ലിങ്ഗപുരാണമ്

ശബ്ദാദിവിഷയം ജ്ഞാനം ജ്ഞാനമിത്യഭിധീയതേ തജ്ജ്ഞാനം ഭ്രാന്തിരഹിതമ് ഇത്യന്യേ നേതി ചാപരേ

ശബ്ദം മുതലായ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ജ്ഞാനമെന്നു പറയുന്നു; അതിൽ തെറ്റില്ലാത്തത് ചിലർ ജ്ഞാനമാണെന്നു പറയുന്നു, മറ്റുചിലർ അങ്ങനെ അല്ലെന്നു പറയുന്നു.

യജ്ജ്ഞാനം നിര്മലം ശുദ്ധം നിര്വികല്പം നിരാശ്രയമ് ഗുരുപ്രകാശകം ജ്ഞാനമ് ഇത്യന്യേ മുനയോ ദ്വിജാഃ

നിർമ്മലവും ശുദ്ധവും വ്യത്യാസമില്ലാത്തതും ആശ്രയമില്ലാത്തതുമായ ജ്ഞാനം ഗുരുവിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ്; അതാണ് ചില മഹർഷിമാരും ബ്രാഹ്മണരും ജ്ഞാനമെന്നു വിളിക്കുന്നത്.

ജ്ഞാനേനൈവ ഭവേന്മുക്തിഃ പ്രസാദോ ജ്ഞാനസിദ്ധയേ ഉഭാഭ്യാം മുച്യതേ യോഗീ തത്രാനന്ദമയോ ഭവേത്

ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ മോക്ഷം ലഭിക്കൂ; ജ്ഞാനസിദ്ധിക്ക് ദയയും ആവശ്യമുണ്ട്; ഈ രണ്ടും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ യോഗിക്ക് മോക്ഷവും ആനന്ദവും ലഭിക്കും.

വദന്തി മുനയഃ കേചിത് കര്മണാ തസ്യ സംഗതിമ് കല്പനാകല്പിതം രൂപം സംഹൃത്യ സ്വേച്ഛയൈവ ഹി

ചില മഹർഷിമാർ പറയുന്നു, കർമ്മത്തിലൂടെ അവനുമായി ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നു; സങ്കൽപ്പിച്ച രൂപം അവൻ പിൻവലിച്ച്, സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ദ്യൌര്മൂര്ധാ തു വിഭോസ്തസ്യ ഖം നാഭിഃ പരമേഷ്ഠിനഃ സോമസൂര്യാഗ്നയോ നേത്രേ ദിശഃ ശ്രോത്രം മഹാത്മനഃ

ഭഗവാന്റെ തല ആകാശമാണ്; പരമേശ്വരന്റെ നാഭി അന്തരീക്ഷം; ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവൻ്റെ കണ്ണുകൾ; ദിശകൾ മഹാത്മാവിന്റെ ചെവികൾ.

ചരണൌ ചൈവ പാതാലം സമുദ്രസ്തസ്യ ചാംബരമ് ദേവാസ്തസ്യ ഭുജാഃ സര്വേ നക്ഷത്രാണി ച ഭൂഷണമ്

പാതാളം അവന്റെ കാലുകളാണ്, സമുദ്രം വസ്ത്രം; എല്ലാ ദേവതകളും അവന്റെ കൈകൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ അലങ്കാരങ്ങൾ.

പ്രകൃതിസ്തസ്യ പത്നീ ച പുരുഷോ ലിങ്ഗമുച്യതേ വക്ത്രാദ്വൈ ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മാ ച ഭഗവാന്പ്രഭുഃ

പ്രകൃതി അവന്റെ ഭാര്യയാണ്, പുരുഷൻ ലിംഗം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ബ്രഹ്മാവും ജനിക്കുന്നു.

ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രൌ ഭുജാഭ്യാം തു ക്ഷത്രിയാശ് ച മഹാത്മനഃ വൈശ്യാശ്ചോരുപ്രദേശാത്തു ശൂദ്രാഃ പാദാത്പിനാകിനഃ

ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും അവന്റെ കൈകളിൽ നിന്നാണ്, ക്ഷത്രിയർ മഹാത്മാവിൽ നിന്ന്; വൈശ്യർ അവന്റെ ഉരുക്കളിൽ നിന്ന്, ശൂദ്രർ പിനാകധാരിയുടെ കാലുകളിൽ നിന്ന്.

പുഷ്കരാവര്തകാദ്യാസ്തു കേശാസ്തസ്യ പ്രകീര്തിതാഃ വായവോ ഘ്രാണജാസ്തസ്യ ഗതിഃ ശ്രൌതം സ്മൃതിസ് തഥാ

പുഷ്കരാവർത്തം മുതലായവ അവന്റെ മുടിയാണെന്ന് പറയുന്നു; വായുവുകൾ അവന്റെ മൂക്കിൽ നിന്ന്, ചലനം ശ്രവണത്തിൽ നിന്ന്, സ്മൃതിയും അങ്ങനെ തന്നെ.

അഥാനേനൈവ കര്മാത്മാ പ്രകൃതേസ്തു പ്രവര്തകഃ പുംസാം തു പുരുഷഃ ശ്രീമാന് ജ്ഞാനഗമ്യോ ന ചാന്യഥാ

ഇങ്ങനെ, അവൻ കർമ്മത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്, പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൻ; മഹാത്മാവിനെ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ, മറ്റുവഴിയില്ല.

കര്മയജ്ഞസഹസ്രേഭ്യസ് തപോയജ്ഞോ വിശിഷ്യതേ തപോയജ്ഞസഹസ്രേഭ്യോ ജപയജ്ഞോ വിശിഷ്യതേ

ആയിരം യാഗങ്ങളിൽ തപസ്സായ യാഗം ഉത്തമമാണ്; ആയിരം തപസ്സായ യാഗങ്ങളിൽ ജപയാഗം അതിലുമുയർന്നതാണ്.

ജപയജ്ഞസഹസ്രേഭ്യോ ധ്യാനയജ്ഞോ വിശിഷ്യതേ ധ്യാനയജ്ഞാത്പരോ നാസ്തി ധ്യാനം ജ്ഞാനസ്യ സാധനമ്

ആയിരം ജപയാഗങ്ങളിൽ ധ്യാനയാഗം ഉത്തമമാണ്; ധ്യാനയാഗത്തിന് മുകളിൽ ഒന്നുമില്ല; ധ്യാനം ജ്ഞാനസാധനമാണ്.

യദാ സമരസേ നിഷ്ഠോ യോഗീ ധ്യാനേന പശ്യതി ധ്യാനയജ്ഞരതസ്യാസ്യ തദാ സംനിഹിതഃ ശിവഃ

യോഗി സമതയിൽ സ്ഥിരനായി ധ്യാനത്തിലൂടെ ദർശിച്ചാൽ, ധ്യാനയാഗത്തിൽ ലീനനായവനോട് ശിവൻ സാന്നിധ്യപ്പെടുന്നു.

നാസ്തി വിജ്ഞാനിനാം ശൌചം പ്രായശ്ചിത്താദി ചോദനാ വിശുദ്ധാ വിദ്യയാ സര്വേ ബ്രഹ്മവിദ്യാവിദോ ജനാഃ

യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനമുള്ളവർക്ക് ശുദ്ധിയും പ്രായശ്ചിത്താദി കര്‍മ്മങ്ങളും ആവശ്യമില്ല; ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരും അറിയാത്തവരും ജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ശുദ്ധരാകുന്നു.

