ലിങ്ഗപുരാണമ്

പുഷ്കരം ചാന്തരിക്ഷം വൈ രഥനീഡശ് ച മന്ദരഃ അസ്താദ്രിരുദയാദ്രിശ് ച ഉഭൌ തൌ കൂബരൌ സ്മൃതൌ

പുഷ്കരം അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു, രഥത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം മന്ദരപർവതം; അസ്തമാനപർവതവും ഉദയപർവതവും ആ രഥത്തിന്റെ കൂബരങ്ങൾ ആയിരുന്നു.

അധിഷ്ഠാനം മഹാമേരുര് ആശ്രയാഃ കേസരാചലാഃ വേഗഃ സംവത്സരസ്തസ്യ അയനേ ചക്രസംഗമൌ

അവന്റെ അടിസ്ഥാനം മഹാമേരു പർവതമാണ്; കേശരാചലങ്ങൾ അവനെ താങ്ങുന്ന പർവതങ്ങളാണ്; അവന്റെ സഞ്ചാരവേഗം ഒരു സംവത്സരം തന്നെയാണ്; അയനങ്ങൾ അവന്റെ ചക്രങ്ങളുടെ സംഗമങ്ങളാണ്.

മുഹൂര്താ ബന്ധുരാസ്തസ്യ ശമ്യാശ്ചൈവ കലാഃ സ്മൃതാഃ തസ്യ കാഷ്ഠാഃ സ്മൃതാ ഘോണാ ചാക്ഷദണ്ഡാഃ ക്ഷണാശ് ച വൈ

അവന്റെ മുഹൂർത്തങ്ങൾ ബന്ധുരകൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; spokes എന്നത് കലകൾ; അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾ കഷ്ടകൾ; ഗോണകൾ അക്ഷദണ്ഡങ്ങൾ; ക്ഷണങ്ങൾ ദണ്ഡങ്ങൾ തന്നെയാണ്.

നിമേഷാശ്ചാനുകര്ഷാശ് ച ഈഷാ ചാസ്യ ലവാഃ സ്മൃതാഃ ദ്യൌര്വരൂഥം രഥസ്യാസ്യ സ്വര്ഗമോക്ഷാവുഭൌ ധ്വജൌ

നിമിഷങ്ങളും അനുകർഷങ്ങളും അവന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്; ഏറ്റവും ചെറിയ അളവുകൾ ലവകൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; ആകാശം അവന്റെ മറയാണു, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും അവന്റെ രണ്ട് പതാകകളാണ്.

ധര്മോ വിരാഗോ ദണ്ഡോ ഽസ്യ യജ്ഞാ ദണ്ഡാശ്രയാഃ സ്മൃതാഃ ദക്ഷിണാഃ സംധയസ്തസ്യ ലോഹാഃ പഞ്ചാശദഗ്നയഃ

ധർമ്മം, വിരാഗം, ശിക്ഷ എന്നിവ അവന്റെ ദണ്ഡങ്ങൾ; യജ്ഞങ്ങൾ ഈ ദണ്ഡങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ദക്ഷിണകൾ അവന്റെ സംധികൾ; അമ്പത് അഗ്നികൾ അവന്റെ ലോഹങ്ങൾ.

യുഗാന്തകോടീ തൌ തസ്യ ധര്മകാമാവുഭൌ സ്മൃതൌ ഈഷാദണ്ഡസ്തഥാവ്യക്തം ബുദ്ധിസ്തസ്യൈവ നഡ്വലഃ

യുഗത്തിന്റെ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾ ധർമ്മവും കാമവും ആയി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ദണ്ഡം അവ്യക്തമാണ്; ബുദ്ധി അവന്റെ നാളാണ്.

കോണസ് തഥാ ഹ്യഹങ്കാരോ ഭൂതാനി ച ബലം സ്മൃതമ് ഇന്ദ്രിയാണി ച തസ്യൈവ ഭൂഷണാനി സമന്തതഃ

കോണം അഹങ്കാരമാണ്; ഭൂതങ്ങൾ അവന്റെ ശക്തിയാണ്; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അവനെ ചുറ്റിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങളാണ്.

ശ്രദ്ധാ ച ഗതിരസ്യൈവ വേദാസ്തസ്യ ഹയാഃ സ്മൃതാഃ പദാനി ഭൂഷണാന്യേവ ഷഡങ്ഗാന്യുപഭൂഷണമ്

ശ്രദ്ധയും ഗതിയും അവനുടേതാണ്; വേദങ്ങൾ അവന്റെ കുതിരകളാണ്; അവന്റെ അംഗങ്ങൾ അലങ്കാരങ്ങൾ; ആറംഗങ്ങൾ ഉപഭൂഷണങ്ങളാണ്.

