ഗന്തുമര്ഹസി നാശായ ഭോ തൂര്ണം പുരവാസിനാമ് ധര്മാസ് തഥാ പ്രണശ്യന്തു ശ്രൌതസ്മാര്താ ന സംശയഃ
'നീ വേഗത്തിൽ പോയി, ആ നഗരവാസികളെ നശിപ്പിക്കണം; വേദസ്മൃതികളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ധർമ്മങ്ങൾ അശേഷം നശിക്കട്ടെ — ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
തതഃ പ്രണമ്യ തം മായീ മായാശാസ്ത്രവിശാരദഃ പ്രവിശ്യ തത്പുരം തൂര്ണം മുനിര്മായാം തദാകരോത്
അപ്പോൾ, ആ മായാവി, മായാഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, അച്യുതനോട് വന്ദനം ചെയ്ത്, വേഗത്തിൽ ആ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു; അവിടെ ആ മുനി തന്റെ മായാപ്രവൃത്തികൾ നടത്തി.
മായയാ തസ്യ തേ ദൈത്യാഃ പുരത്രയനിവാസിനഃ ശ്രൌതം സ്മാര്തം ച സംത്യജ്യ തസ്യ ശിഷ്യാസ്തദാഭവന്
അവന്റെ മായാവശാൽ, ആ പുരത്രയത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദൈത്യന്മാർ, വേദാചാരവും ആചാരപരമായ കർമ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, അപ്പോൾ അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരായി മാറി.
തത്യജുശ് ച മഹാദേവം ശങ്കരം പരമേശ്വരമ് നാരദോ ഽപി തദാ മായീ നിയോഗാന്മായിനഃ പ്രഭോഃ
അവർ മഹാദേവനായ ശങ്കരനെ, പരമേശ്വരനെ പോലും ഉപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ, നാരദനും ആ മായാവാന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മായയിൽ അകപ്പെട്ടു.
പ്രവിശ്യ തത്പുരം തേന മായിനാ സഹ ദീക്ഷിതഃ മുനിഃ ശിഷ്യൈഃ പ്രശിഷ്യൈശ് ച സംവൃതഃ സര്വതഃ സ്വയമ്
ആ മായാവാനോടൊപ്പം ആ മുനി ആ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. തന്റെ ശിഷ്യന്മാരും ശിഷ്യശിഷ്യന്മാരും ചുറ്റും ഇരുന്ന്, അവൻ ദീക്ഷയെടുത്തു.
സ്ത്രീധര്മം ചാകരോത്സ്ത്രീണാം ദുശ്ചാരഫലസിദ്ധിദമ് ചക്രുസ്താഃ സര്വദാ ലബ്ധ്വാ സദ്യ ഏവ ഫലം സ്ത്രിയഃ
അവൻ സ്ത്രീധർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു, അതിലൂടെ പ്രയാസമുള്ള ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ കഴിയും. ആ സ്ത്രീകൾ ഉടനടി ഫലം ലഭിച്ചതിനാൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും അതു അനുഷ്ഠിച്ചു.
ജനാസക്താ ബഭൂവുസ്താ വിനിന്ദ്യ പതിദേവതാഃ അദ്യാപി ഗൌരവാത്തസ്യ നാരദസ്യ കലൌ മുനേഃ
അവർ ലോകജീവിതത്തിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ഭർത്താവിനെ ദേവതയായി ആരാധിക്കുന്നതിനെ അപഹാസ്യം ചെയ്തു. ഇന്നും കലിയുഗത്തിൽ, ആ നാരദമുനിയുടെ മാന്യതകൊണ്ട് ഇത് തുടരുന്നു.
നാര്യശ്ചരന്തി സംത്യജ്യ ഭര്തൄന് സ്വൈരം വൃഥാധമാഃ സ്ത്രീണാം മാതാ പിതാ ബന്ധുഃ സഖാ മിത്രം ച ബാന്ധവഃ
സ്ത്രീകൾ ഭർത്താക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വേച്ഛയോടെ, തെറ്റായ രീതിയിൽ പെരുമാറുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് അമ്മ, അച്ഛൻ, ബന്ധു, സ്നേഹിതൻ, കൂട്ടുകാരൻ, ബന്ധുക്കൾ—
ഭര്താ ഏവ ന സംദേഹസ് തഥാപ്യ് ആസഹമായയാ കൃത്വാപി സുമഹത്പാപം യാ ഭര്തുഃ പ്രേമസംയുതാ
—ഇവയൊക്കെയും സംശയമില്ലാതെ ഭർത്താവാണ്. എന്നിരുന്നാലും, മായാവശാൽ വലിയ പാപം ചെയ്തിട്ടും, ഭർത്താവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ സ്ത്രീ ചേർന്നാൽ—
പ്രാപ്നുയാത് പരമം സ്വര്ഗം നരകം ച വിപര്യയാത് പുരൈകാ മുനിശാര്ദൂലാഃ സര്വധര്മാന് സദാ പതിമ്
—അവൾ പരമസ്വർഗം നേടും; അതിന്റെ വിപരീതം ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ വീഴും. ഒരേ നഗരത്തിൽ, മഹാമുനികളേ, സ്ത്രീകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭർത്താവിനെ തന്നെ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളായും കണക്കാക്കുന്നു.
