കാലാഗ്നിസ്തച്ഛരസ്യൈവ സാക്ഷാത്തീക്ഷ്ണഃ സുദാരുണഃ അനീകം വിഷസമ്ഭൂതം വായവോ വാജകാഃ സ്മൃതാഃ
കാലത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണവും ഭയാനകവുമായ അഗ്നിയാണ് അവന്റെ മുഖം; വിഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കാറ്റുകൾ അവന്റെ കുതിരകളായി പറയുന്നു.
ഏവം കൃത്വാ രഥം ദിവ്യം കാര്മുകം ച ശരം തഥാ സാരഥിം ജഗതാം ചൈവ ബ്രഹ്മാണം പ്രഭുമീശ്വരമ്
ഇങ്ങനെ ദൈവികമായ രഥവും വില്ലും അമ്പും സാരഥിയും ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉണ്ടാക്കി,
ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം രണമണ്ഡനധൃഗ് ഭവഃ സര്വദേവഗണൈര്യുക്തം കമ്പയന്നിവ രോദസീ
ഭവൻ യുദ്ധത്തിനായി അലങ്കരിച്ച ദൈവിക രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ദേവതകളെയും ചേർത്ത്, ആകാശവും ഭൂമിയും വിറയക്കുന്നപോലെ ആയിരുന്നു.
ഋഷിഭിഃ സ്തൂയമാനശ് ച വന്ദ്യമാനശ് ച ബന്ദിഭിഃ ഉപനൃത്തശ്ചാപ്സരസാം ഗണൈര്നൃത്യവിശാരദൈഃ
മഹർഷിമാർ സ്തുതിക്കുകയും, ഗായകർ വന്ദിക്കുകയും, നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അപ്സരസുകളുടെ സംഘങ്ങൾ ചുറ്റും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
സുശോഭമാനോ വരദഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യൈവ ച സാരഥിമ് തസ്മിന്നാരോഹതി രഥം കല്പിതം ലോകസംഭൃതമ്
വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ ഭംഗിയായി പ്രകാശിച്ച്, സാരഥിയെ നോക്കി, ലോകജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ രഥത്തിൽ കയറുകയായിരുന്നു.
ശിരോഭിഃ പതിതാ ഭൂമീം തുരഗാ വേദസംഭവാഃ അഥാധസ്താദ്രഥസ്യാസ്യ ഭഗവാന് ധരണീധരഃ
വേദങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച കുതിരകൾ തലകീഴായി നിലത്തു വീണു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ ആ രഥത്തിന്റെ കീഴിൽ നിന്നു,
വൃഷേന്ദ്രരൂപീ ചോത്ഥാപ്യ സ്ഥാപയാമാസ വൈ ക്ഷണമ് ക്ഷണാന്തരേ വൃഷേന്ദ്രോ ഽപി ജാനുഭ്യാമഗമദ്ധരാമ്
വൃഷഭരാജാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു അവൻ അവയെ ഉയർത്തി ഒരു നിമിഷം നിലനിറുത്തി; പക്ഷേ അടുത്ത നിമിഷം വൃഷഭരാജാവ് വീണ്ടും മുട്ടുകുത്തി നിലത്ത് വീണു.
അഭീഷുഹസ്തോ ഭഗവാന് ഉദ്യമ്യ ച ഹയാന് വിഭുഃ സ്ഥാപയാമാസ ദേവസ്യ വചനാദ്വൈ രഥം ശുഭമ്
ഭഗവാൻ അമ്പ് കൈയിൽ പിടിച്ച് കുതിരകളെ ഉയർത്തി, ദേവന്റെ വാക്കുപോലെ, ശുഭമായ രഥം ശരിയായി സ്ഥാപിച്ചു.
തതോ ഽശ്വാംശ്ചോദയാമാസ മനോമാരുതരംഹസഃ പുരാണ്യുദ്ദിശ്യ ഖസ്ഥാനി ദാനവാനാം തരസ്വിനാമ്
അതിനുശേഷം മനസ്സിനെയും കാറ്റിനെയും പോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളെ, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുരാതനമായ ശക്തരായ ദാനവന്മാരുടെ ദിശയിലേക്ക് ഓടിച്ചു.
അഥാഹ ഭഗവാന് രുദ്രോ ദേവാനാലോക്യ ശങ്കരഃ പശൂനാമാധിപത്യം മേ ദത്തം ഹന്മി തതോ ഽസുരാന്
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ദേവന്മാരെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപത്യം എനിക്ക് ലഭിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കും.'