പുരാണന്യായമീമാംസാധര്മശാസ്ത്രാണി സുവ്രതാഃ വാലാശ്രയാഃ പടാശ്ചൈവ സര്വലക്ഷണസംയുതാഃ

പുരാണങ്ങൾ, ന്യായം, മീമാംസ, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ, സുദൃഢവ്രതരേ, ഇവയെല്ലാം പടകൾ പോലെ, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയാണ്.

മന്ത്രാ ഘണ്ടാഃ സ്മൃതാസ്തേഷാം വര്ണാഃ പാദാസ്തഥാശ്രമാഃ അവച്ഛേദോ ഹ്യനന്തസ്തു സഹസ്രഫണഭൂഷിതഃ

മന്ത്രങ്ങൾ അവന്റെ ഘണ്ടകളാണ്; അക്ഷരങ്ങൾ അവന്റെ പാദങ്ങൾ; ആശ്രമങ്ങൾ അവന്റെ താങ്ങുകളാണ്; അവന്റെ അതിരുകൾ അനന്തമായാണ്, ആയിരം ഫണികളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ദിശഃ പാദാ രഥസ്യാസ്യ തഥാ ചോപദിശശ് ച ഹ പുഷ്കരാദ്യാഃ പതാകാശ് ച സൌവര്ണാ രത്നഭൂഷിതാഃ

ദിശകൾ ഈ രഥത്തിന്റെ ചക്രങ്ങളാണ്; ഉപദിശകളും അതുപോലെ; പുഷ്കരാദികൾ, പൊന്നും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പതാകകളാണ്.

സമുദ്രാസ്തസ്യ ചത്വാരോ രഥകമ്ബലികാഃ സ്മൃതാഃ ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ

നാലു സമുദ്രങ്ങൾ രഥത്തിന്റെ കയറ്റികൾ എന്ന് പറയുന്നു; ഗംഗാദി ഉത്തമ നദികൾ എല്ലാം അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭൂഷിതമാണ്.

ചാമരാസക്തഹസ്താഗ്രാഃ സര്വാഃ സ്ത്രീരൂപശോഭിതാഃ തത്രതത്ര കൃതസ്ഥാനാഃ ശോഭയാംചക്രിരേ രഥമ്

എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചാമരം പിടിച്ച്, സ്ത്രീരൂപത്തിൽ അലങ്കരിച്ച്, വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട്, രഥത്തിന് ഭംഗി കൂട്ടുന്നു.

ആവഹാദ്യാസ് തഥാ സപ്ത സോപാനം ഹൈമമുത്തമമ് സാരഥിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ദേവാഭീഷുധരാഃ സ്മൃതാഃ

ഏഴു ഉത്തമമായ പൊൻപടികൾ അവിടുണ്ട്; സാരഥി മഹാബ്രഹ്മാവാണ്; ദേവന്മാർ ആയുധധാരികളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രതോദോ ബ്രഹ്മണസ്തസ്യ പ്രണവോ ബ്രഹ്മദൈവതമ് ലോകാലോകാചലസ്തസ്യ സസോപാനഃ സമന്തതഃ

പ്രതോദം ബ്രഹ്മമാണ്; പ്രണവം ബ്രഹ്മദൈവതം; ലോകാലോകപർവതം അവന്റെ ചുറ്റും പടികൾ പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

വിഷമശ് ച തദാ ബാഹ്യോ മാനസാദ്രിഃ സുശോഭനഃ നാസാഃ സമന്തതസ്തസ്യ സര്വ ഏവാചലാഃ സ്മൃതാഃ

മനസ്സിന്റെ പുറം പർവതം അസമമാണ്, അതി ഭംഗിയുള്ളതും; ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ പർവതങ്ങളും അവന്റെ മൂക്കുകളാണ്.

തലാഃ കപോതാഃ കാപോതാഃ സര്വേ തലനിവാസിനഃ മേരുരേവ മഹാഛത്രം മന്ദരഃ പാര്ശ്വഡിണ്ഡിമഃ

തല, കപോത, കാപോത എന്നിവർ താഴ്‌വരകളിൽ വസിക്കുന്നവരാണ്; മേരു വലിയ കുടയാണ്; മന്ദരപർവതം വശത്തുള്ള മൃദംഗം.

ശൈലേന്ദ്രഃ കാര്മുകം ചൈവ ജ്യാ ഭുജങ്ഗാധിപഃ സ്വയമ് കാലരാത്ര്യാ തഥൈവേഹ തഥേന്ദ്രധനുഷാ പുനഃ

പർവതാധിപതി വില്ലാണ്; ജ്യാ പാമ്പുകളുടെ രാജാവാണ്; കാലരാത്രിയും ഇന്ദ്രധനുസും വില്ലിന്റെ ജ്യയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഘണ്ടാ സരസ്വതീ ദേവീ ധനുഷഃ ശ്രുതിരൂപിണീ ഇഷുര്വിഷ്ണുര്മഹാതേജാഃ ശല്യം സോമഃ ശരസ്യ ച

ഘണ്ട ദേവി സരസ്വതിയാണ്, വേദങ്ങളുടെ രൂപം; അമ്പ് മഹാതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവാണ്; അമ്പിന്റെ അഗ്രം സോമനാണ്.

