ലിങ്ഗപുരാണമ്

യതമാനോ യതിഃ സാധുഃ സ്മൃതോ യോഗസ്യ സാധനാത് ഏവമാശ്രമധര്മാണാം സാധനാത്സാധവഃ സ്മൃതാഃ

സംയമനത്തിൽ പരിശ്രമിക്കുന്ന യതിയാണ് സദാചാരി എന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്; അങ്ങനെ, ആശ്രമധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരാണ് സദാചാരികൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

ഗൃഹസ്ഥോ ബ്രഹ്മചാരീ ച വാനപ്രസ്ഥോ യതിസ് തഥാ ധര്മാധര്മാവിഹ പ്രോക്തൌ ശബ്ദാവേതൌ ക്രിയാത്മകൌ

ഗൃഹസ്ഥൻ, ബ്രഹ്മചാരി, വനപ്രസ്ഥൻ, യതി—ഇങ്ങനെ ധർമ്മവും അധർമ്മവും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു; ഈ രണ്ട് വാക്കുകളും പ്രവർത്തനത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

കുശലാകുശലം കര്മ ധര്മാധര്മാവിതി സ്മൃതൌ ധാരണാര്ഥേ മഹാന് ഹ്യ് ഏഷ ധര്മശബ്ദഃ പ്രകീര്തിതഃ

നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങളാണ് ധർമ്മവും അധർമ്മവും എന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്; നിലനിൽപ്പിനായി 'ധർമ്മം' എന്ന മഹത്തായ വാക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്.

അധാരണേ മഹത്ത്വേ ച അധര്മ ഇതി ചോച്യതേ അത്രേഷ്ടപ്രാപകോ ധര്മ ആചാര്യൈരുപദിശ്യതേ

നിലനിൽപ്പും മഹത്വവും ഇല്ലാത്തപ്പോൾ അതിനെ അധർമ്മം എന്നു പറയുന്നു; ഇവിടെ ഇഷ്ടഫലം നേടാൻ ധർമ്മം ഗുരുക്കന്മാർ ഉപദേശിക്കുന്നു.

അധര്മശ്ചാനിഷ്ടഫലോ ഹ്യ് ആചാര്യൈരുപദിശ്യതേ വൃദ്ധാശ്ചാലോലുപാശ്ചൈവ ആത്മവന്തോ ഹ്യദാമ്ഭികാഃ

അനിഷ്ടഫലം നൽകുന്ന അധർമ്മവും ഗുരുക്കന്മാർ ഉപദേശിക്കുന്നു; മൂപ്പന്മാർക്ക് ലോഭവും ചഞ്ചലതയും ഇല്ല, ആത്മസംയമനവും കപടതയും ഇല്ലാത്തവരാണ് അവർ.

സമ്യഗ്വിനീതാ ഋജവസ് താനാചാര്യാന് പ്രചക്ഷതേ സ്വയമാചരതേ യസ്മാദ് ആചാരേ സ്ഥാപയത്യപി

ശരിയായ രീതിയിൽ വിനീതരും നേരുള്ളവരുമായ ഗുരുക്കന്മാരാണ് അവർ; അവർ സ്വയം ആചരണം ചെയ്യുന്നതിനാൽ, മറ്റുള്ളവരെയും ആചാരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

ആചിനോതി ച ശാസ്ത്രാര്ഥാന് ആചാര്യസ്തേന ചോച്യതേ വിജ്ഞേയം ശ്രവണാച്ഛ്രൌതം സ്മരണാത്സ്മാര്തമുച്യതേ

ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ സമാഹരിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ ഗുരു എന്നു വിളിക്കുന്നു; കേൾവിയിലൂടെ ലഭിച്ചതാണ് ശ്രൗതം, ഓർമ്മയിലൂടെ ലഭിച്ചതാണ് സ്മാർതം എന്നു അറിയണം.

ഇജ്യാ വേദാത്മകം ശ്രൌതം സ്മാര്തം വര്ണാശ്രമാത്മകമ് ദൃഷ്ട്വാനുരൂപമര്ഥം യഃ പൃഷ്ടോ നൈവാപി ഗൂഹതി

വേദം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ യജ്ഞമാണ് ശ്രൗതം; വർണ്ണാശ്രമം അടിസ്ഥാനമാക്കിയതാണ് സ്മാർതം; യഥായുക്തമായ അർത്ഥം കണ്ടു, ചോദിക്കുമ്പോൾ മറയ്ക്കാത്തവനാണ്,

യഥാദൃഷ്ടപ്രവാദസ്തു സത്യം ലൈങ്ഗേ ഽത്ര പഠ്യതേ ബ്രഹ്മചര്യം തഥാ മൌനം നിരാഹാരത്വമേവ ച

കാണുന്നപോലെ പറയുന്നതുപോലെയാണ് സത്യം ഇവിടെ ലിംഗത്തിൽ പറയുന്നത്; അതുപോലെ ബ്രഹ്മചര്യവും മൗനവും ഉപവാസവും.

അഹിംസാ സര്വതഃ ശാന്തിസ് തപ ഇത്യഭിധീയതേ ആത്മവത് സര്വഭൂതേഷു യോ ഹിതായാഹിതായ ച

അഹിംസ, സമ്പൂർണ്ണ ശാന്തി, തപസ്—ഇവയാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്; എല്ലാ ജീവികളോടും സ്വയംപോലെ ഉപകാരത്തിനും അനുപകാരത്തിനും പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ,

വര്തതേ ത്വസകൃദ്വൃത്തിഃ കൃത്സ്നാ ഹ്യേഷാ ദയാ സ്മൃതാ യദ്യദിഷ്ടതമം ദ്രവ്യം ന്യായേനൈവാഗതം ക്രമാത്

ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പെരുമാറുന്നവന്റെ ഈ മുഴുവൻ പെരുമാറ്റവും കാരുണ്യമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തു നീതിപൂർവ്വം ക്രമത്തിൽ ലഭിച്ചാൽ,

തത്തദ്ഗുണവതേ ദേയം ദാതുസ്തദ്ദാനലക്ഷണമ് ദാനം ത്രിവിധമിത്യേതത് കനിഷ്ഠജ്യേഷ്ഠമധ്യമമ്

സ്വീകർത്താവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം; ദാനത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ദാനിയുടെ മനസ്സും കൂടി പരിഗണിക്കണം. അങ്ങനെ ദാനം മൂന്നു വിധമാണ്: ഏറ്റവും താഴ്ന്നത്, നടുവിലുള്ളത്, ഏറ്റവും ഉന്നതം.

കാരുണ്യാത്സര്വഭൂതേഭ്യഃ സംവിഭാഗസ്തു മധ്യമഃ ശ്രുതിസ്മൃതിഭ്യാം വിഹിതോ ധര്മോ വര്ണാശ്രമാത്മകഃ

എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാരുണ്യത്തോടെ പങ്കിടുന്നത് നടുവിലുള്ള ദാനമാണ്; വേദങ്ങളും സ്മൃതികളും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ധർമ്മം വർണ്ണാശ്രമങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്.

ശിഷ്ടാചാരാവിരുദ്ധശ് ച സ ധര്മഃ സാധുരുച്യതേ മായാകര്മഫലത്യാഗീ ശിവാത്മാ പരികീര്തിതഃ

സദാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമല്ലാത്ത ധർമ്മം നല്ലതാണെന്ന് പറയുന്നു; മായയും ഫലാശയും വിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ശിവസ്വഭാവം ഉള്ളവനാണ്.

നിവൃത്തഃ സര്വസങ്ഗേഭ്യോ യുക്തോ യോഗീ പ്രകീര്തിതഃ അസക്തോ ഭയതോ യസ്തു വിഷയേഷു വിചാര്യ ച

എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുന്നവനും ആത്മസംയമനം പാലിക്കുന്നവനുമാണ് യോജി എന്ന് പറയുന്നത്; ഭയത്താൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ, ആലോചിച്ചശേഷം—

അലുബ്ധഃ സംയമീ പ്രോക്തഃ പ്രാര്ഥിതോ ഽപി സമന്തതഃ ആത്മാര്ഥം വാ പരാര്ഥം വാ ഇന്ദ്രിയാണീഹ യസ്യ വൈ

ലോഭം ഇല്ലാത്തവനും, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവനും, എത്രയൊക്കെ അപേക്ഷിച്ചാലും സ്വാർത്ഥത്തിനോ പരാർത്ഥത്തിനോ വേണ്ടി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ—

ന മിഥ്യാ സമ്പ്രവര്തന്തേ ശമസ്യൈവ തു ലക്ഷണമ് അനുദ്വിഗ്നോ ഹ്യനിഷ്ടേഷു തഥേഷ്ടാന്നാഭിനന്ദതി

അവിടെ കപടത ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ഇതാണ് മനസ്സിന്റെ ശാന്തിയുടെ ലക്ഷണം; അവൻ അനിഷ്ടം വന്നാലും വിഷമിക്കില്ല, ഇഷ്ടം ലഭിച്ചാലും അതിൽ ആഹ്ലാദിക്കില്ല.

പ്രീതിതാപവിഷാദേഭ്യോ വിനിവൃത്തിര്വിരക്തതാ സംന്യാസഃ കര്മണാം ന്യാസഃ കൃതാനാമകൃതൈഃ സഹ

സന്തോഷം, ദുഃഖം, വിഷാദം എന്നിവയിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതാണ് വിരക്തി; ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുമായ പ്രവർത്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് സന്ന്യാസം.

കുശലാകുശലാനാം തു പ്രഹാണം ന്യാസ ഉച്യതേ അവ്യക്താദ്യവിശേഷാന്തേ വികാരേ ഽസ്മിന്നചേതനേ

നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവർത്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനെ സന്ന്യാസം എന്നാണ് പറയുന്നത്; അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമില്ലാത്ത അവസാനം വരെ ഈ ജഡമായ രൂപാന്തരങ്ങളിൽ—

ചേതനാചേതനാന്യത്വവിജ്ഞാനം ജ്ഞാനമുച്യതേ ഏവം തു ജ്ഞാനയുക്തസ്യ ശ്രദ്ധായുക്തസ്യ ശങ്കരഃ

ചൈതന്യവും ജഡവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ജ്ഞാനം; അങ്ങനെ ജ്ഞാനവും വിശ്വാസവും ഉള്ളവനു, ശങ്കരാ—

പ്രസീദതി ന സംദേഹോ ധര്മശ്ചായം ദ്വിജോത്തമാഃ കിം തു ഗുഹ്യതമം വക്ഷ്യേ സര്വത്ര പരമേശ്വരേ

അവൻ ശാന്തി പ്രാപിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; ഇതാണ് ധർമ്മം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരമേശ്വരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ഉപദേശം പറയും.

ഭവേ ഭക്തിര്ന സംദേഹസ് തയാ യുക്തോ വിമുച്യതേ അയോഗ്യസ്യാപി ഭഗവാന് ഭക്തസ്യ പരമേശ്വരഃ

ഭക്തി ജന്മത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതിൽ സംശയമില്ല; അതിനാൽ അനുഭവിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. യോഗ്യതയില്ലാത്തവർക്കും ഭക്തനോട് പരമേശ്വരൻ ദയയുള്ളവനാണ്.

പ്രസീദതി ന സംദേഹോ നിഗൃഹ്യ വിവിധം തമഃ ജ്ഞാനമധ്യാപനം ഹോമോ ധ്യാനം യജ്ഞസ്തപഃ ശ്രുതമ്

അവൻ സന്തോഷം പ്രാപിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; എല്ലാ അജ്ഞാനവും നിയന്ത്രിച്ച്, ജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കൽ, ഹോമം, ധ്യാനം, യജ്ഞം, തപസ്സു, വേദപഠനം—

ദാനമധ്യയനം സര്വം ഭവഭക്ത്യൈ ന സംശയഃ ചാന്ദ്രായണസഹസ്രൈശ് ച പ്രാജാപത്യശതൈസ് തഥാ

ദാനം, പഠനം എന്നിവ എല്ലാം ഭക്തിക്കായാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല; ആയിരക്കണക്കിന് ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങളാലും നൂറുകണക്കിന് പ്രാജാപത്യവ്രതങ്ങളാലും—

മാസോപവാസൈശ്ചാന്യൈര്വാ ഭക്തിര്മുനിവരോത്തമാഃ അഭക്താ ഭഗവത്യസ്മിംല് ലോകേ ഗിരിഗുഹാശയേ

മാസവ്രതങ്ങളാലും മറ്റും, ഭക്തി തന്നെ പ്രധാനമാണ്, മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. ഈ ലോകത്ത് ഗിരിഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന ഭഗവാനിൽ ഭക്തിയില്ലാത്തവർ—

പതന്തി ചാത്മഭോഗാര്ഥം ഭക്തോ ഭാവേന മുച്യതേ ഭക്താനാം ദര്ശനാദേവ നൃണാം സ്വര്ഗാദയോ ദ്വിജാഃ

സ്വന്തം അനുഭവത്തിനായി അവർ വീഴും; പക്ഷേ ഭക്തൻ ഭാവഭക്തിയാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. ഭക്തരെ കാണുന്നവർക്കു പോലും സ്വർഗ്ഗാദികൾ ലഭിക്കും, ദ്വിജന്മാരേ.

ന ദുര്ലഭാ ന സന്ദേഹോ ഭക്താനാം കിം പുനസ് തഥാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുസുരേന്ദ്രാണാം തഥാന്യേഷാമപി സ്ഥിതിഃ

ഇതൊക്കെ ഭക്തന്മാർക്കു പ്രാപിക്കാനാവാത്തതല്ല, സംശയമില്ല; ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവർക്കും അതുപോലെയാണ്.

ഭക്ത്യാ ഏവ മുനീനാം ച ബലസൌഭാഗ്യമേവ ച ഭവേന ച തഥാ പ്രോക്തം സമ്പ്രേക്ഷ്യോമാം പിനാകിനാ

ഭക്തിയാൽ തന്നെ മുനികൾക്ക് ശക്തിയും ഭാഗ്യവും ലഭിക്കുന്നു; ഉമയെ പിനാകധാരിയായ ശിവൻ നിരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ദേവ്യൈ ദേവേന മധുരം വാരാണസ്യാം പുരാ ദ്വിജാഃ അവിമുക്തേ സമാസീനാ രുദ്രേണ പരമാത്മനാ

പണ്ടൊരിക്കൽ വാരാണസിയിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, അവിമുക്തത്തിൽ ഇരുന്ന് പരമാത്മാവായ രുദ്രൻ, ദേവിയെ മധുരമായി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.