സേന്ദ്രാ ദേവാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ദ്രുമാ ദാവാഗ്നിനാ യഥാ പുരത്രയാഗ്നിനാ ദഗ്ധാ ഹ്യ് അഭവന് ദൈത്യവൈഭവാത്
പിന്നീട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരും മരങ്ങളും, ത്രിപുരാഗ്നിയിൽ കാട്ടുതീയിൽപോലെ ദഹിക്കപ്പെട്ടു; ദൈത്യരുടെ ശക്തിയാൽ അവർ നശിച്ചു.
അഥൈവം തേ തദാ ദഗ്ധാ ദേവാ ദേവേശ്വരം ഹരിമ് അഭിവന്ദ്യ തദാ പ്രാഹുസ് തമപ്രതിമവര്ചസമ്
അങ്ങനെ അവർ നശിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ഹരിയെ സമീപിച്ച്, അവന്റെ അപരിമിതമായ തേജസ്സിനെ പുകഴ്ത്തി.
സോ ഽപി നാരായണഃ ശ്രീമാന് ചിന്തയാമാസ ചേതസാ കിം കാര്യം ദേവകാര്യേഷു ഭഗവാനിതി സ പ്രഭുഃ
ആ മഹത്വമുള്ള നാരായണൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'ദേവന്മാരുടെ കാര്യത്തിനായി എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്നാണ് ആ പ്രഭു ആലോചിച്ചത്.
തദാ സസ്മാര വൈ യജ്ഞം യജ്ഞമൂര്തിര്ജനാര്ദനഃ യജ്വാ യജ്ഞഭുഗീശാനോ യജ്വനാം ഫലദഃ പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ യജ്ഞസ്വരൂപനായ ജനാർദ്ദനൻ യജ്ഞത്തെ ഓർത്തു; യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്കു ഫലം നൽകുന്ന യജ്ഞഭോക്താവും യജ്ഞങ്ങളുടെ ഇശ്വരനുമാണ് ആ പ്രഭു.
തതോ യജ്ഞഃ സ്മൃതസ്തേന ദേവകാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ ദേവം തേ പുരുഷം ചൈവ പ്രണേമുസ്തുഷ്ടുവുസ്തദാ
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാരുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ യജ്ഞത്തെ ഓർത്തു, അവർ ആ ദൈവപുരുഷനെ വണങ്ങി പുകഴ്ത്തി.
ഭഗവാനപി തം ദൃഷ്ട്വാ യജ്ഞം പ്രാഹ സനാതനമ് സനാതനസ്തദാ സേന്ദ്രാന് ദേവാന് ആലോക്യ ചാച്യുതഃ
ഭഗവാൻ ആ ശാശ്വതമായ യജ്ഞത്തെ കണ്ടു സംസാരിച്ചു; പിന്നെ ശാശ്വതനായ അച്യുതൻ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ നോക്കി അവരോട് പറഞ്ഞു.
അനേനോപസദാ ദേവാ യജധ്വം പരമേശ്വരമ് പുരത്രയവിനാശായ ജഗത്ത്രയവിഭൂതയേ
ഈ മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ച്, ദേവന്മാരേ, പരമേശ്വരനായി ആരാധനം നടത്തൂ. മൂന്നു നഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാനും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ഇതാണ് വഴി.
അഥ തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവദേവസ്യ ധീമതഃ സിംഹനാദം മഹത്കൃത്വാ യജ്ഞേശം തുഷ്ടുവുഃ സുരാഃ
അപ്പോൾ, ദേവദേവനായ ധീരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാർ വലിയ ഒരു ഘോർഷം മുഴക്കി യജ്ഞേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
തതഃ സംചിന്ത്യ ഭഗവാന് സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ പുനഃ പ്രാഹ സ സര്വാംസ്താംസ് ത്രിദശാംസ്ത്രിദശേശ്വരഃ
അതിനുശേഷം, ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനൻ ആലോചിച്ച് വീണ്ടും എല്ലാ ദേവന്മാരോടും, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവായവൻ, സംസാരിച്ചു.
ഹത്വാ ദഗ്ധ്വാ ച ഭൂതാനി ഭുക്ത്വാ ചാന്യായതോ ഽപി വാ യജേദ്യദി മഹാദേവമ് അപാപോ നാത്ര സംശയഃ
ആർക്കെങ്കിലും അന്യായമായി കൊല്ലുകയോ, ചുട്ടുകളയുകയോ, അനുഭവിക്കുകയോ ചെയ്താലും, മഹാദേവനെ ഭക്ത്യാ ആരാധിച്ചാൽ, പാപം ഇല്ലാതാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അപാപാ നൈവ ഹന്തവ്യാഃ പാപാ ഏവ ന സംശയഃ ഹന്തവ്യാഃ സര്വയത്നേന കഥം വധ്യാഃ സുരോത്തമാഃ
പാപമില്ലാത്തവരെ ഒരിക്കലും കൊല്ലരുത്; പാപികളെയാണ് സംശയമില്ലാതെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി കൊല്ലേണ്ടത്. ഉത്തമദേവന്മാരെ എങ്ങനെ കൊല്ലാൻ കഴിയും?
