ലിങ്ഗപുരാണമ്

നേത്രേ ച ദക്ഷിണേ വാമേ സോമം ഹൃദി വിഭും ദ്വിജാഃ ആജാനു പൃഥിവീതത്ത്വമ് ആനാഭേര് വാരിമണ്ഡലമ്

വലതും ഇടതുമായ കണ്ണുകളിൽ സോമൻ; ഹൃദയത്തിൽ സർവ്വവ്യാപിയായ ദേവൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ. മുട്ടുകളിൽ നിന്ന് ഭൂമിതത്ത്വം, നാഭിയിൽ നിന്ന് ജലവലയം.

ആകണ്ഠം വഹ്നിതത്ത്വം സ്യാല് ലലാടാന്തം ദ്വിജോത്തമാഃ വായവ്യം വൈ ലലാടാദ്യം വ്യോമാഖ്യം വാ ശിഖാഗ്രകമ്

കഴുത്തുവരെ അഗ്നിതത്ത്വം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; നെറ്റിയിൽ നിന്ന് വായുതത്ത്വം, നെറ്റിയുടെ തുടക്കം മുതൽ മുടിയുടെ അറ്റം വരെ ആകാശം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഹംസാഖ്യം ച തതോ ബ്രഹ്മ വ്യോമ്നശ്ചോര്ധ്വം തതഃ പരമ് വ്യോമാഖ്യോ വ്യോമമധ്യസ്ഥോ ഹ്യ് അയം പ്രാഥമികഃ സ്മരേത്

അതിനുശേഷം ഹംസ എന്ന ബ്രഹ്മാവ്, ആകാശത്തിനുമുകളിലും അതിനപ്പുറവും. ആകാശമധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആകാശം പ്രാഥമികം എന്നായി ഓർക്കണം.

ന ജീവഃ പ്രകൃതിഃ സത്ത്വം രജശ്ചാഥ തമഃ പുനഃ മഹാംസ്തഥാഭിമാനശ് ച തന്മാത്രാണീന്ദ്രിയാണി ച

ജീവൻ പ്രകൃതിയല്ല, സത്ത്വം അല്ല, രജസ്സും അല്ല, തമസ്സും അല്ല, മഹത്തത്വവും അല്ല, അഹങ്കാരവും അല്ല, തന്മാത്രകളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഒന്നുമല്ല.

വ്യോമാദീനി ച ഭൂതാനി നൈവേഹ പരമാര്ഥതഃ വ്യാപ്യ തിഷ്ഠദ്യതോ വിശ്വം സ്ഥാണുരിത്യഭിധീയതേ

വ്യോമം മുതലായ ഭൂതങ്ങൾ പോലും പരമാർത്ഥത്തിൽ ഇതല്ല; എല്ലാം വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അചഞ്ചലമെന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഉദേതി സൂര്യോ ഭീതശ് ച പവതേ വാത ഏവ ച ദ്യോതതേ ചന്ദ്രമാ വഹ്നിര് ജ്വലത്യാപോ വഹന്തി ച

സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നു, കാറ്റ് ഭയത്തോടെ വീശുന്നു, ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും പ്രകാശിക്കുന്നു, വെള്ളം ഒഴുകുന്നു — ഇവയൊക്കെ അതിന്റെ ആജ്ഞയാൽ.

ദധാതി ഭൂമിരാകാശമ് അവകാശം ദദാതി ച തദാജ്ഞയാ തതം സര്വം തസ്മാദ്വൈ ചിന്തയേദ്ദ്വിജാഃ

ഭൂമി താങ്ങുന്നു, ആകാശം സ്ഥലം നൽകുന്നു; അതിന്റെ ആജ്ഞയാൽ എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു — അതുകൊണ്ട്, ദ്വിജന്മാരേ, ഇതുപോലെ ചിന്തിക്കണം.

തേനൈവാധിഷ്ഠിതം തസ്മാദ് ഏതത്സര്വം ദ്വിജോത്തമാഃ സര്വരൂപമയഃ ശര്വ ഇതി മത്വാ സ്മരേദ്ഭവമ്

ഇതെല്ലാം അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ശർവ്വൻ എല്ലാരൂപങ്ങളുമുള്ളവൻ എന്നു മനസ്സിലാക്കി, സൃഷ്ടിയുടെ മൂലകാരണം ഓർക്കണം.

സംസാരവിഷതപ്താനാം ജ്ഞാനധ്യാനാമൃതേന വൈ പ്രതീകാരഃ സമാഖ്യാതോ നാന്യഥാ ദ്വിജസത്തമാഃ

സംസാരത്തിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് ദഹിക്കുന്നവർക്കു ജ്ഞാനവും ധ്യാനവും എന്ന അമൃതം മാത്രമാണ് ഔഷധം; വേറൊരു മാർഗം ഇല്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.

ജ്ഞാനം ധര്മോദ്ഭവം സാക്ഷാജ് ജ്ഞാനാദ് വൈരാഗ്യസംഭവഃ വൈരാഗ്യാത്പരമം ജ്ഞാനം പരമാര്ഥപ്രകാശകമ്

ജ്ഞാനം നേരിട്ട് ധർമ്മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വൈരാഗ്യം, വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് പരമജ്ഞാനം, അതാണ് പരമാർത്ഥം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയുക്തസ്യ യോഗസിദ്ധിര്ദ്വിജോത്തമാഃ യോഗസിദ്ധ്യാ വിമുക്തിഃ സ്യാത് സത്ത്വനിഷ്ഠസ്യ നാന്യഥാ

ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ളവന്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, യോഗം സിദ്ധിക്കും; യോഗസിദ്ധിയിലൂടെ സത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും, വേറൊന്നുമില്ല.

തമോവിദ്യാപദച്ഛന്നം ചിത്രം യത്പദമവ്യയമ് സത്ത്വശക്തിം സമാസ്ഥായ ശിവമഭ്യര്ചയേദ്ദ്വിജാഃ

അന്ധകാരവും അജ്ഞാനവും മറച്ചിരിക്കുന്ന അത്ഭുതകരമായ അക്ഷരപദം — സത്ത്വശക്തിയിൽ ആശ്രയം വെച്ച്, ദ്വിജന്മാരേ, ശിവനെ ആരാധിക്കണം.

യഃ സത്ത്വനിഷ്ഠോ മദ്ഭക്തോ മദര്ചനപരായണഃ സര്വതോ ധര്മനിഷ്ഠശ് ച സദോത്സാഹീ സമാഹിതഃ

സത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ, എന്റെ പൂജയിൽ ലീനനായവൻ, എല്ലായിടത്തും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, എപ്പോഴും ഉത്സാഹവാനും ഏകാഗ്രനും —

സര്വദ്വന്ദ്വസഹോ ധീരഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ ഋജുസ്വഭാവഃ സതതം സ്വസ്ഥചിത്തോ മൃദുഃ സദാ

എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളെയും സഹിക്കുന്നവൻ, ധൈര്യവാനായവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവൻ, നേരായ സ്വഭാവമുള്ളവൻ, എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവൻ, എപ്പോഴും മൃദുവായവൻ —

അമാനീ ബുദ്ധിമാഞ്ഛാന്തസ് ത്യക്തസ്പര്ധോ ദ്വിജോത്തമാഃ സദാ മുമുക്ഷുര്ധര്മജ്ഞഃ സ്വാത്മലക്ഷണലക്ഷണഃ

അഹങ്കാരമില്ലാത്തവൻ, ബുദ്ധിമാനായവൻ, ശാന്തനായവൻ, മത്സരമില്ലാത്തവൻ, എപ്പോഴും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, ആത്മാവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ —

ഋണത്രയവിനിര്മുക്തഃ പൂര്വജന്മനി പുണ്യഭാക് ജരായുക്തോ ദ്വിജോ ഭൂത്വാ ശ്രദ്ധയാ ച ഗുരോഃ ക്രമാത്

മൂന്നു കടങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ, മുൻജന്മത്തിലെ പുണ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നവൻ, വയസ്സായ ദ്വിജനായി, വിശ്വാസത്തോടെ ഗുരുവിൽ നിന്ന് ക്രമമായി പഠിച്ചവൻ —

അന്യഥാ വാപി ശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ കൃത്രിമവര്ജിതഃ സ്വര്ഗലോകമനുപ്രാപ്യ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാനനുക്രമാത്

അല്ലെങ്കിൽ, കപടമില്ലാതെ സേവനം ചെയ്തവൻ, സ്വർഗലോകം പ്രാപിച്ച്, ക്രമമായി ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവൻ —

ആസാദ്യ ഭാരതം വര്ഷം ബ്രഹ്മവിജ്ജായതേ ദ്വിജാഃ സംപര്കാജ്ജ്ഞാനമാസാദ്യ ജ്ഞാനിനോ യോഗവിദ്ഭവേത്

ഭാരതഭൂമിയിൽ എത്തി, ദ്വിജന്മാരേ, ബ്രഹ്മം sp്രാപിച്ചവനാകും; സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ ചേർന്ന് ജ്ഞാനം നേടുമ്പോൾ, യോഗം അറിയുന്നവനാകും.

ക്രമോ ഽയം മലപൂര്ണസ്യ ജ്ഞാനപ്രാപ്തേര്ദ്വിജോത്തമാഃ തസ്മാദനേന മാര്ഗേണ ത്യക്തസംഗോ ദൃഢവ്രതഃ

മലിനതയിൽ നിറഞ്ഞവൻ ജ്ഞാനം നേടാനുള്ള ക്രമം ഇതാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; അതുകൊണ്ട്, ഈ മാർഗ്ഗത്തിൽ, ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ —

സംസാരകാലകൂടാഖ്യാന് മുച്യതേ മുനിപുങ്ഗവാഃ ഏവം സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തം മയാ യുഷ്മാകമച്യുതമ്

സംസാരത്തിന്റെ കാളകൂട്ടവിഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു അക്ഷരത്വം പറഞ്ഞുതന്നു.