കാലാഗ്നിസ്തച്ഛരസ്യൈവ സാക്ഷാത്തീക്ഷ്ണഃ സുദാരുണഃ അനീകം വിഷസമ്ഭൂതം വായവോ വാജകാഃ സ്മൃതാഃ

കാലത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണവും ഭയാനകവുമായ അഗ്നിയാണ് അവന്റെ മുഖം; വിഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കാറ്റുകൾ അവന്റെ കുതിരകളായി പറയുന്നു.

ഏവം കൃത്വാ രഥം ദിവ്യം കാര്മുകം ച ശരം തഥാ സാരഥിം ജഗതാം ചൈവ ബ്രഹ്മാണം പ്രഭുമീശ്വരമ്

ഇങ്ങനെ ദൈവികമായ രഥവും വില്ലും അമ്പും സാരഥിയും ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉണ്ടാക്കി,

ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം രണമണ്ഡനധൃഗ് ഭവഃ സര്വദേവഗണൈര്യുക്തം കമ്പയന്നിവ രോദസീ

ഭവൻ യുദ്ധത്തിനായി അലങ്കരിച്ച ദൈവിക രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ദേവതകളെയും ചേർത്ത്, ആകാശവും ഭൂമിയും വിറയക്കുന്നപോലെ ആയിരുന്നു.

ഋഷിഭിഃ സ്തൂയമാനശ് ച വന്ദ്യമാനശ് ച ബന്ദിഭിഃ ഉപനൃത്തശ്ചാപ്സരസാം ഗണൈര്നൃത്യവിശാരദൈഃ

മഹർഷിമാർ സ്തുതിക്കുകയും, ഗായകർ വന്ദിക്കുകയും, നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അപ്സരസുകളുടെ സംഘങ്ങൾ ചുറ്റും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

സുശോഭമാനോ വരദഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യൈവ ച സാരഥിമ് തസ്മിന്നാരോഹതി രഥം കല്പിതം ലോകസംഭൃതമ്

വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ ഭംഗിയായി പ്രകാശിച്ച്, സാരഥിയെ നോക്കി, ലോകജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ രഥത്തിൽ കയറുകയായിരുന്നു.

ശിരോഭിഃ പതിതാ ഭൂമീം തുരഗാ വേദസംഭവാഃ അഥാധസ്താദ്രഥസ്യാസ്യ ഭഗവാന് ധരണീധരഃ

വേദങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച കുതിരകൾ തലകീഴായി നിലത്തു വീണു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ ആ രഥത്തിന്റെ കീഴിൽ നിന്നു,

വൃഷേന്ദ്രരൂപീ ചോത്ഥാപ്യ സ്ഥാപയാമാസ വൈ ക്ഷണമ് ക്ഷണാന്തരേ വൃഷേന്ദ്രോ ഽപി ജാനുഭ്യാമഗമദ്ധരാമ്

വൃഷഭരാജാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു അവൻ അവയെ ഉയർത്തി ഒരു നിമിഷം നിലനിറുത്തി; പക്ഷേ അടുത്ത നിമിഷം വൃഷഭരാജാവ് വീണ്ടും മുട്ടുകുത്തി നിലത്ത് വീണു.

അഭീഷുഹസ്തോ ഭഗവാന് ഉദ്യമ്യ ച ഹയാന് വിഭുഃ സ്ഥാപയാമാസ ദേവസ്യ വചനാദ്വൈ രഥം ശുഭമ്

ഭഗവാൻ അമ്പ് കൈയിൽ പിടിച്ച് കുതിരകളെ ഉയർത്തി, ദേവന്റെ വാക്കുപോലെ, ശുഭമായ രഥം ശരിയായി സ്ഥാപിച്ചു.

തതോ ഽശ്വാംശ്ചോദയാമാസ മനോമാരുതരംഹസഃ പുരാണ്യുദ്ദിശ്യ ഖസ്ഥാനി ദാനവാനാം തരസ്വിനാമ്

അതിനുശേഷം മനസ്സിനെയും കാറ്റിനെയും പോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളെ, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുരാതനമായ ശക്തരായ ദാനവന്മാരുടെ ദിശയിലേക്ക് ഓടിച്ചു.

അഥാഹ ഭഗവാന് രുദ്രോ ദേവാനാലോക്യ ശങ്കരഃ പശൂനാമാധിപത്യം മേ ദത്തം ഹന്മി തതോ ഽസുരാന്

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ദേവന്മാരെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപത്യം എനിക്ക് ലഭിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കും.'