ലിങ്ഗപുരാണമ്

വര്തതേ ത്വസകൃദ്വൃത്തിഃ കൃത്സ്നാ ഹ്യേഷാ ദയാ സ്മൃതാ യദ്യദിഷ്ടതമം ദ്രവ്യം ന്യായേനൈവാഗതം ക്രമാത്

ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പെരുമാറുന്നവന്റെ ഈ മുഴുവൻ പെരുമാറ്റവും കാരുണ്യമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തു നീതിപൂർവ്വം ക്രമത്തിൽ ലഭിച്ചാൽ,

തത്തദ്ഗുണവതേ ദേയം ദാതുസ്തദ്ദാനലക്ഷണമ് ദാനം ത്രിവിധമിത്യേതത് കനിഷ്ഠജ്യേഷ്ഠമധ്യമമ്

സ്വീകർത്താവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം; ദാനത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ദാനിയുടെ മനസ്സും കൂടി പരിഗണിക്കണം. അങ്ങനെ ദാനം മൂന്നു വിധമാണ്: ഏറ്റവും താഴ്ന്നത്, നടുവിലുള്ളത്, ഏറ്റവും ഉന്നതം.

കാരുണ്യാത്സര്വഭൂതേഭ്യഃ സംവിഭാഗസ്തു മധ്യമഃ ശ്രുതിസ്മൃതിഭ്യാം വിഹിതോ ധര്മോ വര്ണാശ്രമാത്മകഃ

എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാരുണ്യത്തോടെ പങ്കിടുന്നത് നടുവിലുള്ള ദാനമാണ്; വേദങ്ങളും സ്മൃതികളും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ധർമ്മം വർണ്ണാശ്രമങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്.

ശിഷ്ടാചാരാവിരുദ്ധശ് ച സ ധര്മഃ സാധുരുച്യതേ മായാകര്മഫലത്യാഗീ ശിവാത്മാ പരികീര്തിതഃ

സദാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമല്ലാത്ത ധർമ്മം നല്ലതാണെന്ന് പറയുന്നു; മായയും ഫലാശയും വിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ശിവസ്വഭാവം ഉള്ളവനാണ്.

നിവൃത്തഃ സര്വസങ്ഗേഭ്യോ യുക്തോ യോഗീ പ്രകീര്തിതഃ അസക്തോ ഭയതോ യസ്തു വിഷയേഷു വിചാര്യ ച

എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുന്നവനും ആത്മസംയമനം പാലിക്കുന്നവനുമാണ് യോജി എന്ന് പറയുന്നത്; ഭയത്താൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ, ആലോചിച്ചശേഷം—

അലുബ്ധഃ സംയമീ പ്രോക്തഃ പ്രാര്ഥിതോ ഽപി സമന്തതഃ ആത്മാര്ഥം വാ പരാര്ഥം വാ ഇന്ദ്രിയാണീഹ യസ്യ വൈ

ലോഭം ഇല്ലാത്തവനും, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവനും, എത്രയൊക്കെ അപേക്ഷിച്ചാലും സ്വാർത്ഥത്തിനോ പരാർത്ഥത്തിനോ വേണ്ടി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ—

ന മിഥ്യാ സമ്പ്രവര്തന്തേ ശമസ്യൈവ തു ലക്ഷണമ് അനുദ്വിഗ്നോ ഹ്യനിഷ്ടേഷു തഥേഷ്ടാന്നാഭിനന്ദതി

അവിടെ കപടത ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ഇതാണ് മനസ്സിന്റെ ശാന്തിയുടെ ലക്ഷണം; അവൻ അനിഷ്ടം വന്നാലും വിഷമിക്കില്ല, ഇഷ്ടം ലഭിച്ചാലും അതിൽ ആഹ്ലാദിക്കില്ല.

