അനയാ ദേവദേവോ ഽസൌ സത്യാ രുദ്രോ മഹേശ്വരഃ ആതിഷ്ഠത്സര്വലോകാനാം ഹിതായ പരമേശ്വരഃ
അവളാൽ ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ സത്യനായ രുദ്രൻ, മഹേശ്വരൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ക്ഷേമം വരുത്താൻ സ്ഥിതി ചെയ്തു.
രുദ്രഃ പശുപതിശ്ചാസീത് പുരാ ദഗ്ധം പുരത്രയമ് ദേവാശ് ച പശവഃ സര്വേ ബഭൂവുസ്തസ്യ തേജസാ
രുദ്രനും, പശുപതിയും ആയവൻ, മുമ്പ് മൂന്നു പുരങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചു. അവന്റെ തേജസ്സാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ജീവികളും അവന്റെ പശുക്കളായി മാറി.
യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി ആദിസര്ഗക്രമം ശുഭമ് സ യാതി ബ്രഹ്മണോ ലോകം ശ്രാവയേദ്വാ ദ്വിജോത്തമാന്
ആദിസൃഷ്ടിയുടെ ഈ ശുഭമായ കഥ ആരെങ്കിലും ചൊല്ലുകയോ കേൾക്കുകയോ, ഉത്തമദ്വിജന്മാരെ കേൾപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സമാസാദ് വിസ്തരാച്ചൈവ സര്ഗഃ പ്രോക്തസ്ത്വയാ ശുഭഃ കഥം പശുപതിശ്ചാസീത് പുരം ദഗ്ധും മഹേശ്വരഃ
സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും നീ ഈ ശുഭമായ സൃഷ്ടിയെ വിവരിച്ചു. എന്നാൽ മഹേശ്വരൻ പശുപതിയായി ആ നഗരം എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു?
കഥം ച പശവശ്ചാസന് ദേവാഃ സബ്രഹ്മകാഃ പ്രഭോഃ മയസ്യ തപസാ പൂര്വം സുദുര്ഗം നിര്മിതം പുരമ്
ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്ന് പശുക്കളായി എങ്ങനെ മാറി? മായയുടെ തപസ്സാൽ അത്യന്തം ദുർജയമായ നഗരം മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഹൈമം ച രാജതം ദിവ്യമ് അയസ്മയമ് അനുത്തമമ് സുദുര്ഗം ദേവദേവേന ദഗ്ധമിത്യേവ നഃ ശ്രുതമ്
സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ദിവ്യമായ ഇരുമ്പ് എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അതുല്യവും ദുർജയവുമായ മൂന്നു പുരങ്ങൾ ദേവദേവൻ ദഹിപ്പിച്ചതായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
കഥം ദദാഹ ഭഗവാന് ഭഗനേത്രനിപാതനഃ ഏകേനേഷുനിപാതേന ദിവ്യേനാപി തദാ കഥമ്
ഭഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ച ഭഗവാൻ എങ്ങനെ ഒരു ദിവ്യബാണം കൊണ്ട് ആ പുരങ്ങൾ ഒറ്റയടിക്ക് ദഹിപ്പിച്ചു?
വിഷ്ണുനോത്പാദിതൈര്ഭൂതൈര് ന ദഗ്ധം തത്പുരത്രയമ് പുരസ്യ സംഭവഃ സര്വോ വരലാഭഃ പുരാ ശ്രുതഃ
വിഷ്ണുവാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഭൂതങ്ങൾകൊണ്ടല്ല ആ മൂന്നു പുരങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചത്. ആ പുരത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും വരദാനവും മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഇദാനീം ദഹനം സര്വം വക്തുമര്ഹസി സുവ്രത തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സൂതഃ പൌരാണികോത്തമഃ
ഇപ്പോൾ നീ ആ പുരങ്ങളുടെ ദഹനം മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരണം, സദാചാരനായവളേ. അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സൂതൻ, പുരാണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ,
യഥാ ശ്രുതം തഥാ പ്രാഹ വ്യാസാദ് വിശ്വാര്ഥസൂചകാത് ത്രൈലോക്യസ്യാസ്യ ശാപാദ്ധി മനോവാക്കായസംഭവാത്
വ്യാസനിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെ, ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവനിൽ നിന്ന്, ഈ ത്രൈലോക്യത്തിന് ശാപം മൂലം മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് അതു ഉദിച്ചുവെന്ന് പറഞ്ഞു.
