ലിങ്ഗപുരാണമ്

ദിശഃ പാദാ രഥസ്യാസ്യ തഥാ ചോപദിശശ് ച ഹ പുഷ്കരാദ്യാഃ പതാകാശ് ച സൌവര്ണാ രത്നഭൂഷിതാഃ

ദിശകൾ ഈ രഥത്തിന്റെ ചക്രങ്ങളാണ്; ഉപദിശകളും അതുപോലെ; പുഷ്കരാദികൾ, പൊന്നും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പതാകകളാണ്.

സമുദ്രാസ്തസ്യ ചത്വാരോ രഥകമ്ബലികാഃ സ്മൃതാഃ ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ

നാലു സമുദ്രങ്ങൾ രഥത്തിന്റെ കയറ്റികൾ എന്ന് പറയുന്നു; ഗംഗാദി ഉത്തമ നദികൾ എല്ലാം അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭൂഷിതമാണ്.

ചാമരാസക്തഹസ്താഗ്രാഃ സര്വാഃ സ്ത്രീരൂപശോഭിതാഃ തത്രതത്ര കൃതസ്ഥാനാഃ ശോഭയാംചക്രിരേ രഥമ്

എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചാമരം പിടിച്ച്, സ്ത്രീരൂപത്തിൽ അലങ്കരിച്ച്, വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട്, രഥത്തിന് ഭംഗി കൂട്ടുന്നു.

ആവഹാദ്യാസ് തഥാ സപ്ത സോപാനം ഹൈമമുത്തമമ് സാരഥിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ദേവാഭീഷുധരാഃ സ്മൃതാഃ

ഏഴു ഉത്തമമായ പൊൻപടികൾ അവിടുണ്ട്; സാരഥി മഹാബ്രഹ്മാവാണ്; ദേവന്മാർ ആയുധധാരികളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രതോദോ ബ്രഹ്മണസ്തസ്യ പ്രണവോ ബ്രഹ്മദൈവതമ് ലോകാലോകാചലസ്തസ്യ സസോപാനഃ സമന്തതഃ

പ്രതോദം ബ്രഹ്മമാണ്; പ്രണവം ബ്രഹ്മദൈവതം; ലോകാലോകപർവതം അവന്റെ ചുറ്റും പടികൾ പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

വിഷമശ് ച തദാ ബാഹ്യോ മാനസാദ്രിഃ സുശോഭനഃ നാസാഃ സമന്തതസ്തസ്യ സര്വ ഏവാചലാഃ സ്മൃതാഃ

മനസ്സിന്റെ പുറം പർവതം അസമമാണ്, അതി ഭംഗിയുള്ളതും; ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ പർവതങ്ങളും അവന്റെ മൂക്കുകളാണ്.

തലാഃ കപോതാഃ കാപോതാഃ സര്വേ തലനിവാസിനഃ മേരുരേവ മഹാഛത്രം മന്ദരഃ പാര്ശ്വഡിണ്ഡിമഃ

തല, കപോത, കാപോത എന്നിവർ താഴ്‌വരകളിൽ വസിക്കുന്നവരാണ്; മേരു വലിയ കുടയാണ്; മന്ദരപർവതം വശത്തുള്ള മൃദംഗം.

ശൈലേന്ദ്രഃ കാര്മുകം ചൈവ ജ്യാ ഭുജങ്ഗാധിപഃ സ്വയമ് കാലരാത്ര്യാ തഥൈവേഹ തഥേന്ദ്രധനുഷാ പുനഃ

പർവതാധിപതി വില്ലാണ്; ജ്യാ പാമ്പുകളുടെ രാജാവാണ്; കാലരാത്രിയും ഇന്ദ്രധനുസും വില്ലിന്റെ ജ്യയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഘണ്ടാ സരസ്വതീ ദേവീ ധനുഷഃ ശ്രുതിരൂപിണീ ഇഷുര്വിഷ്ണുര്മഹാതേജാഃ ശല്യം സോമഃ ശരസ്യ ച

ഘണ്ട ദേവി സരസ്വതിയാണ്, വേദങ്ങളുടെ രൂപം; അമ്പ് മഹാതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവാണ്; അമ്പിന്റെ അഗ്രം സോമനാണ്.

