വ്യാസേന കഥിതഃ പൂര്വം ശ്രുത്വാ രുദ്രമുഖാത്സ്വയമ്
മുന്പ് വ്യാസൻ ഈ ഉപദേശം നേരിട്ട് രുദ്രന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ട് പറഞ്ഞതാണ്.
കഥം പശുപതിം ദൃഷ്ട്വാ പശുപാശവിമോക്ഷണമ് പശുത്വം തത്യജുര്ദേവാസ് തന്നോ വക്തുമിഹാര്ഹസി
പശുപതിയെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ എങ്ങനെ പശുബന്ധനം വിട്ടു മോചിതരായി? അവർക്കു ആ സ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചത് എങ്ങനെ എന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ വിശദീകരിക്കണം.
പുരാ കൈലാസശിഖരേ ഭോഗ്യാഖ്യേ സ്വപുരേ സ്ഥിതമ് സമേത്യ ദേവാഃ സര്വജ്ഞമ് ആജഗ്മുസ്തത്പ്രസാദതഃ
പണ്ടെക്കാലത്ത് കൈലാസശിഖരത്തിൽ ഭോഗ്യ എന്ന പേരിലുള്ള തന്റെ നഗരത്തിൽ ദേവന്മാർ ഒത്തുചേർന്ന് സർവ്വജ്ഞനോടു അവന്റെ കൃപയാൽ സമീപിച്ചു.
ഹിതായ സര്വദേവാനാം ബ്രഹ്മണാ ച ജനാര്ദനഃ ഗരുഡസ്യ തഥാ സ്കന്ധമ് ആരുഹ്യ പുരുഷോത്തമഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി ജനാർദ്ദനനും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്ന്, ഗരുഡന്റെ തോളിൽ കയറി, പരമപുരുഷനായവൻ അവിടെ എത്തി.
ജഗാമ ദേവതാഭിര് വൈ ദേവദേവാന്തികം ഹരിഃ സര്വേ സമ്പ്രാപ്യ ദേവസ്യ സാര്ധം ഗിരിവരം ശുഭമ്
ഹരിയും ദേവതകളും ചേർന്ന് ദേവദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി; അവരൊക്കെയും ദൈവത്തോടൊപ്പം ആ പുണ്യമായ വലിയ പർവ്വതത്തിൽ എത്തി നിലകൊണ്ടു.
സേന്ദ്രാഃ സസാധ്യാഃ സയമാഃ പ്രണേമുര് ഗിരിമുത്തമമ് ഭഗവാന് വാസുദേവോ ഽസൌ ഗരുഡാദ് ഗരുഡധ്വജഃ അവതീര്യ ഗിരിം മേരുമ് ആരുരോഹ സുരോത്തമൈഃ
ഇന്ദ്രനും സാധ്യന്മാരും യമന്മാരും ചേർന്ന് ആ മഹാപർവ്വതത്തെ വന്ദിച്ചു; ഭഗവാൻ വാസുദേവൻ, ഗരുഡധ്വജൻ, ഗരുഡത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ഉത്തമദേവന്മാരോടൊപ്പം മേരുപർവ്വതത്തിൽ കയറി.
സകലദുരിതഹീനം സര്വദം ഭോഗമുഖ്യം മുദിതകുരരവൃന്ദം നാദിതം നാഗവൃന്ദൈഃ മധുരരണിതഗീതം സാനുകൂലാന്ധകാരം പദരചിതവനാന്തം കാന്തവാതാന്തതോയമ്
എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും ഇല്ലാതെ, എപ്പോഴും പരമാനന്ദം നൽകുന്ന, സന്തോഷത്തോടെ കുരരപ്പക്ഷികളുടെ കൂകയും, പാമ്പുകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങിയും, മധുരമായ സംഗീതം മുഴങ്ങി, സാന്ദ്രമായ തണലും, മനോഹരമായ കാറ്റും തണുത്ത വെള്ളവും നിറഞ്ഞ വനാന്തരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലമായിരുന്നു.