പൃഥക്പശുത്വം ദേവാനാം തഥാന്യേഷാം സുരോത്തമാഃ കല്പയിത്വൈവ വധ്യാസ്തേ നാന്യഥാ നൈവ സത്തമാഃ
ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ജീവസ്വഭാവം വേറെയാക്കി, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, അവരെ കൊല്ലേണ്ടതാണു — വേറെ വഴിയില്ല, മഹാന്മാരേ.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചഃ സര്വം ദേവദേവസ്യ ധീമതഃ വിഷാദമഗമന് സര്വേ പശുത്വം പ്രതി ശങ്കിതാഃ
ദേവദേവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എല്ലാവരും ജീവസ്വഭാവം പ്രാപിക്കുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ വിഷാദം അനുഭവിച്ചു.
തേഷാം ഭാവം തതോ ജ്ഞാത്വാ ദേവസ്താനിദമബ്രവീത് മാ വോ ഽസ്തു പശുഭാവേ ഽസ്മിന് ഭയം വിബുധസത്തമാഃ
അവരുടെ മനോഭാവം മനസ്സിലാക്കി ദേവൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ഈ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ ഭയമൊന്നും വേണ്ട, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ.'
ശ്രൂയതാം പശുഭാവസ്യ വിമോക്ഷഃ ക്രിയതാം ച സഃ യോ വൈ പാശുപതം ദിവ്യം ചരിഷ്യതി സ മോക്ഷ്യതി
'ഇപ്പോൾ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചനം എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് കേൾക്കൂ; ദൈവികമായ പാശുപത വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ മോചിതനാകും.'
പശുത്വാദിതി സത്യം ച പ്രതിജ്ഞാതം സമാഹിതാഃ യേ ചാപ്യന്യേ ചരിഷ്യന്തി വ്രതം പാശുപതം മമ
'ഈ ജീവസ്വഭാവം സത്യമാണ് എന്നും ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്റെ പാശുപത വ്രതം ആരെങ്കിലും ആചരിച്ചാൽ,'
മോക്ഷ്യന്തി തേ ന സംദേഹഃ പശുത്വാത് സുരസത്തമാഃ നൈഷ്ഠികം ദ്വാദശാബ്ദം വാ തദര്ധം വര്ഷകത്രയമ്
'അവർക്ക് ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം ലഭിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ; പന്ത്രണ്ടു വർഷം, അതിന്റെ പാതി, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു വർഷം പൂർണ്ണമായ ആചരണത്തിൽ.'
ശുശ്രൂഷാം കാരയേദ്യസ്തു സ പശുത്വാദ്വിമുച്യതേ തസ്മാത്പരമിദം ദിവ്യം ചരിഷ്യഥ സുരോത്തമാഃ
'ആരെങ്കിലും സേവനം നടത്തിച്ചാൽ അവൻ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; അതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങൾ ഈ പരമ ദൈവിക വ്രതം ആചരിക്കണം.'
തഥേതി ചാബ്രുവന്ദേവാഃ ശിവേ ലോകനമസ്കൃതേ തസ്മാദ്വൈ പശവഃ സര്വേ ദേവാസുരനരാഃ പ്രഭോഃ
ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന ശിവനോട് ദേവന്മാർ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഭഗവാന്റെ ജീവജാലങ്ങളാണ്.
രുദ്രഃ പശുപതിശ്ചൈവ പശുപാശവിമോചകഃ യഃ പശുസ്തത്പശുത്വം ച വ്രതേനാനേന സംത്യജേത്
രുദ്രൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും നാഥൻ, അവരെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ, ജീവിയായിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയും അതിന്റെ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കാം.
തത്കൃത്വാ ന ച പാപീയാന് ഇതി ശാസ്ത്രസ്യ നിശ്ചയഃ തതോ വിനായകഃ സാക്ഷാദ് ബാലോ ഽബാലപരാക്രമഃ
അത് ചെയ്താൽ കൂടുതൽ പാപം ഉണ്ടാകില്ലെന്നു ശാസ്ത്രം ഉറപ്പായി പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതശക്തിയുള്ള ബാലനായ വിനായകൻ തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി.