സംത്യജ്യാപൂജയന്സാധ്വ്യോ ദേവാനന്യാഞ്ജഗദ്ഗുരൂന് താഃ സ്വര്ഗലോകമാസാദ്യ മോദന്തേ വിഗതജ്വരാഃ
മറ്റു ദേവന്മാരെയും ലോകഗുരുക്കന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവരെ ആരാധിക്കാതെ, ആ സത്യവ്രതസ്ത്രീകൾ സ്വർഗലോകം പ്രാപിച്ച്, ദുഃഖമില്ലാതെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
നരകം ച ജഗാമാന്യാ തസ്മാദ്ഭര്താ പരാ ഗതിഃ തഥാപി ഭര്തൄന് സ്വാംസ് ത്യക്ത്വാ ബഭൂവുഃ സ്വൈരവൃത്തയഃ
മറ്റൊരുത്തി നരകത്തിലേക്ക് പോയി; അതുകൊണ്ട് ഭർത്താവാണ് പരമഗതി. എങ്കിലും, ഭർത്താക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ സ്വേച്ഛയുള്ള സ്ത്രീകളായി മാറി.
മായയാ ദേവദേവസ്യ വിഷ്ണോസ്തസ്യാജ്ഞയാ പ്രഭോഃ അലക്ഷ്മീശ് ച സ്വയം തസ്യ നിയോഗാത്ത്രിപുരം ഗതാ
ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മായാവശാൽ, ആ പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അലക്ഷ്മിയും അവന്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ ത്രിപുരയിലേക്ക് പോയി.
യാ ലക്ഷ്മീസ്തപസാ തേഷാം ലബ്ധാ ദേവേശ്വരാദജാത് ബഹിര്ഗതാ പരിത്യജ്യ നിയോഗാദ്ബ്രഹ്മണഃ പ്രഭോഃ
അവർ തപസ്സിലൂടെ ദേവേശ്വരനിൽ നിന്ന് നേടിയ ലക്ഷ്മി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് പുറത്ത് പോയി.
ബുദ്ധിമോഹം തഥാഭൂതം വിഷ്ണുമായാവിനിര്മിതമ് തേഷാം ദത്ത്വാ ക്ഷണം ദേവസ് താസാം മായീ ച നാരദഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ നിന്നുണ്ടായ ബുദ്ധിമോഹം അവർക്കു കുറേ നേരം ദൈവവും മായാവാനായ നാരദനും നൽകി.
സുഖാസീനൌ ഹ്യസംഭ്രാന്തൌ ധര്മവിഘ്നാര്ഥമവ്യയൌ ഏവം നഷ്ടേ തദാ ധര്മേ ശ്രൌതസ്മാര്തേ സുശോഭനേ
അവർ സുഖമായി, ആശങ്കയില്ലാതെ ഇരുന്നു, ധർമ്മത്തെ തടയാൻ അചഞ്ചലരായി. അങ്ങനെ, അപ്പോൾ വേദാചാരവും ആചാരധർമ്മവും നശിച്ചു.
പാഷണ്ഡേ ഖ്യാപിതേ തേന വിഷ്ണുനാ വിശ്വയോനിനാ ത്യക്തേ മഹേശ്വരേ ദൈത്യൈസ് ത്യക്തേ ലിങ്ഗാര്ചനേ തഥാ
വിഷ്ണു, സർവ്വസ്രഷ്ടാവായവൻ, പാഷണ്ടത്വം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ദൈത്യന്മാർ മഹേശ്വരനെയും ലിംഗാരാധനയെയും ഉപേക്ഷിച്ചു.
സ്ത്രീധര്മേ നിഖിലേ നഷ്ടേ ദുരാചാരേ വ്യവസ്ഥിതേ കൃതാര്ഥ ഇവ ദേവേശോ ദേവൈഃ സാര്ധമുമാപതിമ്
സ്ത്രീധർമ്മം മുഴുവനും നശിച്ച്, ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ദേവേശ്വരൻ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ഉമാപതിയെ സമീപിച്ചു.
തപസാ പ്രാപ്യ സര്വജ്ഞം തുഷ്ടാവ പുരുഷോത്തമഃ മഹേശ്വരായ ദേവായ നമസ്തേ പരമാത്മനേ
തപസ്സിലൂടെ സർവ്വജ്ഞനായി ലഭിച്ച ശേഷം, പുരുഷോത്തമൻ അവനെ സ്തുതിച്ചു: 'മഹേശ്വരനായ ദേവനേ, പരമാത്മാവേ, നമസ്കാരം.'
നാരായണായ ശര്വായ ബ്രഹ്മണേ ബ്രഹ്മരൂപിണേ ശാശ്വതായ ഹ്യനന്തായ അവ്യക്തായ ച തേ നമഃ
'നാരായണനേ, ശർവനേ, ബ്രഹ്മാവേ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനേ, ശാശ്വതനേ, അനന്തനേ, അവ്യക്തനേ, നിന്നെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.'