പ്രീതിതാപവിഷാദേഭ്യോ വിനിവൃത്തിര്വിരക്തതാ സംന്യാസഃ കര്മണാം ന്യാസഃ കൃതാനാമകൃതൈഃ സഹ

സന്തോഷം, ദുഃഖം, വിഷാദം എന്നിവയിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതാണ് വിരക്തി; ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുമായ പ്രവർത്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് സന്ന്യാസം.

കുശലാകുശലാനാം തു പ്രഹാണം ന്യാസ ഉച്യതേ അവ്യക്താദ്യവിശേഷാന്തേ വികാരേ ഽസ്മിന്നചേതനേ

നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവർത്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനെ സന്ന്യാസം എന്നാണ് പറയുന്നത്; അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമില്ലാത്ത അവസാനം വരെ ഈ ജഡമായ രൂപാന്തരങ്ങളിൽ—

ചേതനാചേതനാന്യത്വവിജ്ഞാനം ജ്ഞാനമുച്യതേ ഏവം തു ജ്ഞാനയുക്തസ്യ ശ്രദ്ധായുക്തസ്യ ശങ്കരഃ

ചൈതന്യവും ജഡവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ജ്ഞാനം; അങ്ങനെ ജ്ഞാനവും വിശ്വാസവും ഉള്ളവനു, ശങ്കരാ—

പ്രസീദതി ന സംദേഹോ ധര്മശ്ചായം ദ്വിജോത്തമാഃ കിം തു ഗുഹ്യതമം വക്ഷ്യേ സര്വത്ര പരമേശ്വരേ

അവൻ ശാന്തി പ്രാപിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; ഇതാണ് ധർമ്മം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരമേശ്വരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ഉപദേശം പറയും.

ഭവേ ഭക്തിര്ന സംദേഹസ് തയാ യുക്തോ വിമുച്യതേ അയോഗ്യസ്യാപി ഭഗവാന് ഭക്തസ്യ പരമേശ്വരഃ

ഭക്തി ജന്മത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതിൽ സംശയമില്ല; അതിനാൽ അനുഭവിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. യോഗ്യതയില്ലാത്തവർക്കും ഭക്തനോട് പരമേശ്വരൻ ദയയുള്ളവനാണ്.

പ്രസീദതി ന സംദേഹോ നിഗൃഹ്യ വിവിധം തമഃ ജ്ഞാനമധ്യാപനം ഹോമോ ധ്യാനം യജ്ഞസ്തപഃ ശ്രുതമ്

അവൻ സന്തോഷം പ്രാപിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; എല്ലാ അജ്ഞാനവും നിയന്ത്രിച്ച്, ജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കൽ, ഹോമം, ധ്യാനം, യജ്ഞം, തപസ്സു, വേദപഠനം—

ദാനമധ്യയനം സര്വം ഭവഭക്ത്യൈ ന സംശയഃ ചാന്ദ്രായണസഹസ്രൈശ് ച പ്രാജാപത്യശതൈസ് തഥാ

ദാനം, പഠനം എന്നിവ എല്ലാം ഭക്തിക്കായാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല; ആയിരക്കണക്കിന് ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങളാലും നൂറുകണക്കിന് പ്രാജാപത്യവ്രതങ്ങളാലും—

മാസോപവാസൈശ്ചാന്യൈര്വാ ഭക്തിര്മുനിവരോത്തമാഃ അഭക്താ ഭഗവത്യസ്മിംല് ലോകേ ഗിരിഗുഹാശയേ

മാസവ്രതങ്ങളാലും മറ്റും, ഭക്തി തന്നെ പ്രധാനമാണ്, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. ഈ ലോകത്ത് ഗിരിഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന ഭഗവാനിൽ ഭക്തിയില്ലാത്തവർ—

പതന്തി ചാത്മഭോഗാര്ഥം ഭക്തോ ഭാവേന മുച്യതേ ഭക്താനാം ദര്ശനാദേവ നൃണാം സ്വര്ഗാദയോ ദ്വിജാഃ

സ്വന്തം അനുഭവത്തിനായി അവർ വീഴും; പക്ഷേ ഭക്തൻ ഭാവഭക്തിയാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. ഭക്തരെ കാണുന്നവർക്കു പോലും സ്വർഗ്ഗാദികൾ ലഭിക്കും, ദ്വിജന്മാരേ.