കാലാഗ്നിസ്തച്ഛരസ്യൈവ സാക്ഷാത്തീക്ഷ്ണഃ സുദാരുണഃ അനീകം വിഷസമ്ഭൂതം വായവോ വാജകാഃ സ്മൃതാഃ

കാലത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണവും ഭയാനകവുമായ അഗ്നിയാണ് അവന്റെ മുഖം; വിഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കാറ്റുകൾ അവന്റെ കുതിരകളായി പറയുന്നു.

ഏവം കൃത്വാ രഥം ദിവ്യം കാര്മുകം ച ശരം തഥാ സാരഥിം ജഗതാം ചൈവ ബ്രഹ്മാണം പ്രഭുമീശ്വരമ്

ഇങ്ങനെ ദൈവികമായ രഥവും വില്ലും അമ്പും സാരഥിയും ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉണ്ടാക്കി,

ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം രണമണ്ഡനധൃഗ് ഭവഃ സര്വദേവഗണൈര്യുക്തം കമ്പയന്നിവ രോദസീ

ഭവൻ യുദ്ധത്തിനായി അലങ്കരിച്ച ദൈവിക രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ദേവതകളെയും ചേർത്ത്, ആകാശവും ഭൂമിയും വിറയക്കുന്നപോലെ ആയിരുന്നു.

ഋഷിഭിഃ സ്തൂയമാനശ് ച വന്ദ്യമാനശ് ച ബന്ദിഭിഃ ഉപനൃത്തശ്ചാപ്സരസാം ഗണൈര്നൃത്യവിശാരദൈഃ

മഹർഷിമാർ സ്തുതിക്കുകയും, ഗായകർ വന്ദിക്കുകയും, നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അപ്സരസുകളുടെ സംഘങ്ങൾ ചുറ്റും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

സുശോഭമാനോ വരദഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യൈവ ച സാരഥിമ് തസ്മിന്നാരോഹതി രഥം കല്പിതം ലോകസംഭൃതമ്

വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ ഭംഗിയായി പ്രകാശിച്ച്, സാരഥിയെ നോക്കി, ലോകജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ രഥത്തിൽ കയറുകയായിരുന്നു.

ശിരോഭിഃ പതിതാ ഭൂമീം തുരഗാ വേദസംഭവാഃ അഥാധസ്താദ്രഥസ്യാസ്യ ഭഗവാന് ധരണീധരഃ

വേദങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച കുതിരകൾ തലകീഴായി നിലത്തു വീണു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ ആ രഥത്തിന്റെ കീഴിൽ നിന്നു,

വൃഷേന്ദ്രരൂപീ ചോത്ഥാപ്യ സ്ഥാപയാമാസ വൈ ക്ഷണമ് ക്ഷണാന്തരേ വൃഷേന്ദ്രോ ഽപി ജാനുഭ്യാമഗമദ്ധരാമ്

വൃഷഭരാജാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു അവൻ അവയെ ഉയർത്തി ഒരു നിമിഷം നിലനിറുത്തി; പക്ഷേ അടുത്ത നിമിഷം വൃഷഭരാജാവ് വീണ്ടും മുട്ടുകുത്തി നിലത്ത് വീണു.

അഭീഷുഹസ്തോ ഭഗവാന് ഉദ്യമ്യ ച ഹയാന് വിഭുഃ സ്ഥാപയാമാസ ദേവസ്യ വചനാദ്വൈ രഥം ശുഭമ്

ഭഗവാൻ അമ്പ് കൈയിൽ പിടിച്ച് കുതിരകളെ ഉയർത്തി, ദേവന്റെ വാക്കുപോലെ, ശുഭമായ രഥം ശരിയായി സ്ഥാപിച്ചു.

തതോ ഽശ്വാംശ്ചോദയാമാസ മനോമാരുതരംഹസഃ പുരാണ്യുദ്ദിശ്യ ഖസ്ഥാനി ദാനവാനാം തരസ്വിനാമ്

അതിനുശേഷം മനസ്സിനെയും കാറ്റിനെയും പോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളെ, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുരാതനമായ ശക്തരായ ദാനവന്മാരുടെ ദിശയിലേക്ക് ഓടിച്ചു.

അഥാഹ ഭഗവാന് രുദ്രോ ദേവാനാലോക്യ ശങ്കരഃ പശൂനാമാധിപത്യം മേ ദത്തം ഹന്മി തതോ ഽസുരാന്

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ദേവന്മാരെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപത്യം എനിക്ക് ലഭിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കും.'