ഏവം സ്തുത്വാ മഹാദേവം ദണ്ഡവത്പ്രണിപത്യ ച ജജാപ രുദ്രം ഭഗവാന് കോടിവാരം ജലേ സ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച്, ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത്, ഭാഗ്യവാൻ ജലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് കോടിയോളം പ്രാവശ്യം രുദ്രമന്ത്രം ജപിച്ചു.
ദേവാശ് ച സര്വേ തേ ദേവം തുഷ്ടുവുഃ പരമേശ്വരമ് സേന്ദ്രാഃ സസാധ്യാഃ സയമാഃ സരുദ്രാഃ സമരുദ്ഗണാഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും, ഇന്ദ്രനും, സാദ്ധ്യന്മാരും, യമന്മാരും, രുദ്രന്മാരും, മരുത്ഗണങ്ങളും ചേർന്ന് പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
നമഃ സര്വാത്മനേ തുഭ്യം ശങ്കരായാര്തിഹാരിണേ രുദ്രായ നീലരുദ്രായ കദ്രുദ്രായ പ്രചേതസേ
സർവ്വാത്മാവായ നിനക്കു, കഷ്ടങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ശങ്കരനായി, രുദ്രനായി, നീലരുദ്രനായി, കദ്രുദ്രനായി, പ്രചേതസായി നമസ്കാരം.
ഗതിര്നഃ സര്വദാസ്മാഭിര് വന്ദ്യോ ദേവാരിമര്ദനഃ ത്വമാദിസ്ത്വമനന്തശ് ച അനന്തശ്ചാക്ഷയഃ പ്രഭുഃ
നീ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയമാണ്; ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി ഞങ്ങൾ നിനക്കെ ആരാധന അർപ്പിക്കുന്നു. നീ ആദിയും, അനന്തനും, അക്ഷയനായ പ്രഭുവുമാണ്.
പ്രകൃതിഃ പുരുഷഃ സാക്ഷാത് സ്രഷ്ടാ ഹര്താ ജഗദ്ഗുരോ ത്രാതാ നേതാ ജഗത്യസ്മിന് ദ്വിജാനാം ദ്വിജവത്സല
നീ നേരിട്ട് പ്രകൃതിയും പുരുഷനും, സ്രഷ്ടാവും സംഹാരകനും ലോകഗുരുവും രക്ഷകനും, ഈ ലോകത്തിൽ നേതാവും, ദ്വിജന്മാരെ പിതാവിനെപ്പോലെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആണു.
വരദോ വാങ്മയോ വാച്യോ വാച്യവാചകവര്ജിതഃ യാജ്യോ മുക്ത്യര്ഥമീശാനോ യോഗിഭിര് യോഗവിഭ്രമൈഃ
നീ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വാക്കിന്റെ സാരവും, വാച്യവുമാണ്; വാക്കിനും അർത്ഥത്തിനും അതീതനുമാണ്. മോക്ഷത്തിനായി യോഗികൾ യോഗവിഭ്രമങ്ങളാൽ നിനക്കു യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു.
ഹൃത്പുണ്ഡരീകസുഷിരേ യോഗിനാം സംസ്ഥിതഃ സദാ വദന്തി സൂരയഃ സന്തം പരം ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണമ്
യോഗികളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിന്റെ ആന്തരത്തിൽ നീ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു; ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ സത്യം, പരമം, ബ്രഹ്മസ്വരൂപം എന്നു പറയുന്നു.
ഭവന്തം തത്ത്വമ് ഇത്യാര്യാസ് തേജോരാശിം പരാത്പരമ് പരമാത്മാനമിത്യാഹുര് അസ്മിഞ്ജഗതി തദ്വിഭോ
ആര്യന്മാർ നിന്നെ തത്ത്വം, പ്രകാശത്തിന്റെ സമാഹാരം, പരമത്തിനും അതീതമായ പരമാത്മാവ്, ഈ ലോകത്തിലെ പരമേശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടം ശ്രുതം സ്ഥിതം സര്വം ജായമാനം ജഗദ്ഗുരോ അണോരല്പതരം പ്രാഹുര് മഹതോ ഽപി മഹത്തരമ്
ലോകഗുരുവേ, കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും ജനിക്കുന്നതും എല്ലാം, സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മവും മഹത്തിൽ മഹത്തുമായതും എന്നു പറയുന്നു.
സര്വതഃ പാണിപാദം ത്വാം സര്വതോ ഽക്ഷിശിരോമുഖമ് സര്വതഃ ശ്രുതിമല്ലോകേ സര്വമാവൃത്യ തിഷ്ഠസി
നിനക്ക് എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും, മുഖങ്ങളും തലകളും കണ്ണുകളും ഉണ്ട്; എല്ലായിടത്തും ചെവികൾ ഉണ്ട്; നീ എല്ലാം വ്യാപിച്ച് ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.