ദിവ്യേ ച ശാശ്വതസ്ഥാനേ ശിവധ്യാനം സമഭ്യസേത് നിര്മലം നിഷ്കലം ബ്രഹ്മ സുശാന്തം ജ്ഞാനരൂപിണമ്
ദിവ്യമായ ശാശ്വതമായ സ്ഥലത്ത് ശിവധ്യാനം അഭ്യസിക്കണം — നിർമലവും, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത ബ്രഹ്മവും, അതിമനോഹരമായ ശാന്തിയും, ജ്ഞാനസ്വരൂപിയും ആയതിനെ.
അലക്ഷണമനിര്ദേശ്യമ് അണോരല്പതരം ശുഭമ് നിരാലമ്ബമ് അതര്ക്യം ച വിനാശോത്പത്തിവര്ജിതമ്
ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തതും, വിവരണമറ്റതും, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായതും, ശുഭമായതും, ആശ്രയമില്ലാത്തതും, ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്തതും, ഉത്ഭവം-നാശം ഇല്ലാത്തതും ആണത്.
കൈവല്യം ചൈവ നിര്വാണം നിഃശ്രേയസമ് അനുത്തമമ് അമൃതം ചാക്ഷരം ബ്രഹ്മ ഹ്യ് അപുനര്ഭവമ് അദ്ഭുതമ്
അത് മോക്ഷവും, നിർവാണവും, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ശുഭവും, അമൃതവും, അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മവും, പുനർജന്മമില്ലാത്ത അത്ഭുതവുമാണ്.
മഹാനന്ദം പരാനന്ദം യോഗാനന്ദമനാമയമ് ഹേയോപാദേയരഹിതം സൂക്ഷ്മാത്സൂക്ഷ്മതരം ശിവമ്
അത് മഹാനന്ദം, പരമാനന്ദം, യോഗാനന്ദം, ദുഃഖമില്ലാത്തതും, സ്വീകരിക്കലോ ഉപേക്ഷയോ ഇല്ലാത്തതും, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായതും ശിവനുമാണ്.
സ്വയംവേദ്യമവേദ്യം തച് ഛിവം ജ്ഞാനമയം പരമ് അതീന്ദ്രിയമ് അനാഭാസം പരം തത്ത്വം പരാത്പരമ്
സ്വയം അറിയാവുന്നതും അറിയാൻ കഴിയാത്തതും, പരമമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപിയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതവും, പ്രത്യക്ഷതയില്ലാത്തതും, പരമതത്ത്വവും, അതിലും അതിയായതും ആണത്.
സര്വോപാധിവിനിര്മുക്തം ധ്യാനഗമ്യം വിചാരതഃ അദ്വയം തമസശ്ചൈവ പരസ്താത്സംസ്ഥിതം പരമ്
എല്ലാ ഉപാധികളിൽ നിന്നും വിമുക്തമായതും, ധ്യാനത്തിലും വിവേചനത്തിലും ലഭ്യമായതും, അദ്വൈതവും, അന്ധകാരത്തിന് അതീതമായ പരമാവസ്ഥയിലുമാണ്.
മനസ്യേവം മഹാദേവം ഹൃത്പദ്മേ വാപി ചിന്തയേത് നാഭൌ സദാശിവം ചാപി സര്വദേവാത്മകം വിഭുമ്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഹൃദയകമലത്തിൽ മഹാദേവനെ, അല്ലെങ്കിൽ നാഭിയിൽ സദാശിവനെ, എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ആത്മാവായ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം.
ദേഹമധ്യേ ശിവം ദേവം ശുദ്ധജ്ഞാനമയം വിഭുമ് കന്യസേനൈവ മാര്ഗേണ ചോദ്ഘാതേനാപി ശംകരമ്
ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ശുദ്ധജ്ഞാനസ്വരൂപിയായ സർവ്വവ്യാപിയായ ശിവനെ, കന്യാസാമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അല്ലെങ്കിൽ ഉദ്ഘാതനമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ശംകരനെ ധ്യാനിക്കണം.
ക്രമശഃ കന്യസേനൈവ മധ്യമേനാപി സുവ്രതഃ ഉത്തമേനാപി വൈ വിദ്വാന് കുമ്ഭകേന സമഭ്യസേത്
ക്രമമായി കന്യാസാമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ, അല്ലെങ്കിൽ മദ്ധ്യമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ, ജ്ഞാനികൾ കുംഭകവുമായ് അഭ്യസിക്കണം.
ദ്വാത്രിംശദ് രേചയേദ്ധീമാന് ഹൃദി നാഭൌ സമാഹിതഃ രേചകം പൂരകം ത്യക്ത്വാ കുമ്ഭകം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
ഹൃദയത്തിലോ നാഭിയിലോ ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരുന്ന്, ജ്ഞാനികൾ മുപ്പത്തിരണ്ടു പ്രാവശ്യം ശ്വാസം പുറത്തുവിട്ടു, ശ്വാസോച്ഛ്വാസം ഉപേക്ഷിച്ച് കുംഭക അഭ്യസിക്കണം.