നിഹതേ താരകേ ദൈത്യേ താരപുത്രേ സബാന്ധവേ സ്കന്ദേന വാ പ്രയത്നേന തസ്യ പുത്രാ മഹാബലാഃ
താരകനെ, അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും, വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ സ്കന്ദൻ വധിച്ചപ്പോൾ, താരകന്റെ ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ,
വിദ്യുന്മാലീ താരകാക്ഷഃ കമലാക്ഷശ് ച വീര്യവാന് തപസ്തേപുര്മഹാത്മാനോ മഹാബലപരാക്രമാഃ
വിദ്യുന്മാലി, താരകാക്ഷൻ, വീരനായ കമലാക്ഷൻ—ഈ മഹാത്മാക്കൾ, വലിയ ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവർ, കഠിനമായ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു.
തപ ഉഗ്രം സമാസ്ഥായ നിയമേ പരമേ സ്ഥിതാഃ തപസാ കര്ശയാമാസുര് ദേഹാന് സ്വാന്ദാനവോത്തമാഃ
അവർ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു, വലിയ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു. തപസ്സിലൂടെ ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠന്മാർ തങ്ങളുടെ ശരീരം ദുഃഖിപ്പിച്ചു.
തേഷാം പിതാമഹഃ പ്രീതോ വരദഃ പ്രദദൌ വരമ് അവധ്യത്വം ച സര്വേഷാം സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ
അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച പിതാമഹൻ, വരദായകൻ, അവർക്കു് ഒരു വരം നൽകി: എല്ലാ ജീവികളിലും ഒരിക്കലും ആരും അവരെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ലെന്ന്.
സഹിതാ വരയാമാസുഃ സര്വലോകപിതാമഹമ് താന് അബ്രവീത് തദാ ദേവോ ലോകാനാം പ്രഭുര് അവ്യയഃ
അവർ ഒരുമിച്ച് ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനോടു് വരം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അവ്യയനായ ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭു അവരോട് പറഞ്ഞു.
നാസ്തി സര്വാമരത്വം വൈ നിവര്തധ്വമ് അതോ ഽസുരാഃ അന്യം വരം വൃണീധ്വം വൈ യാദൃശം സമ്പ്രരോചതേ
"എല്ലാവർക്കും അമരത്വം ലഭ്യമല്ല—ഇത് ഉപേക്ഷിക്കൂ, അസുരന്മാരേ. നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ."
തതസ്തേ സഹിതാ ദൈത്യാഃ സമ്പ്രധാര്യ പരസ്പരമ് ബ്രഹ്മാണമബ്രുവന്ദൈത്യാഃ പ്രണിപത്യ ജഗദ്ഗുരുമ്
അപ്പോൾ ആ ദാനവർ ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ച്, ലോകഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവിന് വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു് അവനോട് പറഞ്ഞു.
വയം പുരാണി ത്രീണ്യേവ സമാസ്ഥായ മഹീമിമാമ് വിചരിഷ്യാമ ലോകേശ ത്വത്പ്രസാദാജ്ജഗദ്ഗുരോ
"ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഞങ്ങൾ ഈ ഭൂമിയിൽ പുരാതനമായ മൂന്ന് നഗരങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരും പാർക്കും."
തഥാ വര്ഷസഹസ്രേഷു സമേഷ്യാമഃ പരസ്പരമ് ഏകീഭാവം ഗമിഷ്യന്തി പുരാണ്യേതാനി ചാനഘ
"അങ്ങനെ, ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ചേരും; അപ്പോൾ ആ പുരാതന നഗരങ്ങൾ ഒന്നായി ചേർന്നുപോകും, പാപരഹിതനേ."
സമാഗതാനി ചൈതാനി യോ ഹന്യാദ്ഭഗവംസ്തദാ ഏകേനൈവേഷുണാ ദേവഃ സ നോ മൃത്യുര്ഭവിഷ്യതി
"ഭഗവനേ, ആ നഗരങ്ങൾ ഒന്നായി ചേരുമ്പോൾ, ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ടു് അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ മാത്രം ഞങ്ങളുടെ മരണമായിരിക്കട്ടെ."
ഏവമസ്ത്വിതി താന്ദേവഃ പ്രത്യുക്ത്വാ പ്രാവിശദ്ദിവമ് തതോ മയഃ സ്വതപസാ ചക്രേ വീരഃ പുരാണ്യഥ
ദേവൻ, "അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ," എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവരോട് സംസാരിച്ച ശേഷം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ, മയൻ തന്റെ തപസ്സിലൂടെ ആ പുരാതന നഗരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.