ജ്ഞാനസ്യൈവേഹ മാഹാത്മ്യം പ്രസംഗാദിഹ ശോഭനമ് ഏവം പാശുപതം യോഗം കഥിതം ത്വീശ്വരേണ തു

ഇവിടെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹത്വം മാത്രമാണ് ഉത്തമം; ഇങ്ങനെ പാശുപതയോഗം നിങ്ങൾക്കു ഈശ്വരൻ ഉപദേശിച്ചു.

ന ദേയം യസ്യ കസ്യാപി ശിവോക്തം മുനിപുങ്ഗവാഃ ദാതവ്യം യോഗിനേ നിത്യം ഭസ്മനിഷ്ഠായ സുപ്രിയമ്

മഹർഷിമാരേ, ശിവൻ പറഞ്ഞത് ആര്ക്കും വേണമെന്നു കൊടുക്കേണ്ടതല്ല; അതു നിത്യമായി ഭസ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന യോഗിക്ക് മാത്രം നൽകണം, അവനാണ് അതു ഏറ്റവും പ്രിയം.

യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി സംസാരശമനം നരഃ സ യാതി ബ്രഹ്മസായുജ്യം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ

ആർക്കെങ്കിലും ഈ സംസാരശാന്തി നൽകുന്ന വാചകം വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, ആ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഐക്യപ്പെടും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും വേണ്ട.

നിശമ്യ തേ മഹാപ്രാജ്ഞാഃ കുമാരാദ്യാഃ പിനാകിനമ് പ്രോചുഃ പ്രണമ്യ വൈ ഭീതാഃ പ്രസന്നം പരമേശ്വരമ്

കുമാരനും മറ്റുള്ള മഹാപണ്ഡിതന്മാരും ഇത് കേട്ടശേഷം, ഭയത്തോടെ കുനിഞ്ഞ്, കൃപയുള്ള പരമേശ്വരനോടു വന്നു പറഞ്ഞു.

ഏവം ചേദനയാ ദേവ്യാ ഹൈമവത്യാ മഹേശ്വര ക്രീഡസേ വിവിധൈര്ഭോഗൈഃ കഥം വക്തുമിഹാര്ഹസി

മഹേശ്വരാ, ഹിമവാന്റെ മകളായ ഈ ദേവിയോടൊപ്പം ഇങ്ങനെ പലവിധമായ ആനന്ദങ്ങളിൽ നീ കളിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ ഇതെങ്ങനെ പറയാൻ കഴിയും?

ഏവമുക്തഃ പ്രഹസ്യേശഃ പിനാകീ നീലലോഹിതഃ പ്രാഹ താമ് അംബികാം പ്രേക്ഷ്യ പ്രണിപത്യ സ്ഥിതാന് ദ്വിജാന്

ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, നീലകണ്ഠനും പിനാകധാരിയും ആയ പ്രഭു, അംബികയെ നോക്കി, കുനിഞ്ഞ് നിന്ന ദ്വിജന്മാരെ കണ്ടു, ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു.

ബന്ധമോക്ഷൌ ന ചൈവേഹ മമ സ്വേച്ഛാ ശരീരിണഃ അകര്തജ്ഞഃ പശുര്ജീവോ വിഭുര്ഭോക്താ ഹ്യണുഃ പുമാന്

ശരീരമുള്ളവർക്കു ബന്ധവും മോക്ഷവും എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ല; അജ്ഞാനത്തിൽ പെട്ട ജീവൻ അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്, പരമാത്മാവാണ് സാക്ഷാൽ അനുഭവം ചെയ്യുന്നത്—ഇതാണു വ്യത്യാസം.

മായീ ച മായയാ ബദ്ധഃ കര്മഭിര് യുജ്യതേ തു സഃ ജ്ഞാനം ധ്യാനം ച ബന്ധശ് ച മോക്ഷോ നാസ്ത്യാത്മനോ ദ്വിജാഃ

മായയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, ജീവൻ കർമ്മങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ജ്ഞാനം, ധ്യാനം, ബന്ധം, മോക്ഷം—ഇവ ആത്മാവിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല, ദ്വിജന്മാരേ.

യദൈവം മയി വിദ്വാന് യസ് തസ്യാപി ന ച സര്വതഃ ഏഷാ വിദ്യാ ഹ്യഹം വേദ്യഃ പ്രജ്ഞൈഷാ ച ശ്രുതിഃ സ്മൃതിഃ

ആർ എന്നെ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നു എങ്കിൽ, അവനു പോലും എല്ലായിടത്തും അങ്ങനെ അല്ല; ഇതാണ് ജ്ഞാനം—ഞാനാണ് അറിയേണ്ടത്—ഇതുതന്നെ ജ്ഞാനം, വേദം, സ്മൃതി.