അപൂജിതസ്തദാ ദേവൈഃ പ്രാഹ ദേവാന്നിവാരയന് മാമപൂജ്യ ജഗത്യസ്മിന് ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദിഭിഃ ശുഭൈഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനെ ആരാധിച്ചില്ല. ദേവന്മാരെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് വിനായകൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ലോകത്ത് ശുദ്ധമായ ഭക്ഷ്യപാനാദികൾകൊണ്ട് എന്നെ ആരാധിക്കാതെ,'
കഃ പുമാന്സിദ്ധിമാപ്നോതി ദേവോ വാ ദാനവോ ഽപി വാ തതസ്തസ്മിന് ക്ഷണാദേവ ദേവകാര്യേ സുരേശ്വരാഃ
'ആളുകളോ ദേവന്മാരോ അല്ലെങ്കിൽ അസുരന്മാരോ ആരും വിജയിക്കുമോ? അതിനാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ ദേവന്മാരുടെ പ്രധാനികൾ ദൈവകാര്യത്തിനായി,'
വിഘ്നം കരിഷ്യേ ദേവേശ കഥം കര്തും സമുദ്യതാഃ തതഃ സേന്ദ്രാഃ സുരാഃ സര്വേ ഭീതാഃ സമ്പൂജ്യ തം പ്രഭുമ്
'ദേവനാഥാ, ആരെങ്കിലും പ്രവർത്തിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ ഞാൻ അവർക്കു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കും.' അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയത്തോടെ ആ പ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ചു.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദിഭിശ്ചൈവ ഉണ്ഡരൈശ്ചൈവ മോദകൈഃ അബ്രുവംസ്തേ ഗണേശാനം നിര്വിഘ്നം ചാസ്തു നഃ സദാ
ഭക്ഷ്യപാനാദികൾ, ഉണ്ടകൾ, മോദകങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവർ ഗണപതിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു: 'ഞങ്ങൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും തടസ്സങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുക' എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ആലിങ്ഗ്യ ചാഘ്രായ സുതം തദാനീമപൂജയത്സര്വസുരേന്ദ്രമുഖ്യഃ
അപ്പോൾ, തന്റെ മകനെ അണക്കി മണമെടുത്തു, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും പ്രധാനി അവനെ ആരാധിച്ചു.
സമ്പൂജ്യ പൂജ്യം സഹ ദേവസംഘൈര് വിനായകം നായകമീശ്വരാണാമ് ഗണേശ്വരൈരേവ നഗേന്ദ്രധന്വാ പുരത്രയം ദഗ്ധുമസൌ ജഗാമ
ദേവസംഘത്തോടൊപ്പം, ഗണപതിയെയും ഗണനാഥന്മാരെയും, മലരാജാവിന്റെ വില്ലുമായി, ആരാധന നടത്തി, അവൻ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തം ദേവദേവം സുരസിദ്ധസംഘാ മഹേശ്വരം ഭൂതഗണാശ് ച സര്വേ ഗണേശ്വരാ നന്ദിമുഖാസ്തദാനീം സ്വവാഹനൈരന്വയുരീശമീശാഃ
ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെയും, ദിവ്യരും സിദ്ധരും, ഭൂതഗണങ്ങളെയും, നന്ദിയെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ഗണനാഥന്മാരെയും, അവരവരുടെ വാഹനങ്ങളുമായി, അന്നേ സമയം അവനെ പിന്തുടർന്നു.
അഗ്രേ സുരാണാം ച ഗണേശ്വരാണാം തദാഥ നന്ദീ ഗിരിരാജകല്പമ് വിമാനമാരുഹ്യ പുരം പ്രഹര്തും ജഗാമ മൃത്യും ഭഗവാനിവേശഃ
ദേവന്മാരുടെയും ഗണനാഥന്മാരുടെയും മുന്നിൽ, അപ്പോൾ നന്ദി, മലരാജാവിനെപ്പോലെ, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, മരണത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായ നഗരത്തെ ആക്രമിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
യാന്തം തദാനീം തു ശിലാദപുത്രമ് ആരുഹ്യ നാഗേന്ദ്രവൃഷാശ്വവര്യാന് ദേവാസ്തദാനീം ഗണപാശ് ച സര്വേ ഗണാ യയുഃ സ്വായുധചിഹ്നഹസ്താഃ
അപ്പോൾ, ദേവന്മാർ, ഗണനാഥന്മാർ, എല്ലാ ഗണങ്ങളും, മികച്ച ആന, കാള, കുതിര എന്നിവയിൽ കയറി, തങ്ങളുടെ ആയുധചിഹ്നങ്ങൾ കൈവശം വച്ച്, പുറപ്പെട്ടു.
ജഗാമ ജഗതാം ഹിതായ പുരത്രയം ദഗ്ധുമലുപ്തശക്തിഃ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, അവൻ തന്റെ ശക്തി അക്ഷയമായി മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.