പൃഥക്പശുത്വം ദേവാനാം തഥാന്യേഷാം സുരോത്തമാഃ കല്പയിത്വൈവ വധ്യാസ്തേ നാന്യഥാ നൈവ സത്തമാഃ

ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ജീവസ്വഭാവം വേറെയാക്കി, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, അവരെ കൊല്ലേണ്ടതാണു — വേറെ വഴിയില്ല, മഹാന്മാരേ.

ഇതി ശ്രുത്വാ വചഃ സര്വം ദേവദേവസ്യ ധീമതഃ വിഷാദമഗമന് സര്വേ പശുത്വം പ്രതി ശങ്കിതാഃ

ദേവദേവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എല്ലാവരും ജീവസ്വഭാവം പ്രാപിക്കുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ വിഷാദം അനുഭവിച്ചു.

തേഷാം ഭാവം തതോ ജ്ഞാത്വാ ദേവസ്താനിദമബ്രവീത് മാ വോ ഽസ്തു പശുഭാവേ ഽസ്മിന് ഭയം വിബുധസത്തമാഃ

അവരുടെ മനോഭാവം മനസ്സിലാക്കി ദേവൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ഈ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ ഭയമൊന്നും വേണ്ട, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ.'

ശ്രൂയതാം പശുഭാവസ്യ വിമോക്ഷഃ ക്രിയതാം ച സഃ യോ വൈ പാശുപതം ദിവ്യം ചരിഷ്യതി സ മോക്ഷ്യതി

'ഇപ്പോൾ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചനം എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് കേൾക്കൂ; ദൈവികമായ പാശുപത വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ മോചിതനാകും.'

പശുത്വാദിതി സത്യം ച പ്രതിജ്ഞാതം സമാഹിതാഃ യേ ചാപ്യന്യേ ചരിഷ്യന്തി വ്രതം പാശുപതം മമ

'ഈ ജീവസ്വഭാവം സത്യമാണ് എന്നും ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്റെ പാശുപത വ്രതം ആരെങ്കിലും ആചരിച്ചാൽ,'

മോക്ഷ്യന്തി തേ ന സംദേഹഃ പശുത്വാത് സുരസത്തമാഃ നൈഷ്ഠികം ദ്വാദശാബ്ദം വാ തദര്ധം വര്ഷകത്രയമ്

'അവർക്ക് ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം ലഭിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ; പന്ത്രണ്ടു വർഷം, അതിന്റെ പാതി, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു വർഷം പൂർണ്ണമായ ആചരണത്തിൽ.'

ശുശ്രൂഷാം കാരയേദ്യസ്തു സ പശുത്വാദ്വിമുച്യതേ തസ്മാത്പരമിദം ദിവ്യം ചരിഷ്യഥ സുരോത്തമാഃ

'ആരെങ്കിലും സേവനം നടത്തിച്ചാൽ അവൻ ജീവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; അതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങൾ ഈ പരമ ദൈവിക വ്രതം ആചരിക്കണം.'

തഥേതി ചാബ്രുവന്ദേവാഃ ശിവേ ലോകനമസ്കൃതേ തസ്മാദ്വൈ പശവഃ സര്വേ ദേവാസുരനരാഃ പ്രഭോഃ

ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന ശിവനോട് ദേവന്മാർ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഭഗവാന്റെ ജീവജാലങ്ങളാണ്.

രുദ്രഃ പശുപതിശ്ചൈവ പശുപാശവിമോചകഃ യഃ പശുസ്തത്പശുത്വം ച വ്രതേനാനേന സംത്യജേത്

രുദ്രൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും നാഥൻ, അവരെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ, ജീവിയായിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയും അതിന്റെ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കാം.

തത്കൃത്വാ ന ച പാപീയാന് ഇതി ശാസ്ത്രസ്യ നിശ്ചയഃ തതോ വിനായകഃ സാക്ഷാദ് ബാലോ ഽബാലപരാക്രമഃ

അത് ചെയ്താൽ കൂടുതൽ പാപം ഉണ്ടാകില്ലെന്നു ശാസ്ത്രം ഉറപ്പായി പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതശക്തിയുള്ള ബാലനായ വിനായകൻ തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി.