മയൂരൈശ്ചൈവ കാരണ്ഡൈഃ കോകിലൈശ്ചക്രവാകകൈഃ ശോഭിതാഭിശ് ച വാപീഭിര് ദിവ്യാമൃതജലൈസ് തഥാ
മയിലുകൾ, കാരണ്ടകൾ, കുയിലുകൾ, ചക്രവാകങ്ങൾ എന്നിവയും, ദിവ്യമായ അമൃതംപോലെയുള്ള വെള്ളം നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
സംലാപാലാപകുശലൈഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതൈഃ സ്തനഭാരാവനമ്രൈശ് ച മദാഘൂര്ണിതലോചനൈഃ
സംഭാഷണത്തിൽ നിപുണരായ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച, മുലയുടെ ഭാരത്തിൽ അല്പം കുനിഞ്ഞ ശരീരവും മദം കൊണ്ടു ചുറ്റുന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ള സ്ത്രീകൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗേയനാദരതൈര്ദിവ്യൈ രുദ്രകന്യാസഹസ്രകൈഃ നൃത്യദ്ഭിര് അപ്സരഃസംഘൈര് അമരൈരപി ദുര്ലഭൈഃ
രുദ്രന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് ദിവ്യകന്യാകൾ ഭക്തിപൂർവ്വം പാട്ടുപാടുകയും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയുള്ള സാന്നിധ്യം ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവമാണ്.
പ്രഫുല്ലാംബുജവൃന്ദാദ്യൈസ് തഥാ ദ്വിജവരൈരപി രുദ്രസ്ത്രീഗണസംകീര്ണൈര് ജലക്രീഡാരതൈസ് തഥാ
പൂന്തളിർ കുളിർക്കുന്ന താമരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരും, ജലത്തിൽ കളിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷിക്കുന്ന രുദ്രസ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രതോത്സവരതൈശ്ചൈവ ലലിതൈശ് ച പദേ പദേ ഗ്രാമരാഗാനുരക്തൈശ് ച പദ്മരാഗസമപ്രഭൈഃ
ഉത്സവങ്ങളിലും ആഘോഷങ്ങളിലും മുഴുകിയവരും, ഓരോ ചുവടിലും സുന്ദരതയോടെ നടക്കുന്നവരും, ഗ്രാമജീവിതത്തിന്റെ രസങ്ങളിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ തിളങ്ങുന്നവരും, പദ്മരാഗംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു.
സ്ത്രീസംഘൈര് ദേവദേവസ്യ ഭവസ്യ പരമാത്മനഃ ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയമാപന്നാസ് തസ്ഥുര്ദേവാഃ സമന്തതഃ
ദേവദേവനായ ഭവന്റെ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർ എല്ലായിടത്തും അത്ഭുതത്തോടെ നിന്നു.
തത്രൈവ ദദൃശുര്ദേവാ വൃന്ദം രുദ്രഗണസ്യ ച ഗണേശ്വരാണാം വീരാണാമ് അപി വൃന്ദം സഹസ്രശഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ രുദ്രന്റെ ഗണങ്ങളുടെ വലിയ കൂട്ടവും, ആയിരക്കണക്കിന് വീരനായ ഗണനായകരെയും കണ്ടു.
സുവര്ണകൃതസോപാനാന് വജ്രവൈഡൂര്യഭൂഷിതാന് സ്ഫാടികാന് ദേവദേവസ്യ ദദൃശുസ്തേ വിമാനകാന്
പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച പടികൾ, വജ്രവും വൈഡൂര്യവും സ്ഫടികവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ദേവദേവന്റെ ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ അവർ കണ്ടു.
തേഷാം ശൃങ്ഗേഷു ഹൃഷ്ടാശ് ച നാര്യഃ കമലലോചനാഃ വിശാലജഘനാ യക്ഷാ ഗന്ധര്വാപ്സരസസ് തഥാ
അവയുടെ മുകളിൽ കമലനേത്രങ്ങളായ, വിശാലശരീരങ്ങളായ സന്തോഷഭരിതരായ സ്ത്രീകളും, യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കിന്നര്യഃ കിംനരാശ്ചൈവ ഭുജങ്ഗാഃ സിദ്ധകന്യകാഃ നാനാവേഷധരാശ്ചാന്യാ നാനാഭൂഷണഭൂഷിതാഃ
കിന്നരികളും കിന്നരന്മാരും, പാമ്പുപോലുള്ളവർ, സിദ്ധകന്യകളും, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചും പലവിധാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമുള്ള മറ്റുള്ളവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാനാപ്രഭാവസംയുക്താ നാനാഭോഗരതിപ്രിയാഃ നീലോത്പലദലപ്രഖ്യാഃ പദ്മപത്രായതേക്ഷണാഃ
വിവിധ ശക്തികൾ ഉള്ളവരും, പലവിധ ഭോഗങ്ങളിലും ആസ്വാദനത്തിലും ആഗ്രഹമുള്ളവരും, നീലതാമരയുടെ ഇലപോലും, താമരയിലുപമമായ നീണ്ട കണ്ണുകളുമുള്ളവരുമായിരുന്നു.