കാഞ്ചനം ദിവി തത്രാസീദ് അന്തരിക്ഷേ ച രാജതമ് ആയസം ചാഭവദ് ഭൂമൌ പുരം തേഷാം മഹാത്മനാമ്
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഒരു പൊൻ നഗരം, ആകാശത്തിൽ ഒരു വെള്ളി നഗരം, ഭൂമിയിൽ ഒരു ഇരുമ്പ് നഗരം—ഇവ വലിയ ആത്മാക്കളായ അവർക്കായി ഉണ്ടായി.
ഏകൈകം യോജനശതം വിസ്താരായാമതഃ സമമ് കാഞ്ചനം താരകാക്ഷസ്യ കമലാക്ഷസ്യ രാജതമ്
ഓരോ നഗരം വീതിയും നീളവും നൂറു യോജനമാണ്; പൊൻ നഗരം താരകാക്ഷന്റെയും, വെള്ളി നഗരം കമലാക്ഷന്റെയും ആയിരുന്നു.
വിദ്യുന്മാലേശ്ചായസം വൈ ത്രിവിധം ദുര്ഗമുത്തമമ് മയശ് ച ബലവാംസ്തത്ര ദൈത്യദാനവപൂജിതഃ
ഇരുമ്പ് നഗരം വിദ്യുന്മാലിയുടേതായിരുന്നു; ഇങ്ങനെ മൂന്നു വലിച്ചുള്ള കോട്ടകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. അവിടെ, ദാനവരും ദാനവർപൂജിതനുമായ ശക്തനായ മയൻ പാർത്തി.
ഹൈരണ്യേ രാജതേ ചൈവ കൃഷ്ണായസമയേ തഥാ ആലയം ചാത്മനഃ കൃത്വാ തത്രാസ്തേ ബലവാംസ്തദാ
പൊൻ, വെള്ളി, കറുത്ത ഇരുമ്പ് നഗരങ്ങളിൽ മയൻ തന്റെ വീടു നിർമ്മിച്ച് അവിടെ വല്ലഭനായി പാർത്തി.
ഏവം ബഭൂവുര്ദൈത്യാനാമ് അതിദുര്ഗാണി സുവ്രതാഃ പുരാണി ത്രീണി വിപ്രേന്ദ്രാസ് ത്രൈലോക്യമിവ ചാപരമ്
ഇങ്ങനെ, മൂന്നു പുരാതനവും അത്യന്തം കാവലുള്ള നഗരങ്ങൾ ദാനവർക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അത് മറ്റൊരു ത്രൈലോക്യത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു.
പുരത്രയേ തദാ ജാതേ സര്വേ ദൈത്യാ ജഗത്ത്രയേ പുരത്രയം പ്രവിശ്യൈവ ബഭൂവുസ്തേ ബലാധികാഃ
അപ്പോൾ ആ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ദാനവരും അവയിൽ പ്രവേശിച്ചു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അത്യന്തം ശക്തരായി.
കല്പദ്രുമസമാകീര്ണം ഗജവാജിസമാകുലമ് നാനാപ്രസാദസംകീര്ണം മണിജാലൈഃ സമാവൃതമ്
കാമദേനു മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ആനകളും കുതിരകളും കവിഞ്ഞ, വിവിധ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, രത്നജാലങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട,
സൂര്യമണ്ഡലസംകാശൈര് വിമാനൈര്വിശ്വതോമുഖൈഃ പദ്മരാഗമയൈഃ ശുഭ്രൈഃ ശോഭിതം ചന്ദ്രസംനിഭൈഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും തുറന്നിരിക്കുന്ന, ചുവന്ന മണികളാൽ നിർമ്മിച്ച, ചന്ദ്രന്റെ തിളക്കംപോലുള്ള ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
പ്രാസാദൈര്ഗോപുരൈര്ദിവ്യൈഃ കൈലാസശിഖരോപമൈഃ ശോഭിതം ത്രിപുരം തേഷാം പൃഥക്പൃഥഗനുത്തമൈഃ
ദിവ്യമായ കൊട്ടാരങ്ങളും ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങളും, കൈലാസശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവയും, ഓരോന്നും വ്യത്യസ്തവും അതുല്യവുമായ അത്യുത്തമ നിർമ്മിതികളാൽ ത്രിപുരം ഭംഗിയായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.