നാസ്തി ക്രിയാ ച ലോകേഷു സുഖം ദുഃഖം വിചാരതഃ ധര്മാധര്മൌ ജപോ ഹോമോ ധ്യാനിനാം സംനിധിഃ സദാ

യുക്തിയോടെ പരിശോധിക്കുന്നവർക്കു ലോകത്തിൽ യാതൊരു കര്‍മ്മവും സുഖവും ദുഃഖവും ഇല്ല; ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായവർക്ക് ധർമ്മവും അധർമ്മവും ജപവും ഹോമവും എല്ലാം മനസ്സിൽ സദാ നിലകൊള്ളുന്നു.

പരാനന്ദാത്മകം ലിങ്ഗം വിശുദ്ധം ശിവമക്ഷരമ് നിഷ്കലം സര്വഗം ജ്ഞേയം യോഗിനാം ഹൃദി സംസ്ഥിതമ്

പരമാനന്ദസ്വരൂപമായ, വിശുദ്ധമായ, ശിവസ്വഭാവമുള്ള, നാശമില്ലാത്ത, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ലിംഗം യോഗികൾക്ക് ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിതമായതാണെന്ന് അറിയണം.

ലിങ്ഗം തു ദ്വിവിധം പ്രാഹുര് ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം ദ്വിജാഃ ബാഹ്യം സ്ഥൂലം മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ സൂക്ഷ്മമാഭ്യന്തരം ദ്വിജാഃ

ലിംഗം രണ്ടുതരമെന്ന് ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു: പുറംലിംഗവും അകത്തുള്ളതും. പുറംലിംഗം സ്ഥൂലമാണെന്ന് ശ്രേഷ്ഠമുനികൾ പറയുന്നു; അകത്തുള്ളത് സൂക്ഷ്മമാണെന്ന് ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു.

കര്മയജ്ഞരതാഃ സ്ഥൂലാഃ സ്ഥൂലലിങ്ഗാര്ചനേ രതാഃ അസതാം ഭാവനാര്ഥായ നാന്യഥാ സ്ഥൂലവിഗ്രഹഃ

കര്‍മ്മയജ്ഞങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവർ സ്ഥൂലലിംഗാരാധനയിൽ താല്പര്യമുള്ളവരാണ്; അയോഗ്യരായവർക്കു ഭാവനയ്ക്കായി മാത്രമാണ് സ്ഥൂലവിഗ്രഹം, മറ്റൊന്നുമല്ല.

ആധ്യാത്മികം ച യല്ലിങ്ഗം പ്രത്യക്ഷം യസ്യ നോ ഭവേത് അസൌ മൂഢോ ബഹിഃ സര്വം കല്പയിത്വൈവ നാന്യഥാ

ആത്മീയമായ അകത്തുള്ള ലിംഗം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാനാവാത്തവൻ എല്ലാം പുറംലോകമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്; അങ്ങനെ മാത്രം അവൻ ഭ്രമിതനാകുന്നു.

ജ്ഞാനിനാം സൂക്ഷ്മമമലം ഭവേത്പ്രത്യക്ഷമവ്യയമ് യഥാ സ്ഥൂലമയുക്താനാം മൃത്കാഷ്ഠാദ്യൈഃ പ്രകല്പിതമ്

ജ്ഞാനികൾക്ക് സൂക്ഷ്മവും കളങ്കമില്ലാത്തതുമായ, നശിക്കാത്തതുമായ ലിംഗം നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നു; അജ്ഞന്മാർക്ക് മണ്ണ്, മരം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള സ്ഥൂലലിംഗം മാത്രം മനസ്സിൽ വരുന്നു.

അര്ഥോ വിചാരതോ നാസ്തീത്യ് അന്യേ തത്ത്വാര്ഥവേദിനഃ നിഷ്കലഃ സകലശ്ചേതി സര്വം ശിവമയം തതഃ

തത്ത്വം അറിയുന്ന ചിലർ ആലോചിച്ചാൽ വേറിട്ടുള്ളത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു; ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും എല്ലാം ശിവസ്വരൂപമാണ്.