സാക്ഷാത്സമരസേനൈവ ദേഹമധ്യേ സ്മരേച്ഛിവമ് ഏകീഭാവം സമേത്യൈവം തത്ര യദ്രസസമ്ഭവമ്
സാക്ഷാൽ സമരസതയോടെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ശിവനെ ധ്യാനിച്ച്, ഏകത്വം പ്രാപിച്ച്, അവിടെ ഉദിക്കുന്ന ആ സാരഭാവം അനുഭവിക്കണം.
ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് സാക്ഷാത്സമരസേ സ്ഥിതഃ ധാരണാ ദ്വാദശായാമാ ധ്യാനം ദ്വാദശ ധാരണമ്
സാക്ഷാൽ സമരസതയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്ഞാനികൾ ബ്രഹ്മാനന്ദം അറിയുന്നു; ധാരണ പന്ത്രണ്ടു അളവാണ്, ധ്യാനം പന്ത്രണ്ടു ധാരണയാണ്.
ധ്യാനം ദ്വാദശകം യാവത് സമാധിര് അഭിധീയതേ അഥവാ ജ്ഞാനിനാം വിപ്രാഃ സമ്പര്കാദേവ ജായതേ
ധ്യാനം പന്ത്രണ്ടു നിലകളിൽ എത്തുമ്പോൾ അതിനെ സമാധി എന്നു വിളിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, ജ്ഞാനികൾക്ക്, സന്മിത്രസംഗമം കൊണ്ടു തന്നെ അതു സ്വയം ഉണ്ടാകുന്നു.
പ്രയത്നാദ്വാ തയോസ്തുല്യം ചിരാദ്വാ ഹ്യചിരാദ്ദ്വിജാഃ യോഗാന്തരായാസ് തസ്യാഥ ജായന്തേ യുഞ്ജതഃ പുനഃ
ശ്രമംകൊണ്ടോ, ഇരുവരും സമാനമായി സമാധി നേടാം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാലും ഉടൻ തന്നെയായാലും. എന്നാൽ, അഭ്യാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവർക്കു വീണ്ടും യോഗത്തിൽ തടസ്സങ്ങൾ വരാം.
നശ്യന്ത്യ് അഭ്യാസതസ് തേ ഽപി പ്രണിധാനേന വൈ ഗുരോഃ
അവ തടസ്സങ്ങൾ പോലും ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭ്യാസത്താൽ, ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ ഇല്ലാതാകുന്നു.
ആലസ്യം പ്രഥമം പശ്ചാദ് വ്യാധിപീഡാ പ്രജായതേ പ്രമാദഃ സംശയസ്ഥാനേ ചിത്തസ്യേഹാനവസ്ഥിതിഃ
ആദ്യം ആലസ്യം, പിന്നെ രോഗബാധ വരുന്നു; അവഗണന, സംശയം, മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയില്ലായ്മ എന്നിവയും ഉണ്ടാകുന്നു.
അശ്രദ്ധാദര്ശനം ഭ്രാന്തിര് ദുഃഖം ച ത്രിവിധം തതഃ ദൌര്മനസ്യമയോഗ്യേഷു വിഷയേഷു ച യോഗ്യതാ
വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ, കാണാതിരിക്കുക, ഭ്രമം, മൂന്നു വിധമായ ദു:ഖം എന്നിവയും, മനസ്സിന്റെ നിരാശ, യോഗ്യമായതിൽ യോഗ്യതയും, അയോഗ്യമായതിൽ അയോഗ്യതയും ഉണ്ടാകുന്നു.
ദശധാഭിപ്രജായന്തേ മുനേര്യോഗാന്തരായകാഃ ആലസ്യം ചാപ്രവൃത്തിശ് ച ഗുരുത്വാത്കായചിത്തയോഃ
മഹർഷിക്ക് യോഗത്തിൽ പത്തു വിധത്തിലുള്ള തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു: ആലസ്യം, പ്രവർത്തനമില്ലായ്മ, ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും ഭാരത്വം.
വ്യാധയോ ധാതുവൈഷമ്യാത് കര്മജാ ദോഷജാസ് തഥാ പ്രമാദസ്തു സമാധേസ്തു സാധനാനാമ് അഭാവനമ്
ശരീരഘടകങ്ങളുടെ അസമത്വം മൂലമുള്ള രോഗങ്ങൾ, കർമ്മഫലമായുള്ളവ, ദോഷം മൂലമുള്ളവ എന്നിവയും; അവഗണന എന്നത് സമാധിയിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ധ്യാനം ഇല്ലായ്മയാണ്.
ഇദം വേത്യുഭയസ്പൃക്തം വിജ്ഞാനം സ്ഥാനസംശയഃ അനവസ്ഥിതചിത്തത്വമ് അപ്രതിഷ്ഠാ ഹി യോഗിനഃ
ഇത് ഇരുപക്ഷത്തെയും സ്പർശിക്കുന്ന അറിവ് സംശയമാണ്; മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയില്ലായ്മ എന്നത് യോഗിക്ക് അടിസ്ഥാനം ഇല്ലായ്മയാണ്.