പദ്മകിഞ്ജല്കസംകാശൈര് അംശുകൈരതിശോഭനാഃ വലയൈര്നൂപുരൈര്ഹാരൈശ് ഛത്രൈശ്ചിത്രൈസ്തഥാംശുകൈഃ
താമരപ്പൊടിപോലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ, വളകളും നൂപുരങ്ങളും മാലകളും അലങ്കരിച്ച ചതുരം കുടകളും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞവരാണ് അവർ.
ഭൂഷിതാ ഭൂഷിതൈശ് ചാന്യൈര് മണ്ഡിതാ മണ്ഡനപ്രിയാഃ ദൃഷ്ട്വാഥ വൃന്ദം സുരസുന്ദരീണാം ഗണേശ്വരാണാം സുരസുന്ദരീണാമ് ജഗ്മുര്ഗണേശസ്യ പുരം സുരേശാഃ പുരദ്വിഷഃ ശക്രപുരോഗമാശ് ച
പലവിധാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും അലങ്കാരത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരുമായ ദേവസുന്ദരിമാരുടെ കൂട്ടവും ഗണനായകരുടെയും കൂട്ടവും കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദേവന്മാർ ഗണേശന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ ച തസ്ഥുഃ സുരസിദ്ധസംഘാഃ പുരസ്യ മധ്യേ പുരുഹൂതപൂര്വാഃ ഭവസ്യ ബാലാര്കസഹസ്രവര്ണം വിമാനമാദ്യം പരമേശ്വരസ്യ
അത് കണ്ടശേഷം, പുരുഹൂതനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവരും സിദ്ധരും നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്നു, ആയിരം ഉദയസൂര്യന്റെ നിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന പരമേശ്വരന്റെ പ്രധാനവിമാനം കണ്ടു.
അഥ തസ്യ വിമാനസ്യ ദ്വാരി സംസ്ഥം ഗണേശ്വരമ് നന്ദിനം ദദൃശുഃ സര്വേ ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ
അവിടെ ആ വിമാനത്തിന്റെ വാതിലിൽ നിൽക്കുന്ന ഗണനായകനായ നന്ദിയെ, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ നന്ദിനം സര്വേ പ്രണമ്യാഹുര് ഗണേശ്വരമ് ജയേതി ദേവാസ്തം ദൃഷ്ട്വാ സോ ഽപ്യാഹ ച ഗണേശ്വരഃ
നന്ദിയെ കണ്ട ദേവന്മാർ എല്ലാവരും വണങ്ങി, 'ജയം' എന്ന് പറഞ്ഞു. അതിനു മറുപടിയായി ഗണനായകൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോ ദേവാ മഹാഭാഗാഃ സര്വേ നിര്ധൂതകല്മഷാഃ സമ്പ്രാപ്താഃ സര്വലോകേശാ വക്തുമര്ഹഥ സുവ്രതാഃ
'ദേവന്മാരേ, മഹാഭാഗ്യശാലികൾ, എല്ലാ പാപങ്ങളും വിട്ടു, നിങ്ങൾ ഇവിടെ എത്തി. ലോകങ്ങളുടെ അധിപന്മാരായ നിങ്ങൾ, ദൃഢവ്രതന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശം പറയാം.'
തമാഹുര്വരദം ദേവം വാരണേന്ദ്രസമപ്രഭമ് പശുപാശവിമോക്ഷാര്ഥം ദര്ശയാസ്മാന് മഹേശ്വരമ്
അവർ പറഞ്ഞു: 'വരപ്രദനായ ദൈവം, ആനയുടെ അധിപനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന മഹേശ്വരനെ, പാശബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാനായി ഞങ്ങളെ കാണിക്കണം.'
പുരാ പുരത്രയം ദഗ്ധും പശുത്വം പരിഭാഷിതമ് ശങ്കിതാശ് ച വയം തത്ര പശുത്വം പ്രതി സുവ്രത
'മുമ്പ്, മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങളെ 'പശു' എന്നാണു വിളിച്ചത്. അതുകൊണ്ട്, ദൃഢവ്രതനേ, ഈ പശുത്വം സംബന്ധിച്ച് ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
വ്രതം പാശുപതം പ്രോക്തം ഭവേന പരമേഷ്ഠിനാ വ്രതേനാനേന ഭൂതേശ പശുത്വം നൈവ വിദ്യതേ
'പാശുപതവ്രതം ഭവൻ പരമേശ്വരൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനേ, പശുത്വം ഉണ്ടാകില്ല.'