ഭവനശതസഹസ്രൈര് ജുഷ്ടമ് ആദിത്യകല്പൈര് ലലിതഗതിവിദഗ്ധൈര് ഹംസവൃന്ദൈശ് ച ഭിന്നമ് ധവഖദിരപലാശൈശ് ചന്ദനാദ്യൈശ് ച വൃക്ഷൈര് ദ്വിജവരഗണവൃന്ദൈഃ കോകിലാദ്യൈര്ദ്വിരേഫൈഃ
നൂറുകണക്കിന് ഭവനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, സൂര്യനെപ്പോലും പ്രകാശമുള്ളതും, മനോഹരമായ ചലനങ്ങളുള്ള ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ധവ, ഖദിര, പലാശ, ചന്ദനം തുടങ്ങിയ മരങ്ങളും, ഉത്തമവിഹഗങ്ങൾ, കുയിലുകൾ, തേനീച്ചകൾ എന്നിവയും നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലമായിരുന്നു.
ക്വചിദശേഷസുരദ്രുമസംകുലം കുരബകൈഃ പ്രിയകൈസ്തിലകൈസ് തഥാ ബഹുകദമ്ബതമാലലതാവൃതം ഗിരിവരം ശിഖരൈര്വിവിധൈസ് തഥാ
ചിലിടങ്ങളിൽ എല്ലാ ദൈവവൃക്ഷങ്ങളും കുരബക, പ്രിയക, തിലക, അനേകം കടംബ, തമാല, ലതകൾ എന്നിവകൊണ്ടും, വിവിധ ശിഖരങ്ങൾകൊണ്ടും ആ മഹാപർവ്വതം പൊതിഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
ഗിരേഃ പൃഷ്ഠേ പരം ശാര്വം കല്പിതം വിശ്വകര്മണാ ക്രീഡാര്ഥം ദേവദേവസ്യ ഭവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ, ദേവദേവനായ ഭവന്റെ വിനോദത്തിനായി, വിശ്വകർമ്മൻ നിർമിച്ച അത്യുത്തമമായ ശൈവപതിയായിരുന്നു.
അപശ്യംസ്തത്പുരം ദേവാഃ സേന്ദ്രോപേന്ദ്രാഃ സമാഹിതാഃ പ്രണേമുര്ദൂരതശ്ചൈവ പ്രഭാവാദേവ ശൂലിനഃ
ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും ചേർന്ന ദേവന്മാർ ആ നഗരം ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഭക്തിപൂർവ്വം കണ്ടു; ശൂലധാരിയുടെ മഹത്വം കണ്ട് അവർ ദൂരത്തുനിന്ന് വന്ദിച്ചു.
സഹസ്രസൂര്യപ്രതിമം മഹാന്തം സഹസ്രശഃ സര്വഗുണൈശ് ച ഭിന്നമ് ജഗാമ കൈലാസഗിരിം മഹാത്മാ മേരുപ്രഭാഗേ പുരമാദിദേവഃ
ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും പ്രകാശമുള്ളതും, അനവധി ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ മഹാത്മാവായ കൈലാസനാഥൻ, ആദിദേവൻ, മേരുപർവ്വതത്തിന്റെ ചാരിൽ ആ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തതോ ഽഥ നാരിഗജവാജിസംകുലം രഥൈര് അനേകൈര് അമരാരിസൂദനഃ ഗണൈര്ഗണേശൈശ് ച ഗിരീന്ദ്രസംനിഭം മഹാപുരദ്വാരമജോ ഹരിശ് ച
സ്ത്രീകളും ആനകളും കുതിരകളും അനവധി രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ, അമരാരിശത്രുവിനെതിരേ യുദ്ധം നടത്തിയവൻ, ഗണങ്ങളും ഗണനാഥന്മാരും ചേർന്ന്, അജനും ഹരിയും കൂടെ, പർവ്വതാധിപതിയെപ്പോലെയുള്ള മഹാനഗരദ്വാരത്തിലേക്ക് എത്തി.
