യാ ച തഥാ ഹ്യാജ്ഞാ ദ്വേ വിദ്യേ ന ച സംശയഃ
ഇതാണ് ദൃഢത, എന്റെ നില, ജ്ഞാനശക്തി, പ്രവർത്തി; ഇച്ഛ എന്നറിയപ്പെടുന്നതും ആജ്ഞയും—ഇരുവിധ ജ്ഞാനങ്ങൾ സംശയമില്ലാതെ ഇവയാണ്.
ന ഹ്യേഷാ പ്രകൃതിര്ജൈവീ വികൃതിശ് ച വിചാരതഃ വികാരോ നൈവ മായൈഷാ സദസദ്വ്യക്തിവര്ജിതാ
ഇത് പ്രകൃതിയല്ല, മാറ്റം അല്ല, ആലോചിച്ചാൽ; ഈ മായയ്ക്ക് മാറ്റമോ, പ്രകടമോ അപ്രകടമോ ഇല്ല.
പുരാ മമാജ്ഞാ മദ്വക്ത്രാത് സമുത്പന്നാ സനാതനീ പഞ്ചവക്ത്രാ മഹാഭാഗാ ജഗതാമഭയപ്രദാ
പണ്ടെ, എന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന്, അഞ്ചു മുഖങ്ങളോടു കൂടി, മഹത്വമുള്ള, ലോകങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകുന്ന, ശാശ്വതമായ ആജ്ഞ ഉദിച്ചുവന്നു.
താമാജ്ഞാം സമ്പ്രവിശ്യാഹം ചിന്തയന് ജഗതാം ഹിതമ് സപ്തവിംശത്പ്രകാരേണ സര്വം വ്യാപ്യാനയാ ശിവഃ
ആ ആജ്ഞയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ലോകങ്ങളുടെ ഭാവി ചിന്തിച്ച്, ഞാൻ ശിവൻ, അതിലൂടെ ഇരുപത്തേഴു വിധത്തിൽ എല്ലാം വ്യാപിച്ചു.
തദാപ്രഭൃതി വൈ മോക്ഷപ്രവൃത്തിര്ദ്വിജസത്തമാഃ ഏവമുക്ത്വാ തദാപശ്യദ് ഭവാനീം പരമേശ്വരഃ
അത് മുതൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മോക്ഷസാധനത്തിന് തുടക്കം വന്നു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പരമേശ്വരൻ ഭവാനിയെ നോക്കി.
ഭവാനീ ച തമാലോക്യ മായാമഹരദവ്യയാ തേ മായാമലനിര്മുക്താ മുനയഃ പ്രേക്ഷ്യ പാര്വതീമ്
ഭവാനി അവനെ നോക്കി, അക്ഷയം ആയ മായയെ നീക്കി; മായാമലത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായ മഹർഷിമാർ പാർവതിയെ കണ്ടു.
പ്രീതാ ബഭൂവുര്മുക്താശ് ച തസ്മാദേഷാ പരാ ഗതിഃ ഉമാശങ്കരയോര്ഭേദോ നാസ്ത്യേവ പരമാര്ഥതഃ
അവർ സന്തോഷവും മോക്ഷവും പ്രാപിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇതു പരമാവസ്ഥ; ഉമയും ശങ്കരനും തമ്മിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
ദ്വിധാസൌ രൂപമാസ്ഥായ സ്ഥിത ഏവ ന സംശയഃ യദാ വിദ്വാനസംഗഃ സ്യാദ് ആജ്ഞയാ പരമേഷ്ഠിനഃ
ഇവർ ഇരട്ടരൂപം സ്വീകരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ജ്ഞാനിയ്ക്ക് അസക്തി വരുന്നത് പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ ആണ്.
തദാ മുക്തിഃ ക്ഷണാദേവ നാന്യഥാ കര്മകോടിഭിഃ ക്രമോ ഽവിവക്ഷിതോ ഭൂതവിവൃദ്ധഃ പരമേഷ്ഠിനഃ
അപ്പോൾ മോക്ഷം ക്ഷണത്തിൽ ലഭിക്കും—ലക്ഷക്കണക്കിന് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും വേറെ വഴി ഇല്ല; ക്രമം പരമേശ്വരൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതല്ല, അവൻ സകലവൃദ്ധിക്കും കാരണമാണ്.
പ്രസാദേന ക്ഷണാന്മുക്തിഃ പ്രതിജ്ഞൈഷാ ന സംശയഃ ഗര്ഭസ്ഥോ ജായമാനോ വാ ബാലോ വാ തരുണോ ഽപി വാ
കൃപയാൽ മോക്ഷം ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ലഭിക്കും—ഇത് ഉറപ്പായ വാഗ്ദാനം, സംശയമില്ല; ഗർഭത്തിൽ ആയാലും, ജനിക്കുമ്പോഴും, ബാലനായി, യുവനായി—even അപ്പോൾ പോലും.