അഥ ദ്വാദശവര്ഷം വാ മാസദ്വാദശകം തു വാ ദിനദ്വാദശകം വാപി കൃത്വാ തദ് വ്രതമ് ഉത്തമമ്
പിന്നീട്, ആരെങ്കിലും പന്ത്രണ്ട് വർഷം, അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ട് മാസം, അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ട് ദിവസം പോലും ആ മഹത്തായ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ—
മുച്യന്തേ പശവഃ സര്വേ പശുപാശൈര്ഭവസ്യ തു ദര്ശയാമാസ താന്ദേവാന് നാരായണപുരോഗമാന്
അവരുടെ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഭവത്തിന്റെ പാശങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും; നാരായണൻ മുന്നിൽ നിന്നു ദേവന്മാർക്ക് അങ്ങനെ അവൻ കാണിച്ചു.
നന്ദീ ശിലാദതനയഃ സര്വഭൂതഗണാഗ്രണീഃ തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവമീശാനം സാംബം സഗണമ് അവ്യയമ്
ശിലാദന്റെ പുത്രനായ നന്ദി, എല്ലാ ജീവികളുടെ നേതാവായവൻ, ആ അക്ഷയം ആയ ഈശാനനെ, സാംബനെയും അനുചരന്മാരെയും കൂടി കണ്ടപ്പോൾ—
പ്രണേമുസ് തുഷ്ടുവുശ് ചൈവ പ്രീതികണ്ടകിതത്വചഃ വിജ്ഞാപ്യ ശിതികണ്ഠായ പശുപാശവിമോക്ഷണമ്
അവർ സന്തോഷത്തിൽ ത്വക്ക് പുളിപ്പിച്ചു, അങ്ങേടെ മുന്നിൽ വന്ദിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, ശിതികണ്ഠനോട് പാശങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ കാര്യം അറിയിച്ചു.
തസ്ഥുസ്തദാഗ്രതഃ ശംഭോഃ പ്രണിപത്യ പുനഃ പുനഃ തതഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ താന് സര്വാന് ദേവദേവോ വൃഷധ്വജഃ
അവർ ശംഭുവിന്റെ മുന്നിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദിച്ച് നിന്നു; പിന്നെ അവരെല്ലാവരെയും കണ്ടു, ദേവതകളുടെ ദേവനായ വൃഷധ്വജൻ—
വിശോധ്യ തേഷാം ദേവാനാം പശുത്വം പരമേശ്വരഃ വ്രതം പാശുപതം ചൈവ സ്വയം ദേവോ മഹേശ്വരഃ
പരമേശ്വരൻ അവരിൽ നിന്നുള്ള പാശഭാവം ശുദ്ധീകരിച്ചു; മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ് പാശുപതവ്രതം അവരെ പഠിപ്പിച്ചത്.
ഉപദിശ്യ മുനീനാം ച സഹാസ്തേ ചാംബയാ ഭവഃ തദാപ്രഭൃതി തേ ദേവാഃ സര്വേ പാശുപതാഃ സ്മൃതാഃ
അവൻ ആ വ്രതം മുനിമാർക്കും അമ്പയോടൊപ്പം പഠിപ്പിച്ചു; അന്നുമുതൽ ആ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും പാശുപതന്മാർ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
പശൂനാം ച പതിര്യസ്മാത് തേഷാം സാക്ഷാദ്ധി ദേവതാഃ തസ്മാത്പാശുപതാഃ പ്രോക്താസ് തപസ്തേപുശ് ച തേ പുനഃ
അവൻ ജീവികളുടെ നാഥനാണ്, അവർ നേരിട്ട് ദേവതകളാണ്, അതുകൊണ്ട് അവർ പാശുപതന്മാർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെയും അവർ തപസ്സു ചെയ്തു.
തതോ ദ്വാദശവര്ഷാന്തേ മുക്തപാശാഃ സുരോത്തമാഃ യയുര്യഥാഗതം സര്വേ ബ്രഹ്മണാ സഹ വിഷ്ണുനാ
പിന്നീട് പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പാശങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ ഉത്തമദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും കൂടെ എടുത്തു വന്നതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി.
ഏതദ്വഃ കഥിതം സര്വം പിതാമഹമുഖാച്ഛ്രുതമ് പുരാ സനത്കുമാരേണ തസ്മാദ്വ്യാസേന ധീമതാ
ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്, പിതാമഹന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുരാതനകാലത്ത് സനത്കുമാരൻ കേട്ടതുപോലെയും, പിന്നെ ധീരനായ വ്യാസൻ പറഞ്ഞതുപോലെയും ആണ്.