ന ദുര്ലഭാ ന സന്ദേഹോ ഭക്താനാം കിം പുനസ് തഥാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുസുരേന്ദ്രാണാം തഥാന്യേഷാമപി സ്ഥിതിഃ

ഇതൊക്കെ ഭക്തന്മാർക്കു പ്രാപിക്കാനാവാത്തതല്ല, സംശയമില്ല; ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവർക്കും അതുപോലെയാണ്.

ഭക്ത്യാ ഏവ മുനീനാം ച ബലസൌഭാഗ്യമേവ ച ഭവേന ച തഥാ പ്രോക്തം സമ്പ്രേക്ഷ്യോമാം പിനാകിനാ

ഭക്തിയാൽ തന്നെ മുനികൾക്ക് ശക്തിയും ഭാഗ്യവും ലഭിക്കുന്നു; ഉമയെ പിനാകധാരിയായ ശിവൻ നിരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ദേവ്യൈ ദേവേന മധുരം വാരാണസ്യാം പുരാ ദ്വിജാഃ അവിമുക്തേ സമാസീനാ രുദ്രേണ പരമാത്മനാ

പണ്ടൊരിക്കൽ വാരാണസിയിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, അവിമുക്തത്തിൽ ഇരുന്ന് പരമാത്മാവായ രുദ്രൻ, ദേവിയെ മധുരമായി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

രുദ്രാണീ രുദ്രമാഹേദം ലബ്ധ്വാ വാരാണസീം പുരീമ് കേന വശ്യോ മഹാദേവ പൂജ്യോ ദൃശ്യസ്ത്വമീശ്വരഃ

രുദ്രാണി, നീ രുദ്രനും ഈ വാരാണസി നഗരവും ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹാദേവന്‍ എങ്ങനെ വശീകരിക്കപ്പെടുന്നു, ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു, ഈശ്വരനായി കാണപ്പെടുന്നു എന്ന് അറിയാന്‍ എങ്ങനെയാണ് സാധ്യമാകുന്നത്?

തപസാ വിദ്യയാ വാപി യോഗേനേഹ വദ പ്രഭോ നിശമ്യ വചനം തസ്യാസ് തഥാ ഹ്യാലോക്യ പാര്വതീമ്

തപസ്സിലൂടെ ആണോ, ജ്ഞാനത്തിലൂടിയോ, യോഗത്തിലൂടിയോ ഇവിടെ അതിന് സാധ്യമാകുന്നത്? പ്രഭോ, ദയവായി പറയൂ. അവളുടെ വാക്കുകള്‍ കേട്ടശേഷം പാര്‍വ്വതിയെ നോക്കി ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു.

ആഹ ബാലേന്ദുതിലകഃ പൂര്ണേന്ദുവദനാം ഹസന് സ്മൃത്വാഥ മേനയാ പത്ന്യാ ഗിരേര്ഗാം കഥിതാം പുരാ

ചന്ദ്രക്കല ചൂടിയ額വും പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവുമുള്ള അവന്‍ പുഞ്ചിരിച്ച്, ഗിരിയുടെ ഭാര്യയായ മേനാ പുരാതനകാലത്ത് പറഞ്ഞ കഥ ഓര്‍മ്മിച്ചു.

ചിരകാലസ്ഥിതിം പ്രേക്ഷ്യ ഗിരൌ ദേവ്യാ മഹാത്മനഃ ദേവി ലബ്ധാ പുരീ രമ്യാ ത്വയാ യത്പ്രഷ്ടുമര്ഹസി

പര്‍വതത്തില്‍ മഹാത്മാവായ ദേവിയുടെ ദീര്‍ഘകാല സാന്നിധ്യം കണ്ടപ്പോള്‍, ദേവി, നീ ഈ മനോഹരമായ നഗരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. അതിനേക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാന്‍ നീ അര്‍ഹയാണു.