വ്യോമൈകമപി ദൃഷ്ടം ഹി ശരാവം പ്രതി സുവ്രതാഃ പൃഥക്ത്വം ചാപൃഥക്ത്വം ച ശങ്കരസ്യേതി ചാപരേ

ധർമ്മനിഷ്ഠരേ, ഒരു പാത്രത്തിൽ കാണുന്ന ആകാശം ഒന്നാണ്; ചിലർ വ്യത്യാസവും അവ്യത്യാസവും ശങ്കരനോടു ചേർന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.

പ്രത്യയാര്ഥം ഹി ജഗതാമ് ഏകസ്ഥോ ഽപി ദിവാകരഃ ഏകോ ഽപി ബഹുധാ ദൃഷ്ടോ ജലാധാരേഷു സുവ്രതാഃ

ലോകത്തിൽ ഉള്ളവർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ, സൂര്യൻ ഒരാളായിട്ടും വിവിധ വെള്ളപ്പാത്രങ്ങളിൽ പലതായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, ധർമ്മനിഷ്ഠരേ.

ജന്തവോ ദിവി ഭൂമൌ ച സര്വേ വൈ പാഞ്ചഭൌതികാഃ തഥാപി ബഹുലാ ദൃഷ്ടാ ജാതിവ്യക്തിവിഭേദതഃ

ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ള എല്ലാ ജീവികളും അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; എന്നിരുന്നാലും ജാതിയും വ്യക്തിത്വവ്യത്യാസം കൊണ്ടു പലതായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

ദൃശ്യതേ ശ്രൂയതേ യദ്യത് തത്തദ്വിദ്ധി ശിവാത്മകമ് ഭേദോ ജനാനാം ലോകേ ഽസ്മിന് പ്രതിഭാസോ വിചാരതഃ

നാം കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതും എല്ലാം ശിവസ്വരൂപമാണെന്ന് അറിയണം; ഈ ലോകത്തിൽ ജനങ്ങളിൽ കാണുന്ന ഭേദം ആലോചിച്ചാൽ വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.

സ്വപ്നേ ച വിപുലാന് ഭോഗാന് ഭുക്ത്വാ മര്ത്യഃ സുഖീ ഭവേത് ദുഃഖീ ച ഭോഗം ദുഃഖം ച നാനുഭൂതം വിചാരതഃ

സ്വപ്നത്തിൽ വലിയ അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടും, മനുഷ്യൻ സന്തോഷിയാകാം അല്ലെങ്കിൽ ദുഃഖിയാകാം; പക്ഷേ ആലോചിച്ചാൽ ആ സുഖവും ദുഃഖവും യഥാർത്ഥത്തിൽ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല.

ഏവമാഹുസ്തഥാന്യേ ച സര്വേ വേദാര്ഥതത്ത്വഗാഃ ഹൃദി സംസാരിണാം സാക്ഷാത് സകലഃ പരമേശ്വരഃ

വേദാർത്ഥത്തിന്റെ സത്യത്വം അറിയുന്ന മറ്റു ചിലരും ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: സമ്സാരത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സകലഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ പരമേശ്വരൻ നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.

യോഗിനാം നിഷ്കലോ ദേവോ ജ്ഞാനിനാം ച ജഗന്മയഃ ത്രിവിധം പരമേശസ്യ വപുര്ലോകേ പ്രശസ്യതേ

യോഗികൾക്ക് ദേവൻ ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനാണ്; ജ്ഞാനികൾക്ക് അവൻ എല്ലായിടത്തുമുള്ളവനാണ്; ലോകത്ത് പരമേശ്വരന്റെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

നിഷ്കലം പ്രഥമം ചൈകം തതഃ സകലനിഷ്കലമ് തൃതീയം സകലം ചൈവ നാന്യഥേതി ദ്വിജോത്തമാഃ

ആദ്യം ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത രൂപം, പിന്നെ ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും ഉള്ള രൂപം, മൂന്നാമതായി ഗുണങ്ങളോടുള്ള രൂപം; ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല, ഉത്തമദ്വിജന്മാരേ.