അസുരാ ദുര്മദാഃ പാപാ അപി ദേവൈര്മഹാബലൈഃ തസ്മാന്ന വധ്യാ രുദ്രസ്യ പ്രഭാവാത് പരമേഷ്ഠിനഃ
അസുരന്മാർ അഹങ്കാരികളും പാപികളും ആയാലും, മഹാശക്തിയുള്ള ദേവന്മാർ അവരെ കൊല്ലരുത്; അതുകൊണ്ട്, പരമേശ്വരനായ രുദ്രന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ കൊല്ലപ്പെടാൻ പാടില്ല.
കോ ഽഹം ബ്രഹ്മാഥവാ ദേവാ ദൈത്യാ ദേവാരിസൂദനാഃ മുനയശ് ച മഹാത്മാനഃ പ്രസാദേന വിനാ പ്രഭോഃ
ഞാനും ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ദേവശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്നവരും മഹാത്മാക്കളായ മുനികളും—പ്രഭുവിന്റെ കൃപ ഇല്ലാതെ ആരാണ് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയുക?
യഃ സപ്തവിംശകോ നിത്യഃ പരാത്പരതരഃ പ്രഭുഃ വിശ്വാമരേശ്വരോ വന്ദ്യോ വിശ്വാധാരോ മഹേശ്വരഃ
ഏഴു ഇരുപത്തിയൊന്നാമൻ, നിത്യൻ, പരമന്മാരിൽ പരമൻ, വിശ്വത്തിന്റെയും അമരന്മാരുടെയും പ്രഭു, ആരാധനാർഹൻ, എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായ മഹേശ്വരൻ—അവനാണ്.
സ ഏവ സര്വദേവേശഃ സര്വേഷാമപി ശങ്കരഃ ലീലയാ ദേവദൈത്യേന്ദ്രവിഭാഗമകരോദ്ധരഃ
അവനാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും പ്രഭു, എല്ലാവർക്കും ശങ്കരൻ, തന്റെ ലീലയാൽ ദേവന്മാരെയും ദൈത്യാധിപന്മാരെയും വേർതിരിച്ചവൻ.
തസ്യാംശമ് ഏകം സമ്പൂജ്യ ദേവാ ദേവത്വമ് ആഗതാഃ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മത്വമ് ആപന്നോ ഹ്യ് അഹം വിഷ്ണുത്വമേവ ച
അവന്റെ ഒരു അംശം പോലും ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ദൈവത്വം നേടി, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മത്വം നേടി, ഞാനും വിഷ്ണുത്വം നേടി.
തമ് അപൂജ്യ ജഗത്യസ്മിന് കഃ പുമാന് സിദ്ധിമിച്ഛതി തസ്മാത്തേനൈവ ഹന്തവ്യാ ലിങ്ഗാര്ചനവിധേര് ബലാത്
ഇഹലോകത്ത് അവനെ ആരാധിക്കാതെ ആരാണ് വിജയത്തെ ആഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുക? അതുകൊണ്ട്, ലിംഗാര്ച്ചനവിധിയുടെ ശക്തിയാൽ അവരെ അവൻ തന്നെയാണ് കൊല്ലേണ്ടത്.
ധര്മനിഷ്ഠാശ് ച തേ സര്വേ ശ്രൌതസ്മാര്തവിധൌ സ്ഥിതാഃ തഥാപി യജമാനേന രൌദ്രേണോപസദാ പ്രഭുമ് രുദ്രമിഷ്ട്വാ യഥാന്യായം ജേഷ്യാമോ ദൈത്യസത്തമാന്
അവരൊക്കെയും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരാണ്, ശ്രൗതസ്മാര്ത്തവിധികളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ. എങ്കിലും, യജമാനന്റെ ഭയങ്കരമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ, രുദ്രനെ യുക്തിയായി ആരാധിച്ച്, നാം ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന്മാരെ ജയിക്കും.
സതാരകാക്ഷേണ മയേന ഗുപ്തം സ്വസ്ഥം ച ഗുപ്തം സ്ഫടികാഭമേകമ് കോ നാമ ഹന്തും ത്രിപുരം സമര്ഥോ മുക്ത്വാ ത്രിനേത്രം ഭഗവന്തമേകമ്
സതാരകാക്ഷനായ മായയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന, സുസ്ഥിരവും സ്ഫടികംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതുമായ ത്രിപുരയെ, മൂന്ന് കണ്ണുള്ള ഭഗവാനെ ഒഴികെ ആരാണ് നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക?
ഏവമുക്ത്വാ ഹരിശ്ചേഷ്ട്വാ യജ്ഞേനോപസദാ പ്രഭുമ് ഉപവിഷ്ടോ ദദര്ശാഥ ഭൂതസംഘാന്സഹസ്രശഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹരിയും യജ്ഞം നടത്തി പ്രഭുവിനെ സമീപിച്ചു, ഇരുന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ഭൂതഗണങ്ങളെ കണ്ടു.