സ്ഥാനാര്ഥം കഥിതം മാത്രാ വിസ്മൃതേഹ വിലാസിനി പുരാ പിതാമഹേനാപി പൃഷ്ടഃ പ്രശ്നവതാം വരേ

ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ കാരണത്താലാണ് അമ്മ അതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത്, പക്ഷേ ഇവിടെ അത് മറന്നുപോയി, കളിയാട്ടക്കാരിയേ. മുന്‍പ് പിതാമഹനും, ചോദിക്കുന്നവരില്‍ ശ്രേഷ്ഠനായവനും, ഇതേ ചോദിച്ചിരുന്നു.

യഥാ ത്വയാദ്യ വൈ പൃഷ്ടോ ദ്രഷ്ടും ബ്രഹ്മാത്മകം ത്വഹമ് ശ്വേതേ ശ്വേതേന വര്ണേന ദൃഷ്ട്വാ കല്പേ തു മാം ശുഭേ

ഇപ്പോള്‍ നീ എനിക്ക് ബ്രഹ്മസ്വരൂപം കാണാന്‍ ചോദിക്കുന്നതുപോലെ, ശുദ്ധയായവളേ, ഒരു കല്പത്തില്‍ ബ്രഹ്മാവു വെളുത്ത നിറത്തിലും, വെളുത്ത രൂപത്തിലും എന്നെ കണ്ടു.

സദ്യോജാതം തഥാ രക്തേ രക്തം വാമം പിതാമഹഃ പീതേ തത്പുരുഷം പീതമ് അഘോരേ കൃഷ്ണമീശ്വരമ്

സദ്യോജാതന്‍ വെളുപ്പില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, വാമദേവന്‍ ചുവപ്പില്‍, പിതാമഹന്‍ തത്‌പുരുഷനെ മഞ്ഞ നിറത്തില്‍ കണ്ടു, അഘോരനായ ഈശ്വരന്‍ കറുപ്പില്‍.

ഈശാനം വിശ്വരൂപാഖ്യോ വിശ്വരൂപം തദാഹ മാമ്

ഈശാനന്‍ എന്നെ വിശ്വരൂപന്‍ എന്നു വിളിച്ചു, അപ്പോള്‍ എന്നെ വിശ്വരൂപമായി പറഞ്ഞു.

വാമ തത്പുരുഷാഘോര സദ്യോജാത മഹേശ്വര ദൃഷ്ടോ മയാ ത്വം ഗായത്ര്യാ ദേവദേവ മഹേശ്വര കേന വശ്യോ മഹാദേവ ധ്യേയഃ കുത്ര ഘൃണാനിധേ

വാമദേവന്‍, തത്‌പുരുഷന്‍, അഘോരന്‍, സദ്യോജാതന്‍, മഹേശ്വരന്‍—ഗായത്രീയിലൂടെ നീ എന്നെ കണ്ടു, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരാ. മഹാദേവന്‍ എങ്ങനെ വശീകരിക്കപ്പെടുന്നു, എവിടെ ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു, പ്രകാശത്തിന്റെ നിധിയേ, എന്നെ അറിയാന്‍?

ദൃശ്യഃ പൂജ്യസ് തഥാ ദേവ്യാ വക്തുമര്ഹസി ശങ്കര അവോചം ശ്രദ്ധയൈവേതി വശ്യോ വാരിജസംഭവ

അവനെ കാണുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യണം; അതിനാല്‍ ദേവി, നീ പറയണം, ശങ്കരാ. ഞാന്‍ പറഞ്ഞു: വിശ്വാസം കൊണ്ടേ അവന്‍ വശീകരിക്കപ്പെടുന്നു, കമലത്തില്‍ ജനിച്ചവനേ.