ലബ്ധായാമപി ഭൂമൌ ച ചിത്തസ്യ ഭവബന്ധനാത് അശ്രദ്ധാഭാവരഹിതാ വൃത്തിര്വൈ സാധനേഷു ച
അവസ്ഥ ലഭിച്ചാലും മനസ്സിന്റെ ബന്ധനം കാരണം വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മയും, അഭ്യാസങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയില്ലായ്മയും ഉണ്ടാകുന്നു.
സാധ്യേ ചിത്തസ്യ ഹി ഗുരൌ ജ്ഞാനാചാരശിവാദിഷു വിപര്യയജ്ഞാനമിതി ഭ്രാന്തിദര്ശനമ് ഉച്യതേ
മനസ്സ് ഗുരുവിൽ, ജ്ഞാനത്തിൽ, ആചരണത്തിൽ, ശിവൻ മുതലായവയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, തെറ്റായ അറിവ് ഭ്രമമായി കാണപ്പെടുന്നു.
അനാത്മന്യാത്മവിജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനാത്തസ്യ സംനിധൌ ദുഃഖമാധ്യാത്മികം പ്രോക്തം തഥാ ചൈവാധിഭൌതികമ്
സ്വയം അല്ലാത്തതിൽ ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്നത് അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ്; അതിനെ ആന്തരിക ദു:ഖം എന്നും, അതുപോലെ ബാഹ്യകാരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖവും പറയുന്നു.
ആധിദൈവികമിത്യുക്തം ത്രിവിധം സഹജം പുനഃ ഇച്ഛാവിഘാതാത്സംക്ഷോഭശ് ചേതസസ്തദുദാഹൃതമ്
ദൈവികകാരണത്തിൽ നിന്നുള്ളത് മൂന്നാമത്തെ ദു:ഖം എന്നാണ് പറയുന്നത്; ഈ മൂന്നു ദു:ഖങ്ങളും സ്വാഭാവികമാണ്. ആഗ്രഹം നിറവേറാതിരിക്കാൻ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കലഹം അതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്.
ദൌര്മനസ്യം നിരോദ്ധവ്യം വൈരാഗ്യേണ പരേണ തു തമസാ രജസാ ചൈവ സംസ്പൃഷ്ടം ദുര്മനഃ സ്മൃതമ്
മനസ്സിന്റെ നിരാശയെ പരമവൈരാഗ്യത്തോടെ നിയന്ത്രിക്കണം; അജ്ഞാനവും ആസക്തിയും സ്പർശിച്ച നിരാശയെ ദുർമനസ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തദാ മനസി സംജാതം ദൌര്മനസ്യമിതി സ്മൃതമ് ഹഠാത്സ്വീകരണം കൃത്വാ യോഗ്യായോഗ്യവിവേകതഃ
മനസ്സിൽ നിരാശ ഉദയിച്ചാൽ അതിനെ ദുർമനസ് എന്നു പറയുന്നു; യോഗ്യവും അയോഗ്യവും തിരിച്ചറിയാതെ ബലമായി സ്വീകരിക്കുന്നത്.
വിഷയേഷു വിചിത്രേഷു ജന്തോര്വിഷയലോലതാ അന്തരായാ ഇതി ഖ്യാതാ യോഗസ്യൈതേ ഹി യോഗിനാമ്
വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ജീവിയുടെ മനസ്സിന്റെ അശാന്തി തടസ്സമായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഇവയാണ് യോഗികൾക്ക് യോഗത്തിലെ പ്രധാന തടസ്സങ്ങൾ.
അത്യന്തോത്സാഹയുക്തസ്യ നശ്യന്തി ന ച സംശയഃ പ്രനഷ്ടേഷ്വന്തരായേഷു ദ്വിജാഃ പശ്ചാദ്ധി യോഗിനഃ
വളരെ ഉത്സാഹമുള്ളവർക്കു ഈ തടസ്സങ്ങൾ സംശയമില്ലാതെ നശിക്കുന്നു; തടസ്സങ്ങൾ അകറ്റിയാൽ, ദ്വിജന്മാരേ, യോഗി മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
ഉപസര്ഗാഃ പ്രവര്തന്തേ സര്വേ തേ ഽസിദ്ധിസൂചകാഃ പ്രതിഭാ പ്രഥമാ സിദ്ധിര് ദ്വിതീയാ ശ്രവണാ സ്മൃതാ
അപസർഗ്ഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അവയെല്ലാം അപൂർണ്ണതയുടെ അടയാളങ്ങളാണ്; ആദ്യത്തെ സിദ്ധി പ്രഭാ, രണ്ടാമത്തേത് ശ്രവണമാണ്.
വാര്ത്താ തൃതീയാ വിപ്രേന്ദ്രാസ് തുരീയാ ചേഹ ദര്ശനാ ആസ്വാദാ പഞ്ചമീ പ്രോക്താ വേദനാ ഷഷ്ഠികാ സ്മൃതാ
മൂന്നാമത്തേത്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വാർത്തയാണ്; നാലാമത്തേത് ദർശനം; അഞ്ചാമത്തേത് രുചി, ആറാമത്തേത് അനുഭവം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.