വൃദ്ധോ വാ മുച്യതേ ജന്തുഃ പ്രസാദാത്പരമേഷ്ഠിനഃ അണ്ഡജശ് ചോദ്ഭിജ്ജോ വാപി സ്വേദജോ വാപി മുച്യതേ
വയസ്സായാലോ അല്ലാതെയോ, ഏത് ജീവിയും പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ മോചിതനാകും. മുട്ടിൽ നിന്നോ, മുളച്ചതിൽ നിന്നോ, ചോർച്ചയിൽ നിന്നോ ജനിച്ചവരായാലും എല്ലാവരും മോചനം നേടും.
പ്രസാദാദ്ദേവദേവസ്യ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ഏഷ ഏവ ജഗന്നാഥോ ബന്ധമോക്ഷകരഃ ശിവഃ
ദേവന്മാരുടെ ദേവന്റെ കൃപയാൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആലോചന വേണ്ടതില്ല; ഈ ലോകനാഥനായ ശിവൻ തന്നെയാണ് ബന്ധത്തിന്റെയും മോചനത്തിന്റെയും കാരണമായത്.
ഭൂര്ഭൂവഃസ്വര്മഹശ് ചൈവ ജനഃ സാക്ഷാത്തപഃ സ്വയമ് സത്യലോകസ് തഥാണ്ഡാനാം കോടികോടിശതാനി ച
ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, സ്വർഗം, മഹലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അണ്ടങ്ങളുടെ കോടിക്കണക്കിനു കൂട്ടങ്ങൾ—
വിഗ്രഹം ദേവദേവസ്യ തഥാണ്ഡാവരണാഷ്ടകമ് സപ്തദ്വീപേഷു സര്വേഷു പര്വതേഷു വനേഷു ച
ദേവദേവന്റെ രൂപവും, അണ്ടത്തിന്റെ എട്ടു പൊതികളും, ഏഴു ദ്വീപുകളും, പർവതങ്ങളും, കാടുകളും—ഇവയെല്ലാം കൂടി,
സമുദ്രേഷു ച സര്വേഷു വായുസ്കന്ധേഷു സര്വതഃ തഥാന്യേഷു ച ലോകേഷു വസന്തി ച ചരാചരാഃ
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും, എല്ലായിടത്തുമുള്ള വായുവിന്റെ പ്രവാഹങ്ങളിലും, മറ്റുള്ള ലോകങ്ങളിലും, ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളായവരും എല്ലാം വസിക്കുന്നു.
സര്വേ ഭവാംശജാ നൂനം ഗതിസ്ത്വേഷാം സ ഏവ വൈ സര്വോ രുദ്രോ നമസ്തസ്മൈ പുരുഷായ മഹാത്മനേ
എല്ലാവരും ഭവനിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്; അവർക്കെല്ലാം ആശ്രയം അവനാണ്. എല്ലാം രുദ്രനാണ്—ആ മഹാത്മാവായ പുരുഷനോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വിശ്വം ഭൂതം തഥാ ജാതം ബഹുധാ രുദ്ര ഏവ സഃ രുദ്രാജ്ഞൈഷാ സ്ഥിതാ ദേവീ ഹ്യ് അനയാ മുക്തിരംബികാ
സകലവും, എല്ലാ ജീവികളും, പല രൂപങ്ങളിലായി ജനിച്ചതും രുദ്രനാണ്. രുദ്രന്റെ todayപ്രകാരമാണ് ഈ ദേവി നിലകൊള്ളുന്നത്; അവളിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു—അവളാണ് അംബിക.
ഇത്യേവം ഖേചരാഃ സിദ്ധാ ജജല്പുഃ പ്രീതമാനസാഃ യദാവലോക്യ താന് സര്വാന് പ്രസാദാദനയാംബികാ
ഇങ്ങനെ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു; അംബികയുടെ കൃപകൊണ്ടു അവർ ആ സകല ജീവികളെയും കണ്ടു.
തദാ തിഷ്ഠന്തി സായുജ്യം പ്രാപ്താസ്തേ ഖേചരാഃ പ്രഭോഃ
അപ്പോള് ആകാശത്തില് വസിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാര് ഭഗവാനോടൊപ്പം ഐക്യമായ് നിലകൊള്ളുന്നു.
കേന യോഗേന വൈ സൂത ഗുണപ്രാപ്തിഃ സതാമിഹ അണിമാദിഗുണോപേതാ ഭവന്ത്യേവേഹ യോഗിനഃ തത്സര്വം വിസ്തരാത്സൂത വക്തുമര്ഹസി സാംപ്രതമ്
സൂതാ, ഇവിടെ സത്പുരുഷന്മാര് എങ്ങനെ ആണിമാദി ശക്തികള് ഉള്പ്പെടെയുള്ള ഗുണങ്ങള് നേടുന്നു? അതെല്ലാം നീ വിശദമായി പറയണം.