ശൂലശക്തിഗദാഹസ്താന് ടങ്കോപലശിലായുധാന് നാനാപ്രഹരണോപേതാന് നാനാവേഷധരാംസ്തദാ
അവർക്ക് കയ്യിൽ ത്രിശൂലവും ശക്തിയും ഗദയും പരശുവും കല്ലുകളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും, പലവിധ വേഷങ്ങളും ധരിച്ചവരും ആയിരുന്നു.
കാലാഗ്നിരുദ്രസംകാശാന് കാലരുദ്രോപമാംസ്തദാ പ്രാഹ ദേവോ ഹരിഃ സാക്ഷാത് പ്രണിപത്യ സ്ഥിതാന് പ്രഭുഃ
പ്രളയാഗ്നിപോലെയും കാലരുദ്രനോടു സമാനവുമായിരുന്നു അവർ. അപ്പോൾ ഹരി, നമസ്കരിച്ച് അവിടെ നില്ക്കുന്നവരോട് പ്രസാദത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
ദഗ്ധ്വാ ഭിത്ത്വാ ച ഭുക്ത്വാ ച ഗത്വാ ദൈത്യപുരത്രയമ് പുനര്യഥാഗതം വീരാ ഗന്തുമര്ഹഥ ഭൂതയേ
ദൈത്യരുടെ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ചുട്ടു തകർത്തു അനുഭവിച്ച ശേഷം, നിങ്ങൾ വീരന്മാർ വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോകണം, ലോകത്തിന്റെ ഭാവിക്ക് വേണ്ടി.
തതഃ പ്രണമ്യ ദേവേശം ഭൂതസംഘാഃ പുരത്രയമ് പ്രവിശ്യ നഷ്ടാസ്തേ സര്വേ ശലഭാ ഇവ പാവകമ്
അതിനുശേഷം, ദേവേശ്വരനോട് നമസ്കരിച്ച്, ഭൂതഗണങ്ങൾ മൂന്നു നഗരങ്ങളിൽ കടന്നു, എല്ലാവരും പാമ്പുകുത്തിയ പോലെ അകറ്റപ്പെട്ടു.
തതസ്തു നഷ്ടാസ്തേ സര്വേ ഭൂതാ ദേവേശ്വരാജ്ഞയാ നനൃതുര് മുമുദുശ് ചൈവ ജഗുര് ദൈത്യാഃ സഹസ്രശഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ സകല ജീവികളും നശിച്ചു; ആയിരക്കണക്കിന് ദൈത്യർ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു, സന്തോഷിച്ചു, പാടുകയും ചെയ്തു.
തുഷ്ടുവുര്ദേവദേവേശം പരമാത്മാനമീശ്വരമ് തതഃ പരാജിതാ ദേവാ ധ്വസ്തവീര്യാഃ ക്ഷണേന തു
അവർ ദേവദേവനായ പരമാത്മാവിനെയും ഈശ്വരനെയും സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ ദേവന്മാർ തോറ്റു, അവരുടെ ശക്തി ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ഇല്ലാതായി.
സേന്ദ്രാഃ സംഗമ്യ ദേവേശമ് ഉപേന്ദ്രം ധിഷ്ഠിതാ ഭയാത് താന്ദൃഷ്ട്വാ ചിന്തയാമാസ ഭഗവാന്പുരുഷോത്തമഃ
ഇന്ദ്രനും കൂടെ ദേവന്മാർ ദേവദേവനായ ഉപേന്ദ്രനോടു ചേർന്നു, ഭയത്താൽ അവരെ കണ്ട ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമൻ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
കിം കൃത്യമിതി സംതപ്തഃ സംതപ്താന്സേന്ദ്രകാന്ക്ഷണമ് കഥം തു തേഷാം ദൈത്യാനാം ബലം ഹത്വാ പ്രയത്നതഃ
ദുഃഖിതനായി, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു; ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദുഃഖിതരായ ദേവന്മാരെ കണ്ടു, ആ ദൈത്യരുടെ ശക്തി എങ്ങനെ ശ്രമിച്ച് ഇല്ലാതാക്കാം എന്ന് ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
ദേവകാര്യം കരിഷ്യാമി പ്രസാദാത്പരമേഷ്ഠിനഃ പാപം വിചാരതോ നാസ്തി ധര്മിഷ്ഠാനാം ന സംശയഃ
'പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ ദേവരുടെ കാര്യം ഞാൻ നിർവഹിക്കും; ധർമ്മപഥത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കു പാപം ഉണ്ടാകില്ല — ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
തസ്മാദ്ദൈത്യാ ന വധ്യാസ്തേ ഭൂതൈശ്ചോപസദോദ്ഭവൈഃ പാപം നുദതി ധര്മേണ ധര്മേ സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
'അതിനാൽ ആ ദൈത്യരെ യാഗജന്യ ജീവികളാലോ ഭൂതങ്ങളാലോ കൊല്ലാൻ പാടില്ല; പാപം ധർമ്മംകൊണ്ട് അകറ്റാം, എല്ലാം ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.'