അഥ ജാംബൂനദമയൈര് ഭവനൈര്മണിഭൂഷിതൈഃ വിമാനൈര്വിവിധാകാരൈഃ പ്രാകാരൈശ് ച സമാവൃതമ്
പിന്നീട്, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ചും മണികളാൽ അലങ്കരിച്ചും, വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലുള്ള വിമാനങ്ങളാൽ, ശക്തമായ മതിലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും ആ നഗരം ദർശിക്കപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ശംഭോഃ പുരം ബാഹ്യം ദേവൈഃ സബ്രഹ്മകൈര്ഹരിഃ പ്രഹൃഷ്ടവദനോ ഭൂത്വാ പ്രവിവേശ തതഃ പുരമ്
ശംഭുവിന്റെ പുറം നഗരദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടു, ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരുമൊപ്പമുള്ള ഹരിക്ക് മുഖത്ത് ആനന്ദം നിറഞ്ഞു. പിന്നെ അവൻ ആ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ഹര്മ്യപ്രാസാദസമ്ബാധം മഹാട്ടാലസമന്വിതമ് ദ്വിതീയം ദേവദേവസ്യ ചതുര്ദ്വാരം സുശോഭനമ്
ദേവദേവന്റെ രണ്ടാമത്തെ നഗരം കൊട്ടാരങ്ങളും പ്രാസാദങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും നാലു മനോഹരമായ വാതിലുകളുമുണ്ടായിരുന്നതുമായിരുന്നു.
വജ്രവൈഡൂര്യമാണിക്യമണിജാലൈഃ സമാവൃതമ് ദോലാവിക്ഷേപസംയുക്തം ഘണ്ടാചാമരഭൂഷിതമ്
ആ നഗരം വജ്രം, വൈഡൂര്യം, മാണിക്യം തുടങ്ങിയ രത്നങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഡോലകളും, മണികൾ, ചാമരം എന്നിവകൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മൃദങ്ഗമുരജൈര്ജുഷ്ടം വീണാവേണുനിനാദിതമ് നൃത്യദ്ഭിര് അപ്സരഃസംഘൈര് ഭൂതസംഘൈശ് ച സംവൃതമ് ദേവേന്ദ്രഭവനാകാരൈര് ഭവനൈര് ദൃഷ്ടിമോഹനൈഃ
മൃദംഗവും മുരജവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം നിറഞ്ഞു. വീണയും കുഴലും മുഴങ്ങുന്നു. നൃത്തം ചെയ്യുന്ന അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടവും ഭൂതഗണങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റി. ദേവേന്ദ്രന്റെ ഭവനങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭവനങ്ങൾ കാഴ്ചയ്ക്ക് ആകർഷകമായിരുന്നു.
പ്രാസാദശൃങ്ഗേഷ്വഥ പൌരനാര്യഃ സഹസ്രശഃ പുഷ്പഫലാക്ഷതാദ്യൈഃ സ്ഥിതാഃ കരൈസ്തസ്യ ഹരേഃ സമന്താത് പ്രചിക്ഷിപുര്മൂര്ധ്നി യഥാ ഭവസ്യ
അപ്പോൾ നഗരത്തിലെ ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ കൊട്ടാരങ്ങളുടെ മുകളിൽ നിന്നു, കൈകളിൽ പൂക്കളും പഴങ്ങളും അക്ഷതയും എടുത്ത് ഹരിയുടെ തലയിൽ പൂശി വിതറി. ഭവനു വേണ്ടി ചെയ്യുന്നതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നാര്യസ്തദാ വിഷ്ണും മദാഘൂര്ണിതലോചനാഃ
അപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിനെ കണ്ട സ്ത്രീകളുടെ കണ്ണുകൾ മദം കൊണ്ടു ചുറ്റി.
വിശാലജഘനാഃ സദ്യോ നനൃതുര്മുമുദുര്ജഗുഃ കാശ്ചിദ്ദൃഷ്ട്വാ ഹരിം നാര്യഃ കിംചിത് പ്രഹസിതാനനാഃ
വിപുലമായ കമറുകളുള്ള ചില സ്ത്രീകൾ ഉടനെ നൃത്തം ചെയ്തു, സന്തോഷത്തോടെ ചലിച്ചു, പാടുകയും ചെയ്തു. ഹരിയെ കണ്ടു ചിലർ നേരിയ പുഞ്ചിരിയോടെ മുഖം തെളിഞ്ഞു.
കിംചിദ് വിസ്രസ്തവസ്ത്രാശ് ച സ്രസ്തകാഞ്ചീഗുണാ ജഗുഃ ചതുര്ഥം പഞ്ചമം ചൈവ ഷഷ്ഠം ച സപ്തമം തഥാ
ചിലരുടെ വസ്ത്രം അല്പം ഇളകിപ്പോയി, കാഞ്ചികയും താഴേക്ക് വീണു. അവർ നാലാം, അഞ്ചാം, ആറാം, ഏഴാം രാഗങ്ങളിൽ പാടിത്തുടങ്ങി.
അഷ്ടമം നവമം ചൈവ ദശമം ച പുരോത്തമമ് അതീത്യാസാദ്യ ദേവസ്യ പുരം ശംഭോഃ സുശോഭനമ്
എട്ടാം, ഒമ്പതാം, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പത്താം വാതിലുകളും കടന്ന്, അവർ ശംഭുവിന്റെ മനോഹരമായ നഗരത്തിലേക്ക് അടുത്തു.
സുവൃത്തം സുതരാം ശുഭ്രം കൈലാസശിഖരേ ശുഭേ സൂര്യമണ്ഡലസംകാശൈര് വിമാനൈശ് ച വിഭൂഷിതമ്
ആ നഗരം വൃത്താകൃതിയിലും അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ളതും, പുണ്യമായ കൈലാസശിഖരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതും, സൂര്യന്റെ വലയംപോലെയുള്ള വിമാനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
സ്ഫാടികൈര് മണ്ഡപൈഃ ശുഭ്രൈര് ജാംബൂനദമയൈസ് തഥാ നാനാരത്നമയൈശ്ചൈവ ദിഗ്വിദിക്ഷു വിഭൂഷിതമ്
വ്യത്യസ്ത ദിശകളിൽ സ്ഫടികം കൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ മണ്ഡപങ്ങളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളവയും色色 രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ളവയും കൊണ്ട് ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഗോപുരൈര്ഗോപതേഃ ശംഭോര് നാനാഭൂഷണഭൂഷിതൈഃ അനേകൈഃ സര്വതോഭദ്രൈഃ സര്വരത്നമയൈസ് തഥാ
ഗോപാലകന്റെ ഭവനമായ ശംഭുവിന്റെ ഗോപുരങ്ങൾ വിവിധാഭരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദിക്കിലും അനേകം ശുഭമായ വാതിലുകളും, രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചവയും ഉണ്ട്.
പ്രാകാരൈര്വിവിധാകാരൈര് അഷ്ടാവിംശതിഭിര് വൃതമ് ഉപദ്വാരൈര്മഹാദ്വാരൈര് വിദിക്ഷു വിവിധൈര്ദൃഢൈഃ
നഗരം ഇരുപത്തിയെട്ട് വിധത്തിലുള്ള വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള മതിലുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിവിധ ദിക്കുകളിൽ ഉപവാതിലുകളും വലിയ വാതിലുകളും ശക്തമായവയും ഉണ്ട്.
ഗുഹ്യാലയൈര്ഗുഹ്യഗൃഹൈര് ഗുഹസ്യ ഭവനൈഃ ശുഭൈഃ ഗ്രാമ്യൈര് അന്യൈര് മഹാഭാഗാ മൌക്തികൈര് ദൃഷ്ടിമോഹനൈഃ
രഹസ്യമായ മന്ദിരങ്ങളും, മറഞ്ഞ വീടുകളും, ഗുഹയുടെ മനോഹരമായ ഭവനങ്ങളും, മറ്റു വിലപ്പെട്ട മുത്തുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കാഴ്ചയ്ക്ക് ആകർഷകമായ ഭവനങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗണേശായതനൈര് ദിവ്യൈഃ പദ്മരാഗമയൈസ് തഥാ ചന്ദനൈര്വിവിധാകാരൈഃ പുഷ്പോദ്യാനൈശ് ച ശോഭനൈഃ
പട്മരാഗം കൊണ്ടുള്ള ദിവ്യമായ ഗണേശക്ഷേത്രങ്ങളും, വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള ചന്ദനം കൊണ്ടുള്ള നിർമ്മിതികളും, മനോഹരമായ പുഷ്പോദ്യാനങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഡാഗൈര് ദിര്ഘികാഭിശ് ച ഹേമസോപാനപങ്ക്തിഭിഃ സ്ത്രീണാം ഗതിജിതൈര് ഹംസൈഃ സേവിതാഭിഃ സമന്തതഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പടികൾ ഉള്ള കുളങ്ങളും, നീളമുള്ള തടാകങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടെ സുന്ദരതയെ മറികടക്കുന്ന ഹംസകൾ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.